bron: David Goldman, AP

IJsvolume op de Noordpool was nog nooit zo laag

In tien jaar tijd is het zee-ijs op de Noordpool al voor een tweede keer gekrompen tot een laagterecord van minder dan vier miljoen vierkante kilometer. De cijfers komen van het gezaghebbende National Snow and Ice Data Center (NSDIC) in de Verenigde Staten.

Op de Noordpool smelt een deel van het zee-ijs af in de zomer en groeit het weer aan in de winter. De laatste decennia is de verhouding tussen aangroei en krimp helemaal uit evenwicht. In veertig jaar tijd is het ijsvolume in de zomer in het Noordpoolgebied 75 procent afgenomen. Maar de laatste veertien jaar zit de opwarming in een stroomversnelling. Het ijsvolume is er nog nooit zo laag geweest. Dit is een andere Noordpool dan die van de jaren tachtig of negentig, zegt Mark Kaufman van het NSDIC.

Domino-effect

Voor de natuur in de Noordpool betekent deze opwarming een behoorlijke klap. Plankton en algen leven van het zee-ijs, vissen hebben er schuilplaatsen, vogels, zeehonden en ijsberen zijn er thuis. Het licht staat op rood als het gaat om de stabiliteit van de natuur in deze regio, meent de poolexpert Tom Foreman. Ook omdat er een domino-effect speelt bij deze opwarming. Minder zee-ijs betekent namelijk minder weerkaatsing van het zonlicht. Het donkere oceaanwater absorbeert de warmte. In het hele noordpoolgebied stijgt de temperatuur daarom tweemaal zo snel als elders in de wereld.

Een ander domino-effect is dat landijs zoals een gletsjer bijvoorbeeld minder stabiel wordt en sneller in zee kan schuiven. Dat komt omdat het zee-ijs aan de rand van gletsjers als een soort buffer werkt en de massa stabiel houdt. Als het zee-ijs smelt, verdwijnt die buffer. Uitgerekend het smelten van het landijs doet de zeespiegel stijgen. Bij smeltend zee-ijs is dat niet het geval omdat dat al in zee lag. Onlangs toonde een team van wetenschappers onder leiding van klimatoloog Stef Lhermitte (TU Delft) de verzwakking van de ijsplaten aan de rand van twee megagletsjers op de Zuidpool. 

2020, een uitzonderlijk jaar?

Bosbranden, hittegolven, krachtige tropische cyclonen, het afsmelten van zee-ijs en ijskappen ... “Het lijkt alsof er dit jaar een uitzonderlijk aantal extreme weersevenementen samen voorkomen,” zegt Wim Thiery, professor klimaat­wetenschappen aan de VUB, “maar wat we vandaag waarnemen, is consistent met wat de klimaatwetenschap al jaren aangeeft. Diezelfde wetenschap geeft aan dat de gevolgen enkel zullen blijven toenemen in de komende jaren. Tenzij we onze uitstoot van broeikasgassen snel naar beneden brengen.”

Meest gelezen