water tanken op Samos - foto Pascale Depypere

"Migratie nog steeds gezien als bedreiging voor Europa" en "EU moet verenigd zijn": Samos reageert op nieuw migratiepact

Het nieuwe migratiepact van de Europese Unie dat gisteren werd voorgesteld moet onder andere een oplossing bieden voor de schrijnende situatie in de vluchtelingenkampen op enkele Griekse eilanden. Stijn Vercruysse van onze buitenlandredactie is op Samos en peilde naar reacties op het nieuwe migratiepact.

Een van de elementen van het nieuwe migratiepact is een snelle screening. De aangekomen migranten moeten binnen de vijf dagen gecontroleerd en geregistreerd worden. De bedoeling is dat er op die manier sneller kan uitgemaakt worden wie er in aanmerking komt voor asiel in de EU, en wie teruggestuurd moet worden.

Molly Martin Brady, die werkt voor de niet-gouvernementele organisatie Samos Volunteers, zegt dat de meeste landen waar veel migranten aankomen niet uitgerust zijn om die snelle procedure uit te voeren: "Wat we de laatste jaren gezien hebben is dat die grensgebieden geen infrastructuur hebben om die screeningprocessen snel te laten gaan. We zijn bang dat het tot dezelfde bottleneck zal leiden, die dan weer geleid heeft tot de kampen in Samos en Moria."

Dimitris Choulis is een advocaat die werkt op Samos om vluchtelingen te begeleiden in hun asielprocedure. Ook hij vindt vijf dagen een te korte tijdspanne om een screening te doen: "Hoe kan iemand die net van een bootje komt op vijf dagen genoeg bewijs leveren voor zijn zaak? We moeten ervoor zorgen dat de rechten van deze mensen beschermd worden." En daar is volgens Choulis niet genoeg personeel voor.

Bekijk het verslag uit "Terzake" hier en lees voort onder de video:

Video player inladen...

Hoe kan iemand die net van een bootje komt op vijf dagen genoeg bewijs leveren voor zijn zaak?

Dimitris Choulis, advocaat op Samos

De burgemeester van Samos, Georgios Stantzos, vindt ook dat er meer personeel moet komen. "Ik geloof dat het plan haalbaar is, maar met meer personeel. Het is een stap in de goede richting, maar we wachten hier op de realisatie", aldus Stantzos.

Stijn Vercruysse interviewt Georgios Stantzos, burgemeester van Samos.
Pascale Depypere

Molly Martin Brady wijst ook op het belang van de rechten van de asielzoekers: "Het nieuwe pact bevat ook het element om de Europese grenzen te versterken. Dat bevestigt opnieuw dat migratie nog steeds gezien wordt als een bedreiging voor de EU en een veiligheidsprobleem, in plaats van een probleem om het welzijn en de rechten van burgers te beschermen. Het is een moeilijk evenwicht tussen het soevereine recht om de grens te beschermen en de bescherming van het fundamentele recht om asiel aan te vragen."

Doeltreffend pact?

Een van de belangrijkste elementen van het nieuwe migratiepact is de verandering van verplichte spreiding van migranten over de verschillende lidstaten naar vrijwillige bijdragen. In tijden van crisis kan er wel hulp worden afgedwongen.

EU-landen kunnen helpen door ofwel migranten op te vangen in ruil voor financiële steun of logisitieke ondersteuning te bieden. Landen die niet staan te springen om asielzoekers onder te brengen kunnen de keuze maken om hulp te bieden bij het terugsturen van migranten.

"Het plan moet nu in de praktijk worden gebracht", zegt burgemeester Stantzos. "Het is een gezamenlijke overeenkomst waarvan ik niet weet hoe haalbaar die is. Dat zal moeten blijken in de komende maanden." Ook Molly Martin Brady vertelt dat er bij de hulpverleners een zekere scepsis is over dit "nieuwe mechanisme voor solidariteit".

De meesten hebben hun paspoort weggegooid, zodat je niet kan controleren naar welk land ze moeten worden teruggestuurd

Dimitris Choulis, advocaat op Samos

Ze zegt dat die hulp bij terugkeer niet zo makkelijk is als het lijkt: "Sommige landen zullen of kunnen hun burgers niet terugnemen, wat ertoe leidt dat duizenden mensen in een tergend onzekere situatie blijven. Ik denk dat het ook belangrijk zal zijn voor de EU om te blijven overwegen met welke (derde) landen ze overleggen, en om hun verleden in verband met mensenrechten in ogenschouw te nemen." 

Dimitris Choulis bevestigt dat mensen terugsturen heel moeilijk is: “Het pact is gebaseerd op het idee dat landen hun migranten terug zullen nemen. Maar dit is een van de redenen dat de meesten hun paspoort hebben weggegooid., zodat je niet kan controleren naar welk land ze moeten teruggestuurd worden.”

foto Pascale Depypere

Ook de burgemeester van Samos is niet enthousiast over het nieuwe solidariteitsmechanisme. "Ik geloof dat men voor de makkelijkste weg heeft gekozen. Voor de landen die geen solidariteit willen tonen is er een prijs. Dat kan Europa niet zijn. Europa moet verenigd zijn." 

Deze nieuwe regeling is vooral van belang om landen als Hongarije, Polen, Tsjechië en Slovakije, maar ook Oostenrijk over de streep te trekken om het pact te aanvaarden. Deze landen wilden namelijk geen quota om een aantal vluchtelingen op te vangen per land. "Vanuit de kleine uithoek van Europa die Samos heet, dragen die landen niet op de beste wijze de Europese solidariteitsgedachte uit", zegt de burgemeester.

Het Europese migratiepact moet overigens eerst nog goedgekeurd worden door het Europees Parlement en de Europese Raad (waarin de 27 regeringsleiders van de EU zitten), voor het in werking kan treden.

migranten en vluchtelingen op Samos, foto Pascale Depypere

Meest gelezen