"De 90 procent-economie": waarom we deze zomer een pak minder uitgaven dan vorig jaar

Het geld laten rollen: tijdens de lockdown konden we het niet zo makkelijk, maar zelfs na de verschillende versoepelingen doen we het nog altijd minder. Deze zomer 8 procent minder om precies te zijn. Dat blijkt uit een grootschalige analyse van 384 miljoen transacties van de klanten van de bank ING in ons land. "Consumenten vrezen voor de toekomst."

Dat onze uitgaven tijdens de lockdown vanaf midden maart tot 10 mei ongeveer een derde lager lagen dan in dezelfde periode vorig jaar, is natuurlijk logisch. Mensen konden gewoon veel minder makkelijk het geld laten rollen. In mei en juni volgden dan de eerste versoepelingen, maar we zijn sindsdien nog niet de gulle gevers van weleer geworden, zo leert de analyse van ING van de tientallen miljoenen bankkaarttransacties en overschrijvingen van haar klanten in de voorbije maanden. 

"Het is nu natuurlijk wel beter dan tijdens de lockdown", verduidelijkt Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING. "Maar de variabele uitgaven ("vaste" uitgaven als huurgelden, leningen, belastingen of verzekeringen werden buiten beschouwing gelaten, red.) liggen toch nog altijd 8 procent lager. Dat betekent dat de mensen nog altijd de vinger op de knip houden, dat er toch nog veel onzekerheid is en dat de consument niet echt veel uitgeeft."

Restaurantuitgaven weer op peil

De cijfers leren ook dat het niet overal kommer en kwel is. De kledingverkoop bijvoorbeeld, die herpakte zich deze zomer wel degelijk. Dat de supermarkten en buurtwinkels opvallend meer uitgaven noteren, kan ten dele te verklaren zijn doordat daar over het algemeen gewoon met minder cash wordt betaald. Aan automaten is in elk geval een vierde minder contant geld afgehaald. 

En ook in de restaurants keerden de inkomsten weer, ondanks het lagere aantal transacties. "Ietwat verrassend", noemt Vanden Houte dat. "Het opheffen van de lockdownmaatregelen daar heeft geholpen. Maar ik denk vooral ook dat dat komt omdat veel Belgen vakantie in eigen land hebben genomen. Dat vakantiegeld, dat ze anders spenderen aan een verre reis, hebben ze nu iets meer besteed aan bijvoorbeeld restaurantbezoek."

Dat brengt ons automatisch bij een van de grote verliezers van de voorbije maanden: de vakantiesector. "Veel toeristische landen zaten of zitten in zone rood. Daardoor waren trips naar het buitenland niet zo gemakkelijk. Je ziet dat de vakantieuitgaven ongeveer 50 procent lager liggen dan in dezelfde periode vorig jaar. Ook vervoer, dat daarmee samenhangt, zit meer dan 20 procent lager dan vorig jaar. Die vakantie was dus toch een lelijke streep door de rekening van veel Belgen."

Van winkelstraat naar webshop

De lockdown was voor het webwinkelen een enorme duw in de rug. Belgen deden bij de drie populairste webshops - Amazon, Bol.com en Zalando, alle drie buitenlandse bedrijven - in die periode 63 procent meer transacties dan in 2019 en gaven ze 83 procent meer uit dan een jaar eerder. 

"Dat is eigenlijk nauwelijks verminderd nadien", weet Vanden Houte. "Tijdens de vakantiemaanden lagen die uitgaven nog altijd 53 procent hoger dan vorige zomer. Dat wijst er toch op dat de Belg toch voor een stuk is opgeschoven van de winkelstraat naar de e-commerce. Dat lijkt wel een blijvende trend te zijn."

(Lees verder onder de foto)

Een lange crisis dan maar?

Wat betekent dit nu? Dat we ons moeten voorbereiden op een lange crisis? "Het ziet er een beetje naar uit", krabt Vanden Houte zich in de haren. "Na de lockdown lijkt het erop dat die negatieve impact toch verder reikt. Je merkt dat die zogenaamde 'tweeronde-effecten' zich laten voelen. Mensen verliezen hun werk of zijn banger over de toekomst, waardoor ze minder consumeren. Dat heeft dan weer een negatief effect op de economie."

Dat valt ook op te maken uit consumentenenquêtes: de spaarneiging is sinds het begin van de crisis systematisch gestegen. "Dat loopt perfect gelijk met de verwachtingen voor de arbeidsmarkt. Naarmate de huishoudens minder positief worden over de sterkte van de arbeidsmarkt neemt die spaarneiging flink toe."

Vanden Houte verwijst daarom naar wat het tijdschrift The Economist een paar maanden geleden schreef: we zijn in de "90 procent-economie" beland. "10 procent kan nog altijd niet naar behoren werken en dat zien we in de consumptiecijfers. Dat zal vermoedelijk nog een tijdje duren zolang er geen werkend vaccin is voor dat coronavirus."

Meest gelezen