Regeringsonderhandelingen gaan (laatste?) nacht in: "Ze willen tegen morgenochtend landen"

De zeven partijen die een nieuwe federale regering willen vormen, buigen zich al sinds vanochtend over het sluitstuk van hun regeerakkoord: de begroting. Wellicht bereiken ze pas vannacht of morgenochtend een akkoord. Ook moet nog beslist worden wie de nieuwe premier wordt en naar welke partijen de verschillende ministerportefeuilles gaan. "Ik hoor dat sommige onderhandelaars vermoeid worden. Het wordt nog een lange nacht."

Coformateur Paul Magnette (PS) had er vanochtend goede hoop op: “Ik ben ervan overtuigd dat het mogelijk is dat wij de komende uren -vanavond, misschien deze nacht- tot een akkoord zullen komen". Dat zei de PS-voorzitter net voor hij weer rond de tafel ging zitten met de onderhandelaars van Open VLD, MR, SP.A, PS, Ecolo, Groen en CD&V.

De zeven partijen buigen zich nog altijd over het sluitstuk van de onderhandelingen: de begroting. Het zijn immers de centen, een miljardenkwestie, die bepalen welk beleid mogelijk zal zijn, welke trofeeën de partijen elk zullen kunnen binnenhalen. Een traditioneel zeer moeilijk punt dus, maar dat is nu nog meer het geval omdat de coronacrisis het begrotingstekort verder heeft doen toenemen.

Bekijk hier een verslag van de afgelopen uren uit "Het Journaal" (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Johny Vansevenant: "Iedereen zal in zijn wensen moeten sabelen"

"De miljarden zijn schaars en het gat in de begroting is al enorm, voor dit jaar 33 miljard euro en voor volgend jaar 24 miljard euro", zegt Wetstraatjournalist Johny Vansevenant in "De wereld vandaag" op Radio 1.

"De partijen hebben allemaal wensen die dat gat nog veel groter maken.” Opgeteld zouden al die nieuwe wensen maar liefst 11 miljard euro kosten. “Maar er was een bron die me gisterenavond zei dat ze maar 4 miljard euro willen toestaan voor nieuw beleid, dus iedereen zal in zijn wensen moeten sabelen", stelt Vansevenant vast.

De trofeeën van de partijen zullen hier niet ongeschonden uitkomen.

Wetstraatjournalist Johny Vansevenant

Concreet gaan de gesprekken over 1.500 euro minimumpensioen, steun aan bedrijven, meer geld voor justitie, politie en het spoor en het prijskaartje van een eventuele kernuitstap.

Om te voorkomen dat het budget te veel de pan uitswingt, hebben formateurs Paul Magnette en Alexander De Croo (Open VLD) gisteravond eerst met alle onderhandelaars apart gepraat en daarna een samenvatting gemaakt. Die synthesetekst was vanochtend het vertrekpunt voor verdere, plenaire onderhandelingen.

Daarbij zullen de zeven partijen allemaal flink water bij hun wijn moeten doen. “De trofeeën van de partijen zullen hier niet ongeschonden uitkomen”, zo formuleert Johny Vansevenant het. “Dat is een zeer pijnlijke oefening, want ze hebben die in de markt gezet, ze hebben die beloofd en dan wordt daar iedere keer een stuk uitgehakt.

Beluister hieronder de toelichting van Johny Vansevenant in "De wereld vandaag" op Radio 1 (en lees voort onder de audio):

Pieterjan De Smedt: "Vroeg of laat kunnen er nieuwe belastingen bij zitten"

"Ik denk dat ze een klassieke truc zullen toepassen om veel zaken vaag te houden om dan later te gaan kijken wat daarmee precies moet gebeuren", zegt Wetstraatjournalist Pieterjan De Smedt in "Terzake". "Nu op korte termijn alles tot in de puntjes uitwerken, is erg moeilijk."

"Bijvoorbeeld rond de sluiting van de kerncentrales zal het afwachten zijn of ze dat helemaal kunnen opvangen zonder dat de factuur van mensen stijgt. Er zal ook gekeken worden hoeveel geld naar de NMBS gaat en naar sociaal beleid."

De liberalen zullen voorzichtig moeten zijn met al te luid roepen dat er geen nieuwe belastingen zullen komen.

Pieterjan De Smedt

"De liberalen zullen voorzichtig moeten zijn met al te luid roepen dat er geen nieuwe belastingen zullen komen", waarschuwt De Smedt nog. "Er is wel een akkoord dat de symbolische vermogenswinstbelasting er niet komt, maar er is wel de mogelijkheid om bij de begrotingscontrole een aantal maatregelen te treffen waarbij ze naar de sterkste schouders kijken. Dan voel je dat er vroeg of laat toch nieuwe belastingen kunnen bij zitten."

Op 1 oktober willen de 7 partijen een regeerverklaring afleggen en aan die deadline willen ze zich absoluut houden, zegt De Smedt. "Ze hopen echt om vannacht de finale te kunnen inzetten om dan morgen een grote persconferentie te organiseren waarna 's avonds de partijcongressen kunnen plaatsvinden (die het regeerakkoord moeten goedkeuren, red.). Het tempo wordt hier hoog gehouden, maar ik verneem dat sommige onderhandelaars toch vermoeid worden en dat het allemaal heel technisch is. Het is niet evident."

Op vlak van staatshervorming heeft CD&V de garantie gekregen dat er op korte termijn op vlak van gezondheidszorg een grote stap zal worden gezet.

Pieterjan De Smedt

"Bij CD&V bereiden ze zich al volop voor op hun partijcongres dat in de Elisabethzaal in Antwerpen zal plaatsvinden. Het Vlaamse boegbeeld Hilde Crevits moet morgennamiddag nog in het Vlaams Parlement zijn voor een debat over de Septemberverklaring, maar de partij wil haar tijdig in de Elisabethzaal krijgen om voorzitter Joachim Coens te steunen in een poging de achterban te overtuigen."

"Op vlak van staatshervorming heeft CD&V de garantie gekregen dat er op korte termijn op vlak van gezondheidszorg een grote stap zal worden gezet. Hoe dat concreet zal gaan, daarvoor is het wachten op de tekst van het regeerakkoord. De partij wil in functie van 2024 een oefening opstarten waarbij ze tal van academici en burgers zal raadplegen."

Bekijk hieronder de toelichting van Pieterjan De Smedt in "Het Journaal" (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Bart Verhulst: "De nacht doorkomen zonder ongelukken"

Wat als het vannacht niet lukt? "Dan is de belofte van een regeerverklaring op 1 oktober niet houdbaar", zegt journalist Bart Verhulst. "Dan zal premier Wilmès wellicht haar ontslag aanbieden bij de koning en zal de huidige regering in lopende zaken gaan. Sowieso heeft zij vandaag aan tafel laten weten dat zij geen zin heeft om op 1 oktober nog eens als premier voor de Kamer te verschijnen."

"De regeringsonderhandelaars doen er alles aan om dit te vermijden. Als ze al een akkoord bereiken, dan moeten ze de ministerposten nog verdelen, kiezen wie premier wordt en nog eens met een fijne kam door de eindtekst gaan. Maar nu is het eerst zaak om de nacht door te komen zonder ongelukken."

Bekijk hieronder de toelichting van Bart Verhulst in "Het Journaal" (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Coronacommissaris

In de marge van de onderhandelingen is alvast een akkoord bereikt over een coronacommissaris. Die regeringscommissaris zal 12 maanden lang samen met de gewesten het coronabeleid coördineren. 

"Het is wachten op de uiteindelijke tekst om te zien hoe goed die is uitgewerkt en hoeveel losse eindjes er zijn", zegt Verhulst nog. "Deze laatste fase van de onderhandelingen komt er nu sneller dan bij vorige regeringsonderhandelingen die ik al meemaakte, maar die deadline van 1 oktober is er nu eenmaal."

"Sowieso had je ook bij vorige onderhandelingen de traditie van nachtjes doordoen, vergaderen tot aan het gaatje om dan ergens in de kleine uren van de nacht tot een akkoord te komen waar voor iedereen iets in zit en voor niemand alles. Dat is nu eenmaal hoe het werkt. Met 7 partijen is dat al moeilijker dan met bijvoorbeeld 4 partijen en of zulke akkoorden ook schoonheidsprijzen winnen, is een andere vraag."

De timing

De tijd dringt voor de onderhandelaars, want de zeven partijen hebben beloofd dat de nieuwe regering op 1 oktober -donderdag dus- een regeerverklaring zal afleggen in het parlement. 

Maar voor dat kan gebeuren, moet er nog een en ander gebeuren.
Zo ziet de timing voor de komende dagen eruit:

  • Tegen woensdagochtend: regeerakkoord afronden en ministerportefeuilles verdelen
  • Woensdagavond: partijcongressen
  • Donderdag: eedaflegging en regeerverklaring 
  • Vrijdag: Kamerdebat 
  • Zaterdag: vertrouwensstemming

Meest gelezen