Risico op armoede stijgt in bijna alle Vlaamse gemeenten, dat ligt volgens Armoedebarometer aan "armoedig armoedebeleid"

De nieuwe Vlaamse Armoedebarometer kleurt naar eigen zeggen "dieprood". Sinds 2008 worden diverse factoren die meespelen bij armoede in kaart gebracht. Het gaat dan bijvoorbeeld over het aantal leefloners, jongeren die de school verlaten zonder diploma en de wachtlijsten voor een sociale woning. In 286 van de 300 gemeenten is het armoederisico de voorbije jaren hetzelfde gebleven of gestegen. Volgens het rapport nemen veel gemeenten extra maatregelen, maar krijgen ze daarvoor nauwelijks steun van de Vlaamse en federale regering.

Meten is weten. "En het oogt helemaal niet fraai, de cijfers", steekt Anne Van lancker van wal. Ze is voorzitter van Decenniumdoelen. Dat is een samenwerking van armoedeorganisaties, sociale bewegingen en wetenschappers van de Universiteit Antwerpen. Sinds 2008 houden ze een Armoedebarometer bij. Volgens hen zou het aantal mensen in armoede op tien jaar tijd te halveren zijn, mits een doelgericht beleid.

Intussen zijn we twaalf jaar verder. Het aantal mensen in armoede is niet gedaald in Vlaanderen. "Terwijl eind 2019 alle seinen in verband met werkloosheid en economische groei op groen stonden, scoorde Vlaanderen negatief", zo staat het in het nieuwe rapport. Ook al waren de omstandigheden dus gunstig, toch slaagden de Vlaamse en federale regering er niet in om de armoede terug te dringen.

In 2008 waren er bijvoorbeeld nog zestig gemeenten waar weinig of geen kinderarmoede was, in 2019 zijn dat er maar negen meer.

Anne Van Lancker, voorzitter Decenniumdoelen

De Vlaamse Armoedebarometer brengt 16 indicatoren in kaart en al die indicatoren vertonen een gelijkaardige evolutie, die het risico op armoede doet toenemen. 

Bij gezinnen met jonge kinderen stijgt de kansarmoede gestaag, eind 2019 was 1 op de 7 kansarm. In 2008 was dat nog 1 op de 12.

Het aantal personen met een leefloon nam in dezelfde periode toe van 22.329 tot 39.468. Uit de meest recente gegevens van de OCMW’s blijkt dat de coronacrisis leidt tot nog meer aanvragen. 

Ook het aantal mensen dat een voedselpakket nodig heeft of andere aanvullende steun om bijvoorbeeld de energierekening of huur te kunnen betalen is in elke gemeente gestegen sinds 2008. 

De werkloosheidscijfers namen de laatste jaren wel af, tot eind 2019. Maar sinds het begin van de coronacrisis stijgen de cijfers weer fors. Eenzelfde beweging is er bij de langdurig werklozen. Dat aantal daalde de laatste drie jaar tot eind 2019, maar in de eerste zes maanden van 2020 is die daling teniet gedaan en zijn er weer evenveel als voorheen door een gebrek aan uitstroom.

Het aantal jongeren dat de school verlaat zonder diploma neemt in veel gemeenten toe. Deze jongeren hebben meer kans om in armoede terecht te komen dan anderen met een diploma. Als ze werk vinden, is dat meer in sectoren die bijvoorbeeld door de coronacrisis harder getroffen zijn, zoals de horeca en detailhandel.

Sinds 2015 is er een stijgende vraag naar een sociale woning, van 120.000 tot meer dan 150.000 kandidaat-huurders nu. Er worden wel sociale woningen bijgebouwd. De Armoedebarometer becijferde dat het er zo'n 1.344 per jaar zijn, maar "deze lichte aangroei is compleet onvoldoende om de woonnood te verhelpen", staat er in het rapport.

Het aantal daklozen neemt dan ook toe. In het Brussels Gewest bleek uit een recente telling dat er een verdubbeling is in tien jaar tijd. 

Bekijk hieronder de reactie van Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) in "Het Journaal":

Video player inladen...

"De gemeente kan armoede niet alleen aan"

Volgens de Armoedebarometer zitten de gemeenten meer dan ooit in de frontlinie als het gaat over armoedebestrijding. Ze trokken tijdens de coronacrisis nog meer aan de alarmbel.

"Als je ziet wat voor maatregelen sommige gemeenten de voorbije jaren uit de kast halen, dan doe ik echt mijn hoed af", zegt Van Lancker. Ze geven bijvoorbeeld premies voor huur of energie, ze zetten projecten op met buddy's en ze doen aan buurtwerking.

"Maar als de federale regering niet de minimumuitkeringen optrekt zodat mensen er waardig van kunnen leven zal het niet lukken", gaat Van Lancker door "of als de Vlaamse regering blijft talmen om zwaar te investeren in sociale huisvesting, dan zullen mensen op de wachtlijst blijven staan."

Onderstaande kaart toont de Armoedebarometer per gemeente. Alle cijfers van de zestien indicatoren voor 2019 worden vergeleken met de cijfers van 2008. Als de armoedesituatie dezelfde bleef dat is de waarde nul. Bij een waarde boven nul is er een verbetering, bij een waarde onder nul ging de situatie achteruit.

Volgens de Armoedebarometer beschikken de gemeenten over tal van mogelijkheden om armoede efficiënt te bestrijden. "Je ziet dat de gemeenten die zelf een armoedebeleid voeren rond wonen, kinderopvang en een actieve begeleiding het beter doen dan andere", haalt Van Lancker aan.

"Maar voor al deze maatregelen hebben gemeenten de Vlaamse en federale overheid nodig", stelt de Armoedebarometer. De Vlaamse en federale overheid hebben een grote verantwoordelijkheid "want zij moeten zorgen voor de middelen en het regelgevend kader."

Bekijk hieronder het verslag over armoede in Vlaanderen uit “Het Journaal’: 

Video player inladen...

Bekijk hier de reportage uit "Het Journaal" over een hulporganisatie die hulppakketten uitdeelt:

Video player inladen...

Meest gelezen