Vragen aan de nieuwsombudsman over de coronaverslaggeving: van de "positiviteitsratio" tot "vastgestelde besmettingen"

Corona is natuurlijk al maanden het belangrijkste onderwerp in de mailbox van de nieuwsombudsman. In dit overzicht vindt u de antwoorden op een aantal vragen die de afgelopen weken vaak terugkwamen.

Waarom zeggen jullie niet hoeveel testen er positief zijn?

Het aantal vastgestelde besmettingen stijgt. Maar komt dat niet gewoon doordat er meer getest wordt? Het is een vraag die al erg lang in mijn mailbox zit. Ze werd ook al dikwijls gesteld aan experts in de studio. Op mijn vraag heeft de redactie er een artikel over gepubliceerd.

Toch blijven er heel wat mensen vragen om ook dagelijks de “positiviteitsratio” te melden.  Die ratio zegt bij welk deel van de testen het coronavirus wordt vastgesteld. Als die positiviteitsratio zou dalen, als er dus maar een klein deel van de tests echt een coronabesmetting oplevert, dan gaat het de goeie kant op. Wie dat wil, kan de positiviteitsratio opvolgen op de website van Sciensano.

(Lees verder onder de grafiek)

Ik ben er zeker niet tegen dat er meer bericht zou worden over de positiviteitsratio. Waarom deed de redactie dat tot nu toe niet ?  

“Omdat de ratio weinig veranderde,” zegt Koen Wauters die de coronacijfers volgt op de redactie, “Van half juli tot eind augustus schommelden de ratio's rond de drie procent. Geen verandering, geen nieuws. Maar sinds kort is die ratio ook aan het stijgen.” 

Stijgen dus, helaas niet dalen. Je moet dus MINDER testen om een besmetting te vinden en dat ondersteunt helaas de these dat het de foute kant opgaat met het virus in België. De positiviteitsratio komt intussen steeds meer in de berichtgeving voor. Maar hij leidt voorlopig nog niet tot optimisme.

Waarom zeggen jullie niet "vastgestelde besmettingen"?

Het is inderdaad beter om te spreken over “vastgestelde besmettingen” en niet over “besmettingen” tout court. Dat “vastgesteld” wordt er meestal wel bijgezegd, maar af en toe wordt het ook vergeten, zeker in korte berichten. Het is altijd juister om het mee te nemen, want de meeste besmettingen worden nooit vastgesteld. De virologen hopen dat op dit moment één op de drie besmettingen wordt gevonden.  In de lente werd dat nog maar op één op de dertig geschat.

(Lees verder onder de grafiek)

De grafiek die u vaak ziet op de website en in "Het Journaal" toonde altijd de vastgestelde besmettingen van maart tot nu. De laatste dagen zijn er bijna evenveel vastgestelde besmettingen als in de lente. Je zou dan de indruk kunnen hebben dat de crisis bijna even erg is als in de lente. Maar vergeet dus niet: in de lente staat elke vaststelling voor naar schatting dertig besmettingen. Vandaag voor maar drie.

Met andere woorden: de huidige heropflakkering is nog lang geen piek zoals die van april en mei, terwijl dat op grafieken wel zo kan lijken. De grafiek zou je daarover op het verkeerde been kunnen zetten.  Ik heb dat aangekaart bij de redactie. De redactie zal de grafiek nu pas laten beginnen in juli, zodat een mogelijk foute indruk vermeden wordt.  

Nederland en Zweden hebben minder doden met een vriendelijker beleid

De vergelijking met Nederland en Zweden blijft ook maar terugkomen in de mailboxen. Meestal met het argument dat die landen zouden aantonen dat een strikt beleid niet nodig is. Als er zo veel vraag naar is, dan geef ik met plezier de suggestie door aan de redactie om daar meer over te berichten. Maar landen vergelijken is altijd moeilijk én de vergelijking is minder relevant dan vroeger. Tijdens de grote lockdown hadden Nederland en Zweden effectief soepeler regels, bijvoorbeeld voor de horeca.  

Maar sinds de versoepelingen van begin van de zomer is België een flink stuk opgeschoven naar het Nederlandse en Zweedse voorbeeld. Bovendien is het zeker niet zo dat die landen geen beleid gevoerd hebben. Massa-evenementen zijn er ook afgeschaft. Zweden schermt zijn woonzorgcentra strenger af dan België. En Nederland raadt voor iedereen die niet onder hetzelfde dak woont, afstand en mondmasker aan. 

De reden waarom Nederland en Zweden blijven intrigeren, is niet hun betere resultaat, want de resultaten zijn niet opvallend beter. Ook in Zweden en Nederland zijn er in de lente heel wat meer mensen gestorven dan normaal in die periode van het jaar. De interesse en vragen over Zweden en Nederland komen er vooral omdat de maatregelen er - soms - soepeler waren.  Maar ook Nederland verstrengt nu. De cafés in Amsterdam moeten intussen vroeger sluiten dan die in Brussel.

Zijn er dan geen kleine landen die het wel opvallend goed doen? Landen die opvallend weinig extra overlijdens hebben tegenover andere jaren? Zeker wel: Noorwegen, Denemarken en Finland bijvoorbeeld. Maar het beleid is er heel wat klassieker. 

Waarom zeggen jullie dat de Verenigde Staten het hoogste aantal coronadoden hebben?

Omdat het zo is. Geen enkel ander land heeft zo veel coronadoden als de Verenigde Staten. Maar er zijn kijkers, luisteraars en lezers die terecht opmerken dat de Verenigde Staten veel meer inwoners hebben dan pakweg België. Per hoofd van de bevolking heeft België meer geregistreerde corona-overlijdens dan de Verenigde Staten. Maar daar moet je altijd weer bij zeggen dat België zijn corona-overlijdens heel ruim telt, terwijl het aantal in andere landen misschien wordt onderschat. 

Maar toch hebben de critici hier een punt. Het pure aantal doden is niet het belangrijkste probleem van de Verenigde Staten.

(Lees verder onder de grafiek)

Het belangrijkste probleem is dat het aantal coronadoden gewoon fors blijft stijgen. De Belgische en de Europese curves werden maanden geleden al afgevlakt,  maar de Amerikaanse lijn blijft steil omhoog gaan. De redactie zou in de berichtgeving daar dus beter de nadruk op leggen, want dat zegt meer dan het pure aantal.

Meest gelezen