Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Franse president Macron ontmoet Wit-Russische oppositieleidster Tichanovskaja, kan hij echt iets doen voor Wit-Rusland?

De Franse president Emmanuel Macron heeft van een bezoek aan Litouwen gebruikgemaakt om Svetlana Tichanovskaja te ontmoeten. De gewezen presidentskandidate en oppositieleidster uit Wit-Rusland is naar Litouwen gevlucht. Macron is de meest vooraanstaande Westerse leider die ze tot nu toe ontmoet, al zou de komende dagen ook Angela Merkel kunnen volgen. De Franse president beloofde alvast Wit-Rusland te willen helpen. Maar wat kan dat in de praktijk betekenen? 

De Franse president Emmanuel Macron is in de Baltische landen voor een tweedaags bezoek aan Litouwen en Letland. En laat Svetlana Tichanovskaja nu na de verkiezingen net zijn gevlucht naar Litouwen, om er te schuilen voor de terreur die de oppositie ondervindt in Wit-Rusland.

Tichanovskaja was zoals bekend kandidate bij de presidentsverkiezingen van 9 augustus in Wit-Rusland, maar ze haalde officieel net geen tien procent van de stemmen. Veel internationale waarnemers gaan ervan uit dat er op grote schaal geknoeid is met de verkiezingsuitslag, en dat in werkelijkheid zij en niet president Loekasjenko de verkiezingen heeft gewonnen.

Nu ze toch allebei in Litouwen waren, lag een ontmoeting tussen Emmanuel Macron en de Wit-Russische oppositieleidster dus voor de hand. Macron liet gisteren al weten bereid te zijn tot zo'n gesprek, als Tichanovskaja daarom verzocht. Wat wat later ook prompt gebeurde. Het lijkt dus een zorgvuldig voorbereide toevallige ontmoeting.

We moeten pragmatisch zijn en de Wit-Russen helpen

Frans president Emmanuel Macron

Gisteren al had Macron nog eens gezegd dat hij de verkiezingsoverwinning van Aleksandr Loekasjenko niet erkent, en dat hij de moed van de oppositieleidster bewondert. Met die mening staat Macron zeker niet alleen, de Europese Unie denkt er in haar geheel net zo over. Al slaagden de 27 landen er een week geleden niet in om sancties tegen Wit-Rusland af te spreken. Eén lidstaat, Cyprus, lag dwars. 

Svetlana Tichanovskaja
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

En dat brengt ons meteen bij de vraag wat Macron in zijn eentje dan wel vermag? Na de ontmoeting met Tichanovskaja zei Macron "dat we pragmatisch moeten zijn, en de Wit-Russen helpen". Klinkt dat niet een beetje als diplomatentaal voor "we willen wel, maar we kunnen niet"?

Volgens Svetlana Tichanovskaja heeft de Franse president toegezegd alles te zullen doen wat mogelijk is, om te helpen bemiddelen. Dat zou dan de komende weken moeten gebeuren, binnen de OVSE. De organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa had trouwens eerder al zelf voorgesteld om te bemiddelen.

En ook Londen en Berlijn lijken die piste genegen te zijn. Svetlana Tichanovskaja zou begin oktober, over een paar dagen dus, ook naar Berlijn reizen. Officieel is het nog niet, maar een ontmoeting met kanselier Angela Merkel behoort dus zeker tot de mogelijkheden. Kortom, het goede nieuws voor de demonstranten in Minsk is dat Europa zich alvast niet volledig afzijdig lijkt te houden. 

Ik wil nieuwe verkiezingen, nog dit jaar 2020 

Svetlana Tichanovskaja, gewezen presidentskandidate Wit-Rusland

Wat kan er dan gebeuren? Svetlana Tichanovskaja heeft nog eens herhaald dat ze aanstuurt op nieuwe verkiezingen "dit jaar nog". Is dat een realistische eis? President Loekasjenko liet eerder al verstaan dat hij eventueel wel denkt aan nieuwe verkiezingen, omdat hij "misschien toch wat lang aan de macht is gebleven". Dat verklaarde hij een paar weken geleden aan... Russische media. En in Rusland ligt natuurlijk de hele knoop. Want het regime van president Loekasjenko kan tot nu rekenen op de trouwe steun van grote broer Rusland. 

Emmanuel Macron zegt dus te geloven in bemiddeling door de OVSE "omdat er machtige landen lid zijn van die organisatie". Zonder Rusland of Poetin bij naam te noemen, lijkt Emmanuel Macron dus te denken dat er met Moskou gepraat kan worden over een machtswissel in Wit-Rusland, of althans over een politieke oplossing voor de impasse. Maar kan dat echt of is het wishful thinking

Wit-Rusland moet afrekenen met ongeziene buitenlandse druk

Russisch president Vladimir Poetin

Uit Moskou komen er in elk geval minder positieve geluiden. "Wit-Rusland beleeft een moeilijke situatie en heeft af te rekenen met een ongekende buitenlandse druk", zei de Russische president Vladimir Poetin.  Uitgerekend nu, en uitgerekend op een forum waar Russische én Wit-Russische regio's bijeen zijn. "De banden tussen onze twee landen zijn tijdloos en kunnen tegen een stootje." Met andere woorden, Poetin zegt voorlopig njet. En om echt te overleggen moet je met zijn tweeën zijn. Dat zei Macron zelf al eens, al was dat toen in een heel andere context. 

President Macron beloofde ook dat hij zou proberen om de politieke gevangenen in Wit-Rusland snel vrij te krijgen. En dat zijn er nogal wat. Want naast vooraanstaande politici van de oppositie zijn ook vorig weekend weer honderden mensen gearresteerd, op de aanhoudende betogingen tegen president Loekasjenko in Minsk. 

Emmanuel Macron probeert intussen al een bemiddelende rol te spelen in veel brandhaarden. Zo beloofde hij in Libanon om een einde te maken aan het corrupte politieke bestel. Maar die poging lijkt voorlopig op niets uit te draaien, zelfs niet in Libanon waar Frankrijk historisch en economisch nog wel wat invloed heeft.

Macron wil zich samen met andere Europese leiders zoals Angela Merkel ook inzetten voor een bestand in Nagorno-Karabach in de Kaukasus. Eerder al probeerde hij te bemiddelen tussen Iran en de VS, en probeerde hij de situatie in Libië te ontzenuwen. Veel initiatieven, Macron en Fankrijk eisen weer een vooraanstaande rol op in de wereld. Voorlopig met beperkt succes. En ook in Wit-Rusland ziet het er op het eerste gezicht niet naar uit dat het conflict wél snel opgelost geraakt. Afwachten of eventuele onderhandelingen binnen de OVSE wat opleveren. 

Svetlana Tichanovskaja, op weg naar president Macron in Litouwen
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Meest gelezen