Video player inladen...

EU-regeringsleiders raken het eens: sancties tegen Wit-Rusland komen er wel degelijk

De Europese staatshoofden en regeringsleiders hebben vannacht het licht op groen gezet voor sancties tegen een veertigtal verantwoordelijken voor het geweld en de repressie in Wit-Rusland, in de nasleep van de presidentsverkiezingen van begin augustus. Cyprus, dat de sancties al een tijdje tegenhield, werd over de streep getrokken met een gemeenschappelijke verklaring over de territoriale rel met Turkije. Ook de Verenigde Staten voeren sancties in tegen enkele topfiguren van het Wit-Russische regime.

Na de omstreden verkiezingsoverwinning van president Aleksandr Loekasjenko in Wit-Rusland betoogden honderdduizenden mensen in de straten van hoofdstad Minsk. De oppositie en veel internationale waarnemers gaan ervan uit dat er op grote schaal geknoeid is met de verkiezingsuitslag. Maar de protesten werden met geweld uiteengeslagen en er doken verhalen op van betogers die opgepakt en gefolterd werden. Ook enkele oppositieleiders werden gearresteerd of moesten het land ontvluchten.

De EU wilde daarom al in augustus sancties treffen tegen een rist Wit-Russische gezagsdragers. Maar op het Europese toneel is alles met elkaar verweven: Cyprus blokkeerde tot nu toe de formele goedkeuring van de sancties, omdat het land eerst een stevige Europese aanpak van Turkije wil, waarmee het sinds deze zomer op ramkoers ligt. Turkije voerde toen gasboringen uit in de Griekse en Cypriotische territoriale wateren, zeer tot onvrede van beide landen.

Dan toch een deal

Na 9 uur onderhandelen vonden de Europese leiders vannacht dan toch een akkoord over een gemeenschappelijke verklaring over Turkije. Het volstond voor Cyprus om zijn verzet tegen de sancties tegen Wit-Rusland laten vallen.

De EU richt zich in eerste instantie op een veertigtal gezagsdragers uit het Wit-Russische regime die verantwoordelijk gehouden worden voor het geweld daar

De EU richt zich in eerste instantie op een veertigtal gezagsdragers uit het Wit-Russische regime die verantwoordelijk gehouden worden voor kiesfraude of het geweld tegen betogers. Zij kunnen bijvoorbeeld niet meer reizen naar de Europese Unie of geld van hun buitenlandse rekeningen halen. Het gaat onder meer om de minister van Binnenlandse Zaken Karaev, zijn rechterhand en het hoofd van de kiescommissie, maar ook veiligheidsmensen en directeurs van gevangenissen worden in het vizier genomen.

Europees Raadsvoorzitter Charles Michel en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zeggen dat die sancties bijna meteen kunnen ingaan. Vandaag moet de politieke goedkeuring van de maatregelen nog in een formele beslissing gegoten worden, maar dat kan via een schriftelijke procedure bijzonder snel gaan.

Zoals verwacht ontspringt de Wit-Russische leider Aleksandr Loekasjenko zelf, die door de EU niet erkend wordt als president, voorlopig de dans. Als de situatie in het land nog verder verslechtert, kan hij alsnog op de sanctielijst terechtkomen.

Ook de Verenigde Staten nemen sancties tegen acht gezachtsdragers, onder wie de minister van Binnenlandse Zaken.

En wat dan met Turkije?

Wat Turkije betreft, kiest de Europese Unie voor een tweesporenbeleid. "Enerzijds willen we een politieke dialoog op gang brengen die de weg opent naar meer stabiliteit en voorspelbaarheid, maar anderzijds willen we ook niet inbinden op onze principes en onze waarden", zei Michel. 

Volgens von der Leyen wil Europa een constructieve dialoog met de Turken, maar dat kan in haar ogen alleen maar als zij hun "obstructies" stoppen. Zo gaf Ankara nog steeds geen signaal dat het op een de-escalatie met Cyprus uit is, terwijl het land met Griekenland wél een dialoog op gang lijkt te willen brengen.

Het is nu bewezen dat niets een wig tussen ons kan drijven

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen

"Wat we nu niet willen, is dat Turkije opnieuw unilaterale maatregelen neemt die het internationaal recht schenden", zei von der Leyen. "Het is nu aan Turkije om met ons een constructieve weg op te gaan. Doet het dat niet, dan hebben we een 'gereedschapskist' met maatregelen tot onze beschikking, waar ook sancties in zitten." Ongetwijfeld trok deze passage in de verklaring over Turkije Cyprus over de streep. Von der Leyen: "Het is nu bewezen dat niets een wig tussen ons kan drijven".

Als Turkije zich zoals verhoopt constructief opstelt, wil de Europese Unie praten over een modernisering van de Europees-Turkse douane-unie en over een betere migratiepolitiek. "Voor het einde van het jaar komen we hierop terug en zullen we hopelijk enkele positieve ontwikkelingen zien", aldus nog Michel.

Bekijk hieronder het verslag uit "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen