COPYRIGHT KRIS VANDEVORST

Onroerenderfgoedprijs voor bib Het Predikheren in Mechelen

De stadsbibliotheek van Mechelen in een zorgvuldig gerestaureerd 17e-eeuws klooster krijgt de Onroerenderfgoedprijs. "Duurzaam, tijdloos en laagdrempelig," zegt de jury. Naast een bib is Het Predikheren ook een publieke parkzone en een trefpunt. Ook de publieksprijs is voor de nieuwe stadsbibliotheek. Andere kanshebbers waren het Gruuthusemuseum in Brugge en de Sint-Niklaaskerk in Westkapelle. 

De Onroerenderfgoedprijs, voorheen de Monumentenprijs, gaat naar het grote project Het Predikheren in Mechelen. Dat voormalige predikheren- of dominicanenklooster is grondig opgeknapt, waarbij de vele lagen geschiedenis opzettelijk zichtbaar bleven. Het doet sinds ruim een jaar dienst als nieuwe stadsbibliotheek van Mechelen. 

Bekijk de winnaar hier:

Minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele (N-VA) reikte de Onroerenderfgoedprijs uit voor een beperkt publiek. De twee andere kanshebbers waren het Gruuthusemuseum in Brugge, grondig opgeknapt en van een nieuw toegangspaviljoen voorzien, en de Sint-Niklaaskerk in Westkapelle, deerlijk beschadigd door een brand in 2013 en nu weer opgebouwd, deels als gemeenschapsruimte.

Meer dan een bib

De jury was unaniem over Het Predikheren in Mechelen: "Dit project heeft grote architecturale kwaliteiten. De duurzaamheid en tijdloze vormgeving komen nergens in het vaarwater van de historische waarde van het erfgoed. De laagdrempeligheid en het draagvlak bij de bevolking gaven de doorslag om dit project te bekronen."

"De site is vandaag een publieke parkzone, en aan de binnenkant is Het Predikheren meer dan alleen een bibliotheek. Het is ook een trefpunt met ruimte voor lezingen en kleine optredens, met als toemaatje een koffiebar in de vroegere pandgang, een gezellig terras in de binnentuin en een restaurant." 

Ook de publieksprijs gaat naar Het Predikheren. Meer dan 11.000 mensen stemden mee. Een eervolle vermelding is er voor Atelier Mestdagh uit Merelbeke, dat de glas-in-loodramen maakte voor de Sint-Niklaaskerk van Westkapelle. 43 projecten dongen mee naar de Onroerenderfgoedprijs. De winnaar krijgt 15.000 euro; de twee andere laureaten 2.500 euro. Vorig jaar won het Gildehuis van de Vrije Schippers in Gent.

Het Predikheren is veel meer dan alleen een bibliotheek

Burgemeester van Mechelen Bart Somers (Open VLD) dankt zijn inwoners "die 62 procent van de kosten hebben gedragen", de architecten en alle medewerkers. Het is een heel bijzondere plaats die door de mensen wordt omarmd. Het is veel meer dan een bibliotheek."

De restauratie heeft zo'n 25 miljoen euro gekost, betaald door de stad Mechelen en het Vlaamse Gewest, met erfgoedsubsidies.

Het Predikheren: bewogen geschiedenis

Het Mechelse Predikherenklooster dateert uit het midden van de 17e eeuw. Het deed later dienst als bejaardentehuis, militair hospitaal en wapenarsenaal. Sinds 1975 stond het te verkommeren. Een stadskanker waarvoor de Mechelse dienst Monumentenzorg dringend een oplossing zocht. De architectuurwedstrijd om het noodlijdende monument om te toveren tot stadsbibliotheek en ontmoetingsplek voor de inwoners van de stad werd gewonnen door Korteknie Stuhlmacher architecten, in samenwerking met Callebaut Architecten en Bureau Bouwtechniek.

Het Predikheren in Mechelen ging aan het eind van de zomer van 2019 open voor het publiek, met een feestelijke boekenstoet. VRT NWS kreeg kort daarvoor een rondleiding van architecte Mechtild Stuhlmacher. Ze herinnert zich de eerste aanblik: "Het was onwaarschijnlijk indrukwekkend, om zo’n gebouw aan te treffen midden in een stad. Er waren vleermuizen, torren, klimop en heel veel water. Maar de tijd was ook een grote gelijkmaker. Je kon het verschrikkelijk vinden of prachtig, daar zat niets tussen. Ik was dankbaar dat dit gebouw nog niet verknald was, dat een of andere projectontwikkelaar er een fancy hotel van had gemaakt." 

Een gebouw met sporen en littekens. De schoonheid van het verval

"Elke bestemming uit de bewogen geschiedenis van Het Predikheren heeft sporen en littekens achtergelaten. Juist dat vonden wij als ontwerpers bijzonder. Het gevoel van verval heeft enorme charme en vormt het karakter en de ziel van dit gebouw. Dat is heel kwetsbaar – vaak is die sensatie er enkel bij een eerste bezoek – maar dat gevoel wilden we behouden." 

Herbekijk het verslag over de opening van Het Predikheren (Journaal, 31 augustus 2019) hier:

Video player inladen...

Bekijk hier een video over het glasraamatelier Mestdagh, dat een eervolle vermelding kreeg:

Bekijk hier een video over het Gruuthusemuseum in Brugge, een van de drie andere kandidaten voor de Onroerenderfgoedprijs:

Bekijk hier een video over de Sint-Niklaaskerk in Westkapelle, een van de drie andere kandidaten voor de Onroerenderfgoedprijs:

Meest gelezen