De Vlaamse droom voor nieuwkomers: een fata morgana of een nieuw feit?

Een ervaringsdeskundige legt uit wat er aan het Vlaamse onthaalbeleid kan verbeteren met een win-win als resultaat.

opinie
Copyright stijn vandenbussche nowforever
Dahham Alsoud
Doctoraatsonderzoeker aan de onderzoeksgroep inflammatoire darmziekten van de KUL. Vandaag exact vijf jaar geleden in België aangekomen als vluchteling uit Syrië.

In de zomer van 2015 stond er een tentenkamp in het Maximiliaanpark bevolkt door asielzoekers die zich nog niet hadden kunnen registeren bij de dienst vreemdelingenzaken om opvang te krijgen. Dat escaleerde tot de grootste vluchtelingencisis na de Tweede Wereldoorlog. Hiervoor moesten veel extra opvangplaatsen gecreëerd worden, nieuw personeel moest alles in goede banen leiden.

Een paar weken nadien, op het openingscollege politicologie aan de Universiteit Gent werden een paar stellingen voorgesteld die de uitgangspunten zouden worden van het federale migratiebeleid. Eén stelling was dat asielzoekers die in België aankomen niet de echte vluchtelingen zijn. Ten eerste omdat de echte hulpbehoevende vluchtelingen nog in de kampen zitten verspreid rond oorlogsgebieden van het land van herkomst en geen financiële middelen hebben om de tocht naar Europa te kunnen betalen. Ten  tweede omwille van de Dublinregel die aangeeft dat men asiel moet aanvragen in het eerste veilige Europese land waar men aankomt, wat in de overgrote meerderheid van de gevallen niet België blijkt te zijn.

Ofschoon deze, en ook andere, stellingen niet te weerleggen zijn door verschillende interpretaties van Europese en internationale afspraken, werd het statuut van vluchteling toen toegekend aan een aanzienlijk percentage van de asielzoekers. Nu 5 jaar later woedt nog altijd de discussie over het nut en de bijdrage van vluchtelingen in België in het algemeen, en vooral in Vlaanderen.

Standpunten hierover zijn zeer uiteenlopend en variëren naargelang het politieke gedachtegoed. Uit linkse hoek komt de naïeve stelling dat vluchtelingen de enige en ideale oplossing zouden zijn voor de vergrijzing en dat de vluchtelingenstroom geen enkel probleem met zich meebrengt. Aan de rechterkant van het politieke spectrum hoor je beledigingen zoals “schurftmigranten” en beschuldigingen. De laatste in de rij: de vluchtelingencrisis van 2015 zou een cruciale rol gespeeld hebben in het niet halveren van de armoedecijfers in Vlaanderen in de vorige legislatuur. En zo gaat het lijstje over de impact van de vluchtelingenstroom op Vlaanderen door met allerlei ongegronde stellingen uit beide hoeken.

Vlaanderen weet niet hoever mensen staan die vijf jaar geleden hier zijn aangekomen

Het is hallucinant om vast te stellen, in een welvarende regio als Vlaanderen, dat er tot nu toe geen enkel rapport is opgemaakt om duidelijk aan te geven hoever de mensen staan die vijf jaar geleden hier zijn aangekomen: welke doelen hebben ze kunnen behalen in die periode, wat is hun bijdrage aan de economie en de samenleving en welke moeilijkheden hebben ze ondervonden. Zonder zulke becijferde rapporten kan men geen degelijk  beleid uitstippelen in Vlaanderen, en zelfs geen lessen trekken voor de toekomst.

Het chaotische beleid vertaalt zich in verschillende domeinen. Zo kreeg een zeer enthousiaste en gedreven 19-jarige vluchteling die het Nederlands snel onder de knie had kunnen krijgen geen steun van het OCMW om aan een universitaire opleiding te beginnen, terwijl een andere luie vluchteling die na vijf jaar geen echte vordering had gemaakt in de taal nog volle steun krijgt. Die krijgt geen stimulerende sancties opgelegd om vooruitgang te boeken in de opbouw van zijn toekomst.

Bij de voorstelling van de regeerverklaring van de Vlaamse regering in 2019 was er voorgesteld om geen gratis lessen (noch Nederlands noch maatschappelijke oriëntatie) aan te bieden voor asielzoekers. Die gratis lessen zouden een valse hoop geven dat hun asielaanvraag zou goedgekeurd worden. Nochtans is algemeen bekend dat asielzoekers uit sommige gebieden (bijvoorbeeld uit Syrië) nog altijd een zeer grote kans hebben om hun aanvraag goedgekeurd te krijgen. Als ze eenmaal een  verblijfsvergunning hebben kunnen ze aanspraak maken op financiële hulp van de overheid (leefloon van het OCMW enzovoort). Daarom zou het wijs zijn dat asielzoekers de doorlooptijd van de asielaanvraag investeren in het verwerven van de taal, de cruciale sleutel tot hun nieuwe leven.

De inhoud van de inburgeringscursussen is niet geëvolueerd door de jaren heen

Vijftien jaar geleden nam Vlaanderen het voortouw in België bij de oprichting van haar integratiebeleid. Om de stijgende noden te kunnen opvangen na de vluchtelingencrisis werd het agentschap gelukkig nog versterkt met extra enthousiaste medewerkers die nieuwkomers begeleiden. Hierdoor worden veel vluchtelingen geholpen door de nauwe contacten met hun sociale begeleiders. De gemiste kans in dit domein is dat de inhoud van de inburgeringscursussen helaas niet is geëvolueerd door de jaren heen. Zo bleven de onderwerpen van de lessen nog altijd beperkt tot vanzelfsprekende informatie die men simpelweg in een brochure of op het internet kan opzoeken.

Men verliest hier een belangrijke kans om zeer fundamentele concepten in de nieuwe samenleving voor te stellen aan de nieuwkomers, zoals de gelijkheid tussen mannen en vrouwen in alle domeinen, het onderscheid tussen religie en staat waar de grondwet de enige bron is voor het beheer van de samenleving, respect voor niet-heteroseksuele geaardheid en de vrijheid van meningsuiting. Enkel door een vroegtijdige introductie en open overleg over deze concepten kan een verergering van de huidige malaise in de samenleving vermeden worden.

Een andere heilige en essentiële dialoog in zulke integratietrajecten is het burgerschap en hoe de huidige samenleving kan evolueren naar een cohesie waarin elke individu zijn eigen gedachtegoed kan behouden en tegelijkertijd respect tonen aan alle medeburgers en zonder de pilaren van de staat in het nieuwe land te benadelen. Als we deze discussie niet durven voeren zal het behalen van de nationaliteit maar als een reisdocument beschouwd worden dat de deur opent naar extra bestemmingen voor citytrips.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen