Klassieke talen blijven waardevol in ons onderwijs

Lezen is zo jaren 90, vinden veel leerlingen. Dus zijn klassieke talen al helemaal zinloos. En toch, vindt deze leraar Latijn en Grieks, klassieke talen zorgen voor weerwerk in de vervlakking van het onderwijs. 

opinie
Pieter Van den Bossche
Leraar Latijn en Grieks in het Instituut Sint-Vincentius a Paolo in Gijzegem.

Afgelopen week ontspon zich tijdens de les Latijn een discussie onder mijn leerlingen. Dat gebeurt wel vaker. Gerealiseerde leerplandoelen afvinken is nu eenmaal ondergeschikt aan het prikkelen van de pubergeest. Onderwerp van gesprek was deze keer de zin en onzin van het lezen van boeken. Zo jaren ’90 allemaal. Enkele jonge beeldenstormers in mijn klas kraaiden dat lezen per definitie saai is.

Iemand anders stelde dan weer zonder blikken of blozen dat lezen zelfs ongezond is. Stilzitten is de grootste oorzaak van hart- en vaatziekten, meneer. Samen met vrienden naar de fitness gaan was volgens deze jongedame een veel beter alternatief, want sociaal én sportief. De spreekwoordelijke twee vliegen in één klap.

Mijn argumentatie dat goede boeken heuse werelden kunnen openen, werd achteloos van tafel geveegd met een blik die me nog het meest deed denken aan die van een invloedrijke influencer die praat met iemand zonder mailadres.

Goede boeken kunnen heuse werelden openen

Het schooljaar gaat krakend en wankelend zijn zesde week in. De zucht van opluchting die klonk vanuit iedere leraarskamer wanneer werd aangekondigd dat we zo ‘normaal’ mogelijk zouden starten, viel te horen tot in het federale parlement. Onlangs bleek nog dat de totalitaire digitale omslag vorig schooljaar ons jonge publiek een half jaar leerachterstand gekost heeft. Met als simpele reden dat een schoolomgeving en klascontext afgelopen 400 jaar hun deugdelijkheid meer dan bewezen hebben. 

Vaste waarde in deze schoolomgeving en klascontext is en blijft de leerkracht die vooraan staat. Iemand die vanuit een grote en ruime expertise spreekwoordelijk hongerige jonge mensen op sleeptouw neemt.

Voor leerlingen in een technische of praktische richting gaat het dan om mensen met ruime praktijkervaring die weten wat er in ‘de privé’ speelt. Met materiaal tot hun beschikking dat zoveel mogelijk overeenkomt met waarmee deze leerlingen in hun latere professionele carrière zullen geconfronteerd worden. Geen aftandse draaibanken dus, of hopeloos verouderde technieken die aangeleerd worden. Wel een frisse didactiek die inzet op het combineren van zoveel mogelijk domeinen die inzetten op dezelfde vaardigheden. 

De enige leerlingen die nog een beetje lijken stand te houden, zijn diegenen met een klassieke taal in hun curriculum. 

Voor leerlingen in algemeen vormende richtingen geldt dan weer net het omgekeerde. De tendens van afgelopen jaren om ‘bruikbare’ leerinhouden op te lijsten en af te vinken, heeft geleid tot een huiveringwekkend kwaliteitsverlies. Het Vlaamse onderwijs is vanuit de wereldtop naar beneden gedonderd. De enige leerlingen die nog een beetje lijken stand te houden, zijn diegenen met een klassieke taal in hun curriculum. 

Niet zo vreemd als je bedenkt dat Latijn en Grieks ogenschijnlijk de enige vakken zijn die van bij de start veel durven vragen van de leerlingen. Geen oppervlakkige initiaties of speelse groepswerkjes maar verbuigingen en vervoegingen die uit het hoofd moeten geleerd worden. Met als doel kunnen lezen wat die Romeinen en Grieken ons geschreven hebben over democratie, filosofie en retoriek. Algemene waarden en ideeën aanreiken om vandaar uit naar de actuele toestand van onze maatschappij te kijken. 

Iedere poging om de kwaliteit van ons onderwijs op te krikken, heeft een pervers omgekeerd effect gehad. De invoering van de eindtermen zorgde voor een inhoudelijke verschraling die zich over netten en domeinen heen heeft verspreid. Het maatschappelijke verlies van vertrouwen in de expertise van anderen heeft dan weer geleid tot een uitholling van de job van leerkracht. Met de gekende kwalijke gevolgen. Lesgeven lijkt geen kwestie meer van een roeping of een aangeboren talent dat niet voor iedereen weggelegd is, maar van een job die in een almaar jachtiger wordende samenleving makkelijk te combineren valt met een gezinsleven of een partner die wél carrière maakt. 

Een groter wordende massa is niet meer in staat te luisteren naar rationele argumenten.

Resultaat van de hervormingsdrang van afgelopen jaren zijn irrelevante lessen gegeven door mensen die de focus niet meer kunnen leggen waar hij zou moeten liggen - het vormen van kritische geesten die hun weg vinden in een woelige wereld. Met als gevaarlijk gevolg een groter wordende massa die niet meer in staat is te luisteren naar rationele argumenten. Politici die aan politiek doen vanuit een buikgevoel bijvoorbeeld, en daardoor achteloos onherstelbare schade aanrichten.

Gelukkig boden enkele leerlingen afgelopen week moedig weerstand. 

Gelukkig boden enkele leerlingen afgelopen week moedig weerstand. Zij vertelden vol vuur over hun goede ervaringen met pakkende boeken. Over personages die in hun hoofd tot leven waren gekomen, over beklijvende gevoelens die sprekend onder woorden waren gebracht. Over kritische ideeën die ze afgetoetst hadden met hun ouders en grootouders. Achteraf kwam één van die jonge mensen me vertellen hoe fijn ze het vond om het hierover in de klas te kunnen hebben. Ik bleef sprakeloos achter.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen