AFP or licensors

Grappenmaker achter nepaccount minister ook verantwoordelijk voor vals overlijdensbericht Amélie Nothomb

Schrijfster Amélie Nothomb, bekend van “Hygiène de l’assassin” en tientallen andere romans, werd een korte tijd ten onrechte doodverklaard. Het fictieve overlijdensbericht werd verspreid door een valse Twitter-account van het Nederlandse Xander Uitgevers, dat vertaalde werken van Nothomb op de markt brengt. Heel wat Belgische media namen het bericht over en moesten het later op de dag opnieuw rechtzetten. De verantwoordelijke voor het hele verhaal? Een beruchte Italiaanse grappenmaker, die vorige week ook al een valse account aanmaakte van de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V).

Het valse bericht was – hoogstwaarschijnlijk – het werk van Tommaso Debenedetti, een 51-jarige Italiaanse grappenmaker. Debenedetti heeft er zijn handelsmerk van gemaakt om via valse Twitter-accounts de identiteit van allerlei politici en beroemdheden over te nemen. Zijn specialiteiten als vervalser zijn het verspreiden van verzonnen interviews met wereldberoemde schrijvers, waarvan hij er verschillende kon laten publiceren in Italiaanse kranten, en het lanceren van fake overlijdensberichten van literaire auteurs op sociale media.

In het verleden haalde Debenedetti al gelijkaardige stunts uit in naam van schrijvers als Umberto Eco en Henning Mankell. Op Twitter deed hij zich het voorbije decennium eveneens al voor als de Italiaanse ex-premier Mario Monti, voormalig Frans president Nicolas Sarkozy en kardinaal Bertone, toenmalig nummer 2 van het Vaticaan, in wiens naam hij het (fictieve) overlijden meldde van paus Benedictus XVI. Telkens waren er wel enkele kranten en tijdschriften die in de val trapten.

In een interview met The Guardian in 2012 beweerde Debenedetti dat hij met zijn stunts de onbetrouwbaarheid van sociale media als nieuwsbron wil blootleggen, net als de zwakheden van de nieuwsmedia die te snel op zoek zijn naar scoops en onvoldoende dubbelchecken. Voor het eerst is hij hier ook in ons land in geslaagd.

Benedetti ook verantwoordelijk voor vals account CD&V minister

Vorige week, in de nacht van 30 september op 1 oktober, maakte Debenedetti een Twitter-account aan onder de naam van Annelies Verlinden, wiens naam op dat moment net bekend raakte als nieuwe CD&V-minister van Binnenlandse Zaken in de federale regering. Het account begon daarna, volgens het geijkte procedé van Debenedetti, een groot aantal Belgische politici en politieke journalisten te volgen op Twitter, waarvan een groot deel niet in de gaten had dat het niet om de échte Annelies Verlinden ging. Het valse profiel verzamelde op die manier meer dan 1.000 volgers. De kersverse minister beschikte nochtans al over een account op Twitter, al had ze die niet meer gebruikt sinds 2016.

Extra pijnlijk: zelfs de partij-accounts van CD&V en van voorzitter Joachim Coens linkten naar het verkeerde account toen ze op Twitter Verlinden feliciteerden als nieuwe minister en een foto deelden van haar eedaflegging. In de namiddag van 1 oktober tweette de ‘valse’ Annelies Verlinden plotseling een overlijdensbericht van acteur Jean-Claude Van Damme, om enkele minuten later te onthullen dat Tommaso Debenedetti achter het nepbericht zat en de naam van het account te veranderen.

Het is datzelfde Twitter-account dat vandaag is opgedoken als @XanderNewsNL, zogenaamd de uitgever van Nothomb. Het aanpassen van de profielfoto, bio en schermnaam of ‘handle’ kan heel eenvoudig op Twitter. Debenedetti maakt hiervan gebruik om zijn verzamelde volgers collectief mee te nemen naar zijn volgende misleidende bericht. Het feit dat heel wat Belgische journalisten zijn versie van ‘Annelies Verlinden’ hadden gevolgd, heeft er waarschijnlijk toe bijgedragen dat enkele Belgische media het overlijden van Amélie Nothomb als nieuws brachten.

Nadat de echte uitgeverij van Nothomb ontkende dat de schrijfster overleden was, verdween het account van @XanderNewsNL. De Nederlandse journalist Roeland Roovers ontdekte dat het account ondertussen de naam draagt van de 78-jarige Antiguaans-Amerikaanse schrijfster Jamaica Kincaid, die doceert aan Harvard University. Het heeft er alle schijn van dat Debenedetti – of minstens een getrouwe copy-cat – helemaal klaar is voor zijn volgende stunt.

Meest gelezen