Video player inladen...

Kan de federale regering CD&V, Open VLD en SP.A van de ondergang redden? "Show, don't tell, we moeten het nu laten zien"

Is er nog een toekomst voor CD&V, Open VLD en SP.A, drie klassieke partijen die in een neerwaartse spiraal zitten en de voorbije decennia veel stemmen en leden hebben verloren? Dat was de centrale vraag in het openingscollege politicologie van de Gentse professor Carl Devos. Het antwoord van de drie voorzitters: goed besturen en de partij vernieuwen. "We moeten er niet meer over praten, maar het nu laten zien."

Al sinds 2006 nodigt professor politicologie Carl Devos (UGent) een of meerdere gastsprekers uit in zijn openingscollege. Politici met enige faam, die de Wetstraat letterlijk de aula moeten binnentrekken. Deze keer nodigde Devos de voorzitters van CD&V, Open VLD en SP.A uit: Joachim Coens, Egbert Lachaert en Conner Rousseau.

Drie nieuwe voorzitters (allen minder dan een jaar aan de slag) van oude partijen, die alle drie met hetzelfde probleem te kampen hebben. Het aantal kiezers en leden duikt al jaren de dieperik in. Valt die trend nog te keren? En hoe willen ze dat gaan doen?

VIDEO: Wat mogen we verwachten van de ambities over politieke vernieuwing in het regeerakkoord?

Video player inladen...

Coens, Lachaert en Rousseau zijn als nieuwe voorzitter vrij snel in het bad van de regeringsvorming getrokken en hebben uiteindelijk, samen met Groen en de Franstalige partijen een federale regering op poten gezet. En de drie voorzitters hopen dan ook grotendeels op de kracht van die regering om het vertrouwen van de kiezer terug te winnen.

"Onze eerste opdracht is goed bestuur", stelt CD&V-voorzitter Coens. "De herverkaveling van het politieke landschap gebeurt door de kiezer, maar je kan dat beïnvloeden door goed bestuur." Voor SP.A-voorzitter Rousseau is het nu het moment van "show, don't tell". De partijen die in de regering zitten moeten het nu tonen, de tijd van erover te blijven praten is voorbij. "Wat wij hier zeggen is al honderd keer gezegd. We moeten samenwerken, samen de rit uitdoen en onze beloftes waarmaken."

We moeten samen de rit uitdoen en onze beloftes waarmaken

SP.A-voorzitter Conner Rousseau

Open VLD-voorzitter Lachaert gelooft er in: "De Zweedse coalitie bestond uit partijen die dicht bij elkaar stonden, maar er is vijf jaar veel discussie geweest. Nu zijn het partijen die verder van elkaar staan, maar wat ons bindt, is dat we weer willen samenwerken en bruggen willen bouwen over die verschillende meningen heen."

Maar de drie voorzitters zijn het erover eens dat ze parallel met solide regeringswerk ook de partij zelf moeten vernieuwen. Coens, Lachaert en Rousseau vertelden daarbij een vrij gelijklopend verhaal, van meer mensen buiten de partij betrekken tot het DNA van de partij scherper stellen en een eventuele nieuwe naam. Bij de ene moet het eindproduct een beweging genoemd worden, de ander houdt het liever bij het woord partij.

VIDEO: Hoe willen de drie voorzitters hun eigen partij vernieuwen?

Video player inladen...

Los van het werk van hun partijgenoten in de regering(en) en hun eigen vernieuwingsproject binnen de partij, kunnen ook externe omstandigheden het politieke landschap hertekenen, omstandigheden waar de drie partijen wel een invloed op hebben, bijvoorbeeld via de kieswet. Want in het nieuwe regeringsakkoord staat de ambitie om die te hervormen.

Verschillende ideeën passeerden de revue. Coens zou bijvoorbeeld aan de kiesomschrijving willen sleutelen, met andere woorden aan de grootte van het gebied waarin politici kandidaat kunnen zijn, en daar een gradatie in steken, "van klein naar groot". De gemeente bij lokale verkiezingen, maar bijvoorbeeld weer het arrondissement bij de Vlaamse verkiezingen (nu is dat de provincie) en de provincie behouden bij federale verkiezingen. Een federale kieskring is voor Coens niet aan de orde, Lachaert schuift het wel uitdrukkelijk naar voren. "Ik geloofde er vroeger niet echt in, maar het is wel een optie."

Om een ellenlange regeringsvorming als deze tegen te gaan, zouden ook nieuwe regels opgesteld kunnen worden. Coens denkt bijvoorbeeld aan een automatische ontbinding van het parlement (en dus nieuwe verkiezingen) "als er na verloop van tijd geen oplossing is". Of zoals in het Brusselse systeem: dan zoek je naar een meerderheid in beide landsdelen, die dan samen de regering vormen. Ook Lachaert loopt met het idee om de grootste partij in Vlaanderen en Wallonië na verloop van tijd te verplichten om samen in de federale regering te gaan zitten, waarbij de grootste de premier levert en ze samen een begroting moeten indienen. "Doen ze dat niet, dan verliezen ze 20 procent van hun dotatie."

Partijen zullen pas samensmelten als ze in existentiële problemen zitten

Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert

Nog andere ideeën over politieke vernieuwing: "Doe eindelijk eens iets wervends met de Senaat, maak er een soort volkskamer van, op een frisse manier." Aan het woord is Conner Rousseau. Hij wil ook minder parlementsleden, "misschien krijg je dan vurigere debatten."

De drie voorzitters wijzen er op dat in dat proces van politieke vernieuwing ook burgers en experten opgenomen moeten worden. "Als we de democratie niet kunnen herstellen met een betere structuur, dan gaat die democratie ten onder", besluit Lachaert.

Zouden twee of meer klassieke partijen op termijn kunnen samensmelten? "Dat zal pas echt gebeuren als partijen in existentiële problemen zitten", meent Lachaert. "Maar dat geldt niet alleen voor deze drie partijen. Maar als we aan de mensen duidelijk kunnen maken dat we relevantie hebben, dan kunnen we weer winnen."

Bekijk de analyse van het debat door Wetstraatjournalist Ivan De Vadder:

Video player inladen...

Bekijk hier het integrale openingscollege:

Video player inladen...

Meest gelezen