Internationale Dag tegen de Doodstraf: voor deze misdaden moeten mensen wereldwijd met hun leven betalen

Vandaag is het Internationale Dag tegen de Doodstraf. Volgens mensenrechtenorganisaties is China het land met de meeste executies. Maar de doodstraf wordt ook nog uitgevoerd in het Midden-Oosten en Amerika. Ook in Wit-Rusland, niet zo ver van ons bed, worden mensen geëxecuteerd. De misdaden waarvoor mensen met hun leven moeten betalen, variëren. VRT NWS zet voor u een aantal cijfers op een rij en brengt enkele getuigenissen uit verschillende hoeken van de wereld.

"Duizenden executies in China"

Data over de doodstraf zijn een staatsgeheim in China. Officiële cijfers zijn er dus niet, maar mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft voldoende bronnen en lokale partners, en schat het aantal op duizenden. "We geven geen jaarlijks minimumcijfer meer voor China, omdat dit cijfer ver onder het reële aantal zou liggen", zegt Lore Van Welden, woordvoerder van Amnesty Vlaanderen.

Als we de mensenrechtenorganisatie Dui Hua mogen geloven, dan hebben de Chinese autoriteiten sinds 2002 minstens 84.000 mensen geëxecuteerd.

(Lees verder onder de video.)

Video player inladen...

Er zijn 46 misdaden waarvoor je in China de doodstraf kan krijgen. De meeste executies hebben te maken met drugshandel of moord. Ook buitenlandse criminelen worden niet getolereerd. In augustus werden twee Canadezen ter dood veroordeeld voor drugshandel. De zaak veroorzaakt diplomatieke spanningen tussen Peking en Ottawa.

China doet erg geheimzinnig over de executies, maar een aantal processen wordt toch door de staat gemeld. Zo is afgelopen zomer de 37-jarige Lin Jianxia geëxecuteerd voor de moord op een 9-jarig kind. Jianxia kreeg de doodstraf ondanks het feit dat hij schizofreen en dus met psychische problemen kampt. Hij had het kind gedood omdat hij ruzie had met zijn dochter. Volgens de rechter neemt de mentale ziekte van de man niet weg dat hij verantwoordelijk was voor de gruwelijke moord.

Lin Jianxia

De doodstraf treft ook politieke vijanden van Peking. Zo meldt onder meer een VN-waakhond. Er zouden de voorbije twintig jaar honderden mensen van de Oeigoerse moslim-minderheid zijn geëxecuteerd. 

Onthoofdingen en ophanging in het Midden-Oosten

In het Midden-Oosten gaat het aantal doodstraffen in stijgende lijn. Iran, Saudi-Arabië en Irak waren in 2019 samen goed voor meer dan 90 procent van alle doodstraffen in de regio. Alleen in Iran zijn er minstens 251 mensen geëxecuteerd.

Ook in Egypte zijn de dodencellen overbevolkt. Het land stond de afgelopen jaren bekend voor massale vervolging en terdoodveroordeling van leden van de Moslimbroeders, de islamistische politeke beweging van onder meer ex-president Mohamed Morsi. Internationaal kwam er veel kritiek op die processen en het gebrek aan volwaardige verdediging voor de beklaagden. Alleen vorig jaar werden er in Egypte minstens 32 veroordeelden opgehangen.

Laatste schreeuw uit Iran

"Ik roep iedereen op, die van vrijheid houdt, ongeacht zijn of haar geloof, om mijn stem te zijn. Menselijkheid heeft geen waarde als je rechtvaardigheid niet verdedigt." Het zijn enkele woorden uit de laatste audioboodschap van de Iraanse veroordeelde Navid Afkari. 

De ex-worstelaar en politieke activist was ter dood veroordeeld omdat hij een beveiligingsbeambte zou hebben doodgestoken tijdens antiregeringsprotesten in 2018. Een internationale campagne om zijn leven te sparen, heeft niets opgeleverd. Afkari is vorige maand geëxecuteerd. Hij werd 27. 

In Brussel kwamen deze week tientallen Iraniërs bijeen om te protesteren tegen de doodstraf in hun land. Ook daar stond het verhaal van Afkari centraal: "Met de doodstraf wil het Iraanse regime zijn macht tonen", zegt Masoud Kashefi, een van de aanwezige activisten.

Video player inladen...

Kashefi is een huisarts die al jarenlang in België woont. Net als de rest van de demonstranten heeft hij geen vertrouwen in het juridisch systeem in Iran. Hij wijst de religieuze elite die haar macht blijft misbruiken, met de vinger: "Navid Afkari is iemand die verandering wou in Iran. Daarom moest hij van hen de doodstraf krijgen", aldus Kashefi.

Met de doodstraf wil het Iraanse regime zijn macht tonen

Wie nog hoop heeft op leven is de Iraans-Zweedse arts en VUB-gastdocent Ahmadreza Djalali. Djalali zit al vier jaar in de cel in Iran, hij wordt beschuldigd van spionage: "Het gaat slecht met zijn gezondheid en hij krijgt niet de nodige medische hulp", zegt Amnesty. "Hij blijft wel hoop hebben en trekt zich op aan zijn vrouw en twee kinderen die in Zweden wonen. Hij wil hen graag terugzien en omhelzen."

(Lees verder onder de video.)

Video player inladen...

Geëxecuteerd na 28 jaar in de dodencel

Saudi-Arabië heeft vorig jaar 184 mensen onthoofd. Het land staat bekend voor nultolerantie inzake moorden, drugshandel en antiregeringsactivisme. Afgelopen zomer werd Hadi Bin Kadamah geëxecuteerd nadat hij 28 jaar in de cel doorbracht. Er zou niemand langer dan hij in een Saudische gevangenis hebben gezeten. 

Kadamah was ter dood veroordeeld omdat hij in 1992 zijn neef doodstak tijdens een ruzie: "Ik heb hem toen meteen naar het ziekenhuis gebracht om zijn leven te redden, maar hij bezweek aan zijn verwondingen", zei Bin Kadamah in zijn laatste pleidooi. 

(Lees verder onder de foto)

Hadi Bin Kadamah

Volgens de lokale media had Bin Kadamah tot op het laatste moment hoop op vergiffenis door de familie van het slachtoffer. Dat had hem volgens de Saudische wet gratie en vrijheid kunnen schenken. Maar alle pogingen voor bemiddeling waren mislukt.

Op deze beelden is te zien hoe Saudische stammen vergiffenis voor Bin Kadamah proberen te verkrijgen bij de familie van het slachtoffer.

Twee broers in Wit-Russische dodencel

Wit-Rusland is vandaag het enige land in Europa dat de doodstraf nog altijd uitvoert. Daar zijn, volgens mensenrechtenorganisaties, sinds de onafhankelijkheid in 1991 zeker 400 mensen geëxecuteerd. De recentste doodstraf werd begin dit jaar uitgesproken tegen twee broers uit het stadje Cherykau in het oosten van Wit-Rusland.

Stanislaw (19) en Ilya (21) Kostseu hebben vorig jaar hun buurvrouw vermoord na een conflict van die buurvrouw met hun zus. Het slachtoffer (een leerkracht) had een klacht ingediend tegen de zus van de daders voor de slechte opvoeding van haar kinderen.

De familie van de twee broers spreekt hun daden niet goed, maar vragen aan de autoriteiten om hun zware jeugd en levenservaring in acht te nemen: "Ze moeten worden bestraft. Maar ze verdienen een kans om te leven en te beseffen wat ze gedaan hebben", zegt de zus.

De twee broers wachten nu in een dodencel nabij Minsk op de uitvoering van de straf. Volgens de wet in Wit-Rusland worden ze vervolgens op een onbekende plaats begraven. Hun familie krijgt dan een officiële brief met bevestiging van de dood en eventueel een pakket van persoonlijke bezittingen.

Racisme in de dodencel

De VS is het enig land in Noord- en Zuid-Amerika dat executies uitvoert. Het aantal uitgesproken (35) en uitgevoerde (22) doodstraffen in 2019 is aanzienlijk gedaald. Bijna de helft van de Amerikaanse executies vorig jaar waren in de staat Texas. 

Het racismedebat in de Verenigde Staten breidt zich ook uit tot de dodencel. Uit een recent onderzoek blijkt dat er ongelijkheid is tussen zwarte en witte Amerikanen wat betreft de veroordeling. Het onderzoek zegt dat moordenaars van zwarte mensen minder kans hebben om ter dood veroordeeld te worden dan moordenaars van witte mensen.

"Debat blijven voeren"

De doodstraf is nog lang geen geschiedenis. Zelfs in landen waar het verdwenen is, wordt de straf niet door iedereen afgekeurd. Op sociale media lezen we nog altijd reacties van mensen die oproepen tot de herinvoering van de doodstraf. Moordenaars, verkrachters en terroristen verdienen geen tweede kans, klinkt het.

(Lees verder onder de foto)

Die emotionele reacties tegen ernstige misdrijven zijn begrijpelijk, vindt Lore Van Welden van Amnesty: "Daarom moeten we het debat blijven voeren. Het is een kwestie van uitleggen waarom de doodstraf een gruwelijke straf is, die in strijd is met de mensenrechten. Dat deze straf geen efficiënt middel is tegen criminaliteit en dat je ook altijd riskeert om onschuldige mensen te doden".

Video player inladen...

Meest gelezen