Mario Molina in 2015

Mario Molina, de Nobelprijswinnaar die het gat in de ozonlaag wereldwijd onder de aandacht bracht, is overleden

In Mexico is wetenschapper Mario Molina overleden. Hij bracht vorige eeuw als een van de eersten het gat in de ozonlaag onder de aandacht en waarschuwde voor de gevolgen van klimaatverandering. Voor zijn baanbrekende onderzoek kreeg Molina in 1995 de Nobelprijs voor Chemie. Hij is 77 jaar geworden.

Mario Molina werd geboren in Mexico Stad en was al van kindsbeen af gefascineerd door wetenschap. Als kind kreeg hij van zijn ouders een microscoop en hij vertelde in interviews hoe hij van een badkamer in huis een echt laboratorium maakte. Op zijn 10e verslond hij biografieën van Nobelprijswinnaars, zoals Marie Curie.

Hij studeerde in Mexico, Duitsland en Californië (VS) en doctoreerde in natuurkundige chemie. Molina specialiseerde zich in het onderzoek naar de chemie van de atmosfeer, de dampkring die het leven op aarde in stand houdt en beschermt. Dat was tot dan toe vrij onbekend terrein, hij leverde dus pionierswerk.

Cfk's en het gat in de ozonlaag

In 1974 publiceerde hij samen met de Amerikaanse wetenschapper Frank Sherwood Rowland een onderzoek waarin hij waarschuwde voor de steeds dunner wordende ozonlaag, die de aarde beschermt tegen de schadelijke ultraviolette stralen van de zon. Molina en Sherwood linkten het gat in de ozonlaag aan cfk's (chloorfluorkoolwaterstoffen).

Die waren ontwikkeld in de jaren 30 en werden veelvuldig gebruikt als isolatiemateriaal, bijvoorbeeld bij de productie van koelkasten en andere koelsystemen, of als drijfgas in spuitbussen en oplosmiddelen. Als cfk's in de atmosfeer belanden en ontbinden, laten ze heel gemakkelijk chlooratomen vrij die in sneltempo ozonmoleculen afbreken.

Molina's werk leidde in 1987 tot het zogenoemde Protocol van Montreal. Dat verbood het gebruik van cfk's. Rijke landen moesten ermee ophouden tegen 1996, ontwikkelingslanden tegen 2010. Molina en Sherwood Rowland kregen voor hun onderzoek de Nobelprijs voor Chemie in 1995, samen met de Nederlandse wetenschapper Paul Crutzen.

Wetenschappers wereldwijd houden sindsdien nauwlettend in het oog of alles verloopt volgens plan. "Montreal" bleek zo succesvol dat onderzoekers begonnen te spreken over het herstel van het gat in de ozonlaag. Maar de twijfel over de vooruitgang van dat herstel wordt steeds groter.

Adviseur van Barack Obama

De rest van zijn carrière bleef Molina zich inzetten in de strijd tegen de klimaatverandering. Hij richtte zich onder meer op de gevolgen en de aanpak van luchtvervuiling in grote steden. Onder meer in zijn eigen Mexico Stad, waar luchtvervuiling en smog een chronisch probleem vormen.

Molina werd een wereldwijde autoriteit. In 2008 werd hij aangesteld als adviseur in de wetenschaps- en technologieraad van de toenmalige Amerikaanse president Barack Obama, een functie die hij acht jaar lang uitoefende.

Zijn dood werd bekendgemaakt door zijn familie in een mededeling van het Centro Mario Molina, een milieu-onderzoeksinstituut in Mexico Stad dat hij opgericht heeft. Hij zou overleden zijn aan plotse hartproblemen, hij is 77 jaar geworden.

Meer lezen?

Paul Crutzen publiceerde zijn onderzoek naar de rol van stikstofoxides in de atmosfeer in april 1970.
"The influence of nitrogen oxides on the atmospheric ozone content" verscheen in het Journal of the Royal Meteorological Society.

Meest gelezen