Premier De Croo (Open VLD): "Minister De Block baseerde zich op advies Sciensano om 22 miljoen maskers te vernietigen"

Voormalig minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD)  heeft zich op een rapport van Sciensano gebaseerd om 22 miljoen mondmaskers uit de strategische stock te vernietigen. Dat stelde premier Alexander De Croo (Open VLD) in de Kamer na de "Pano"-uitzending van gisteren. Daarin toonden we aan dat de maskers vóór hun vernietiging nooit werden getest op hun kwaliteit.  Maar volgens De Croo gaf Sciensano "heel duidelijk aan dat de maskers niet meer te gebruiken waren". Vraag blijft: waarop baseerde Sciensano zich? Want "Pano" vond overblijfsels van de stock, en die maskers bleken nog altijd van uitstekende kwaliteit.

In zijn allereerste plenaire zitting in de Kamer als premier reageerde Alexander De Croo (Open VLD) vandaag kort op de parlementaire vragen over de vernietiging van de laatste 22 miljoen maskers uit de strategische stock eind 2018. Ons onderzoeksmagazine "Pano" bracht hierover gisteren de reportage "De grote maskerade".

De Croo nam de verdediging op zich van zijn partijgenote Maggie De Block, voormalig minister van Volksgezondheid. Zij liet die stock verbranden, omdat hij slecht zou zijn geworden. Nochtans hadden die maskers de tekorten aan mondmaskers tijdens de eerste coronagolf kunnen opvangen, zo berekende de overheid zelf. En dus mogelijk mensenlevens kunnen redden. "Het is wat het is", zo reageerde De Block in de reportage. 

Volgens De Croo baseerde De Block zich op een rapport van de voorganger van Sciensano, het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid. "Daarin stond duidelijk dat de maskers niet meer te gebruiken waren."  

Maskers nooit getest door overheid

Maar "Pano" ontdekte dat er nooit is getest of de maskers onbruikbaar waren geworden. Volgens het wetenschappelijk gezondheidsinstituut Sciensano hield het immer geen steek "om de maskers, ruim 12 jaar na de aankoop nog te testen wegens "te oud", zo staat te lezen in een document dat ook "Pano" kon inkijken.

De maskers waren effectief een paar jaar in slechte omstandigheden bewaard. Een deel was aangetast en vernietigd. Toch werden er na een inspectie in 2013 nog 22 miljoen chirurgische maskers opzij gezet en apart gestockeerd. Zij hadden immers geen houdbaarheidsdatum.

In datzelfde inspectieverslag werd zelfs de optie overwogen om de maskers nog te verkopen. Er werd ook op gewezen dat de maskers van medische aard waren, maar niet onder de bevoegdheid van het Geneesmiddelenagentschap vielen.

(lees verder onder de foto) 

bron : advies 2020-79, Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten

Uiteindelijk werden de maskers in 2018 vernietigd, na het advies van Sciensano. Maar het valt op dat het criterium om de chirurgische maskers te vernietigen plots niet meer de kwaliteit van de stock was, maar wel de ouderdom. Maskers van twaalf jaar oud testen hield dus geen steek, aldus Sciensano, wegens "te oud".

Maar "Pano" legde bloot dat het wél steek hield:  we lieten restanten van maskers die uit de strategische stock testen, maskers die al veertien jaar oud waren intussen. En de maskers bleken volgens Centexbel, het referentielabo in België, dus in uitstekende staat.

Bekijk hier de toelichting van premier De Croo in de Kamer (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Volgens premier De Croo ging de reportage van "Pano" ervan uit dat die maskers die vernietigd zijn nog bruikbaar waren. Maar daar gaat "Pano" dus niet zomaar vanuit. "Pano" stelde vast dat er nooit is nagegaan of de maskers nog wel bruikbaar waren. Dat werd in de reportage ook duidelijk zo gesteld.

Tot slot besluit De Croo: "De minister (De Block, red.) heeft zich in de vorige regering gebaseerd op adviezen en op werfverslagen die heel duidelijk aangaven dat die maskers niet meer bruikbaar waren. Dat is iets wat in mijn ogen in de reportage van "Pano" onvoldoende benadrukt wordt." Ook dit klopt niet. "Pano" verwijst wel degelijk naar de inspectieverslagen én naar de inschattingen van Sciensano en toont ook verschillende malen de documenten tijdens de uitzending.

Met de korte repliek van De Croo lijkt het debat in het federale parlement over de vernietiging van de strategische stock afgesloten.  Maar niet voor parlementslid Jean-Marie Dedecker (Lijst Dedecker): die eist een parlementaire onderzoekscommissie naar de vernietiging van de mondmaskers, en hij zal hiervoor ook een wetsvoorstel indienen. Maar de vraag is of het parlement daarop zal ingaan.

Bekijk hier de toelichting van Jean-Marie Dedecker in de Kamer (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Van Cauwelaert: "Je voelt dat er te veel partijen betrokken zijn"

Politiek commentator Rik Van Cauwelaert keek vanmiddag naar het debat in de Kamer. "Je voelde dat er een zekere terughoudendheid was om erover te beginnen", zegt hij in "De Afspraak". "Waarom? De vorige minister van Volksgezondheid zit daar nu als fractieleider van een van de regeringspartijen (Maggie De Block, Open VLD).

"Je voelt dat er te veel partijen betrokken zijn geweest bij die crisis. Ook de N-VA heeft niet met scherp geschoten. Het was heel rustig en voorzichtig. Je voelt dat de politieke wereld met heel deze zaak echt verveeld zit."

Video player inladen...

Ook Vlaams minister Wouter Beke (CD&V) onder vuur

Kritiek is er ook op Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) na zijn optreden in "Pano". Die vraagt zich in de reportage openlijk af of er in de Vlaamse woonzorgcentra wel veel echte tekorten aan mondmaskers zijn geweest. “Ik denk dat er veel dreigende tekorten zijn geweest, maar dat er nauwelijks effectieve tekorten bestaan hebben”, stelt de CD&V-minister.

Op die uitspraak wordt erg kritisch gereageerd door Vlaams Parlementslid Hannes Anaf (SP.A) , die ook ondervoorzitter is van de coronacommissie in het Vlaams Parlement. In een bericht op Twitter stelt hij "dat er kennelijk een Planeet Aarde en een Planeet Beke is als je de minister hoorde in "Pano"."

“Hoe wereldvreemd kan je zijn om te zeggen dat er in de rusthuizen geen tekort aan mondmaskers was?”, aldus Anaf. “Niet enkel de beelden, maar ook de bevragingen van de Belgische Federatie van Zorgkundigen en de getuigenissen in het rapport van de Vlaamse Ombudsdienst spreken voor zich. Er zijn verdorie levens verloren gegaan door het gebrek aan beschermend materiaal.”

Bekijk hier de volledige uitzending van "Pano: de grote maskerade":

Video player inladen...

Meest gelezen