Reporters

Drie in plaats van twee slagaders in je voorarm, minder wijsheidstanden: mens evolueert sneller dan we denken

Als mens zijn we in onze biologische evolutie nooit "af". Nee, we hebben vooralsnog geen spectaculaire mutaties ontwikkeld, maar je kan die evolutie ook al vaststellen in je voorarmen. Lopen er drie slagaders door, dan behoor je tot een voorlopig kleine, maar snel groeiende groep mensen. Australische wetenschappers voorspellen dat iedereen eind deze eeuw drie slagaders in zijn voorarm zal hebben. Ook zullen steeds minder mensen nog wijsheidstanden hebben.

Evolutie in de natuur is geen eindig proces, en dus blijft ook de mens als soort biologisch voort evolueren. Als we ons voorstellen hoe de mens er in de verre toekomst zal uitzien, leidt dat dikwijls tot wilde veronderstellingen over bijvoorbeeld onze lichaamslengte of de grootte van ons brein. Maar het zijn de meer subtiele veranderingen in onze lichaamsbouw die aantonen hoe "alledaags" evolutie kan zijn. Én hoe snel dat kan gaan.

Een extra slagader in onze onderarmen bijvoorbeeld, geen wijsheidstanden meer, extra botten in voeten? Het komt nu nog niet veel voor, maar zou al over enkele generaties wel eens de normaalste zaak ter wereld kunnen zijn. Dat toont onderzoek aan de Flinders University en de University of Adelaide, in Australië, aan.

Een middelste slagader in je pols

De wetenschappers voerden onderzoek naar het voorkomen van de median artery, een middenslagader in onze voorarm en pols die tussen de linkse en de rechtse slagader ligt. Het is een slagader die we allemaal ontwikkelen als embryo in de baarmoeder, voor de groei van onze armen en handen. Maar gaandeweg verdwijnt die middenslagader en wordt zijn functie overgenomen door de polsslagader (arteria radialis, aan de kant van onze duim) en de ellepijpslagader (arteria ulnaris, aan de kant van onze pink).

Maar die middenslagader verdwijnt niet bij iedereen, en de onderzoekers zien dat steeds meer mensen ermee rondlopen. "Al in de 19e eeuw waren er onderzoeken naar dit fenomeen", zegt Teghan Lucas, professor anatomie. "De slagader kwam voor bij 10 procent van de mensen in de jaren 1880. Bij mensen die geboren zijn in de 20e eeuw, was dat al 30 procent. Dat is een zeer sterke stijging in vrij korte tijd."

De Australische wetenschappers bestudeerden anatomische literatuur uit het verleden en onderzochten ook ledematen van 80 Australiërs, allemaal tussen de 51 en 101 op het moment van hun dood. Zij waren dus allemaal geboren in de eerste helft van de 20e eeuw. Een derde van hen bleek dus een derde slagader in hun voorarm te hebben.

(artikel gaat voort onder de afbeelding)

Het pijltje duidt de bewuste "median artery" of middenader in onze voorarm aan.
Flinders University / Maciej Henneberg

"Micro-evolutie in de moderne mens"

Het feit dat de middenslagader drie keer meer lijkt voor te komen vandaag dan een eeuw geleden, is voor de wetenschappers verrassend. Volgens professor Teghan Lucas lijkt de moderne mens aan een sneller tempo te evolueren dan eender wanneer in de voorbije 250 jaar.

"Dit is micro-evolutie in de moderne mens", zegt professor Maciej Henneberg. "Het is een perfect voorbeeld van hoe we blijven evolueren. Bij mensen die de laatste decennia geboren zijn, komt die slagader veel meer voor in vergelijking met vorige generaties. Als die snelheid van evolutie zich doorzet, dan zal iedereen eind deze eeuw met een derde slagader in zijn voorarm rondlopen."

Dit is micro-evolutie in de moderne mens, een perfect voorbeeld van hoe we blijven evolueren. En als de snelheid van die evolutie doorzet, zal iedereen eind deze eeuw een derde ader in zijn voorarm hebben.

Maciej Henneberg

Het meer voorkomen van het extra bloedvat wijst volgens de onderzoekers op een natuurlijk voordeel van die derde slagader, waardoor natuurlijke selectie mensen bevoordeelt die daarover beschikken. Er is bijvoorbeeld extra bloedtoevoer naar de handen en de vingers. De middenader kan ook gebruikt worden als vervangende ader of "overbrugging" bij chirurgische ingrepen in andere delen van het lichaam. Nu al wordt de polsslagader gebruikt bij een zogenoemde bypass-operatie van het hart.

Volgens professor Teghan Lucas kan deze evolutie veroorzaakt worden door een verandering in de genen bij de ontwikkeling van de middenader, of door gezondheidsproblemen bij de moeder tijdens de zwangerschap, of beide. Wat precies de bepalende factoren zijn, zal doorgedreven verder onderzoek moeten uitwijzen.

Geen wijsheidstanden

Het is niet de enige vaststelling die de onderzoekers deden. Zo zien ze dat steeds meer baby's geboren worden zonder wijsheidstanden. Volgens professor Lucas worden gezichten korter, met smallere kaken, en is er dus minder plaats voor tanden. "Ook dit is een natuurlijke evolutie, naarmate we vuur hebben leren te gebruiken en beter voedsel kunnen verwerken."

Ook duiken er bij steeds meer mensen een vergroeiing van twee of meer botjes in hun voeten op en komt ook spina bifida occulta vaker voor. Daarbij zijn de wervelbogen onderaan de rug niet gesloten, maar wordt dat wel bedekt door huid (in tegenstelling tot spina bifida aperta, het "open ruggetje").

Meer lezen?

De onderzoekers leggen in een filmpje de betekenis van hun onderzoek uit:

Meest gelezen