Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Armenië en Azerbeidzjan blijven doorvechten om Nagorno-Karabach, ondanks bestand, drone stort neer in Iran

Het bestand dat zaterdag was afgesproken na Russische bemiddeling, lijkt een dode letter te zijn. Armeense en Azerbeidzjaanse troepen blijven elkaar bestoken en vandaag is ook een drone van onbekende oorsprong neergestort over de grens met Iran. Dat laatste land is niet gelukkig met de situatie.

Ondanks het staakt-het-vuren dat zaterdag na Russische bemiddeling was afgesproken, blijven Armenië en Azerbeidzjan elkaar bestoken met artillerie- en raketaanvallen. Beide landen geven elkaar de schuld van de schendingen van het bestand. 

Volgens Armenië en de (Armeense) overheid van het omstreden gebied Nagorno-Karabach zijn er sinds het uitbreken van de oorlog op 27 september nu al 542 Armeniërs gedood. Onder hen zouden er 31 burgers zijn. Vandaag zouden er 17 Armeense militairen gedood zijn. Azerbeidzjan zegt dat 41 burgers gedood zijn. Het geeft geen cijfers over militaire verliezen. (Lees verder onder de foto).

Hulpdiensten bergen slachtoffers van een Armeense beschieting in Azerbeidzjan
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Vandaag is ook een drone neergestort net over de grens met Iran. Daarbij zou niemand gewond zijn, maar Iran reageert boos, want eerder waren al artilleriegranaten over de grens terechtgekomen. 

Iran, Rusland en Turkije over het conflict

Internationaal wordt opgeroepen om het bestand te respecteren, onder meer door het Rode Kruis, maar ook door Frankrijk, de Verenigde Staten en Rusland. Dat laatste land heeft de meeste invloed op de strijdende partijen, die net als Rusland voormalige sovjetrepublieken zijn.

Toch lijkt Moskou vooralsnog niet in staat om Armenië en Azerbeidzjan tot bedaren te brengen. Rusland heeft met beiden goede relaties. Moskou heeft een militair bijstandsakkoord met Armenië en heeft daar ook een kleine militaire post. De meeste Russen en Armeniërs zijn christenen, maar tegelijk zijn er voor Rusland ook de economische en strategische (olie en gas) belangen in Azerbeidzjan en de Kaspische Zee.

Nog iets: Moskou lijkt wat te talmen met zijn steun aan Armenië en wellicht heeft dat te maken met het aan de macht komen van president Nikol Pasjinian twee jaar geleden en die is minder uitgesproken pro-Rusland dan zijn autoritaire voorgangers. (Lees verder onder de foto).

Een Azerbeidzjaanse raket is ingeslagen in Stepanakert, de hoofdstad van Nagorno-Karabach.
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Iran grenst dan wel aan Armenië en Azerbeidzjan en onderhoudt ook goede relaties met beide kemphanen. Wel heeft Iran een complexe relatie met Azerbeidzjan. Net als Iran is dat een overwegend sjiitisch land, maar etnisch zijn de inwoners van Azerbeidzjan vooral aan Turken en andere Centraal-Aziatische volkeren verwant. Bovendien vormen Turkmeense volkeren en Azeri's met ongeveer 20 procent van de bevolking de grootste minderheid in Iran en onder hen leeft veel sympathie voor Azerbeidzjan, dat overigens in het verleden behoorde tot het Perzische rijk.

De laatste regionale speler is Turkije, weliswaar een overwegend soennitisch land, dat echter ronduit de kaart van Azerbeidzjan trekt. Turkije eist dat Armenië Nagorno-Karabach teruggeeft aan Azerbeidzjan en steunt dat land ook met militair materieel en volgens Armenië zelfs met gevechtsvliegtuigen. De relaties tussen Turkije en Armenië worden overigens al een eeuw overschaduwd door de brutale volkerenmoord op Armeniërs door Turkije in het begin van de 20 eeuw, iets dat nog erg levendig is in Armenië en bij de Armeense diaspora.

De facto hebben Rusland, Turkije en Iran een stevige band gesmeed, maar die wordt dus nu op de proef gesteld. Moskou en Teheran zijn wellicht niet erg te spreken over de harde opstelling van Ankara dat Azerbeidzjan blijkbaar lijkt aan te zetten om de oorlog voort te zetten, tenminste tot er voldoende terreinwinst geboekt is en dat lijkt nog niet het geval. Overigens steunen Rusland en Turkije ook tegengestelde kampen in andere conflicten: onder meer in Syrië en in Libië.

Waar gaat het om?

Het conflict draait rond Nagorno-Karabach of Karabach ("zwarte tuin" in het Azeri-Turks) of Artsakh (in het Armeens), een gebied dat vooral door etnische Armeniërs wordt bewoond. In de jaren 20 droeg sovjetleider Stalin dat gebied over van Armenië naar die andere deelrepubliek Azerbeidzjan in een vergeefse poging om het Turkije van Atatürk uit het westerse kamp te houden. Nog voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie brak in 1988 een oorlog uit tussen beide kampen. Zes jaar en 30.000 doden later werd een bestand gesloten en sindsdien regeren de Armeniërs Nagorno-Karabach als "autonoom", de facto onafhankelijk. Toen zijn ook een half miljoen Azeri's verdreven uit het gebied tussen Nagorno-Karabach en de republiek Armenië. 

Noot: .de witte stippellijn op de kaart geeft het gebied in Azerbeidzjan weer dat door Armeniërs gecontroleerd wordt (zowel Nagorno-Karabach als de corridor naar Armenië).

Meest gelezen