Minder kinderen te vroeg geboren sinds eerste coronamaatregelen in Nederland, gevolg van afstandsregels?

In Nederland zijn er sinds de eerste coronamaatregelen op 9 maart veel minder kinderen te vroeg geboren. Dat blijkt uit onderzoek van het universitair ziekenhuis Erasmus MC uit Rotterdam. Het aantal vroeggeboortes in Nederland zou met zo'n 20 procent gedaald zijn, en ook andere landen merken minder vroeggeboortes. De hygiënemaatregelen tegen het coronavirus kunnen een mogelijke verklaring zijn, maar meer onderzoek is nodig.

Op 9 maart riep de Nederlandse overheid haar bevolking op om vaker de handen te wassen, om elkaar geen handen meer te schudden en om thuis te blijven bij koorts of symptomen van een verkoudheid. 

Verrassend genoeg is vanaf dat ogenblik het aantal vroeggeboortes in Nederland beginnen te dalen met 15 tot 23 procent in vergelijking met andere jaren. Dat blijkt uit een onderzoek van het Erasmus MC uit Rotterdam. Daarin is gekeken naar de geboortegegevens van meer dan 1,5 miljoen baby's die in Nederland geboren werden tussen oktober 2010 en juli 2020. 

Er worden minder bacteriën en virussen uitgewisseld, waardoor ook zwangere vrouwen minder aan ziekteverwekkers worden blootgesteld 

Irwin Reiss, hoofd Intensive Care Neonatologie (Erasmus MC Rotterdam)

"We zien de afname vooral bij baby’s die acht tot twee weken te vroeg kwamen", zegt Irwin Reiss, hoofd van de IC Neonatologie in het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis. "We zien ook voor het aantal extreem vroeg geboren baby’s een afname na 9 maart, maar die groep is zo klein, dat we daar geen statistisch significante conclusies uit kunnen trekken."

Opvallend is dat er vooral vanaf de eerste week na 9 maart minder vroeggeboortes waren. Verstrengde maatregelen, zoals het sluiten van scholen en horeca op 15 maart, hadden blijkbaar geen extra invloed op het aantal vroeggeboortes, zeggen de onderzoekers.

Effect van betere handhygiëne?

Een precieze verklaring voor de plotse daling van het aantal vroeggeboortes is er nog niet. Maar de onderzoekers vermoeden dat er een link is met de coronamaatregelen. Ook in andere landen, zoals Denemarken en Ierland, werden er fors minder kinderen te vroeg geboren tijdens de coronacrisis in het voorjaar.

"Door betere handhygiëne en het stoppen met handen schudden, worden minder bacteriën en virussen uitgewisseld, waardoor ook zwangere vrouwen minder aan ziekteverwekkers werden blootgesteld", zegt professor Irwin Reiss in een persbericht.

"We denken ook dat we geen extra effect van de lockdown hebben gezien omdat zwangere vrouwen sowieso al voorzichtig waren. Die hebben mogelijk al afstand gehouden tot anderen voordat de overheid dat nadrukkelijker ging adviseren."

Als we inzicht krijgen in oorzaken, kunnen we straks wellicht meer doen om vroeggeboorte te voorkomen."

Irwin Reiss, hoofd Intensive Care Neonatologie (Erasmus MC Rotterdam)

Er wordt ook gekeken in de richting van betere luchtkwaliteit en minder stress tijdens de lockdown. "Het zijn allemaal mogelijke verklaringen", zegt Monika Laubach, kliniekhoofd Verloskunde van het UZ Brussel. "Ook meer rusten en slapen kunnen een rol spelen. Langs de andere kant hebben wij in het UZ Brussel gemerkt dat veel zwangere vrouwen net meer stress en angst hadden door het uitbreken van de corona-epidemie."

"Mogelijk zijn er ook minder vrouwen naar de dokter durven gaan, waardoor problemen niet ontdekt zijn die anders misschien tot een vroegtijdige bevalling hadden geleid. Het is dus heel moeilijk om nu al conclusies te trekken", zegt Laubach.

In België zijn er trouwens voorlopig nog geen cijfers beschikbaar over het aantal vroeggeboortes dit jaar. Een rondvraag door onze redactie bij verschillende Vlaamse ziekenhuizen toont voorlopig geen opvallende daling aan van het aantal te vroeg geboren kinderen.

Professor Reiss is blij met de bevestiging dat invloeden van buitenaf een rol lijken te spelen bij vroeggeboorten. "De aandacht gaat altijd uit naar extreme prematuren. Maar het échte maatschappelijke probleem zit bij baby’s die tussen 32 en 37 weken worden geboren. Dat zijn baby's die in hun eerste levensjaren veel gezondheidsproblemen ervaren. Als we inzicht krijgen in oorzaken, kunnen we straks wellicht meer doen om vroeggeboorte te voorkomen."

Het volledige onderzoek is gisteren gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift The Lancet Public Health.

Meest gelezen