De mens is niet gemaakt om in een kot te blijven en te leven

Psychiater Dirk De Wachter reageert op de verstrenging van de coronamaatregelen. Hij vraagt aandacht voor de eenzaamheid waarmee veel mensen nu geconfronteerd zijn en die na de verstrengingen nog meer mensen zal treffen. Daarom roept hij op om de initiatieven die tijdens de eerste golf zijn ontstaan en de motivatie die er toen was om er voor elkaar te zijn ook nu vast te houden. 

opinie
Dirk De Wachter
De auteur is psychiater-psychotherapeut en diensthoofd systeem- en gezinstherapie aan het Universitair Psychiatrisch Centrum van de KU Leuven, campus Kortenberg.

En toch ziet het ernaar uit dat we dat opnieuw gaan moeten doen. Onder de vele lessen die de corona-crisis ons geleerd heeft, is dit er één die we allemaal gevoeld hebben: de mens is niet gemaakt om in een afgesloten bubbel te leven. De mens is een sociaal wezen die zijn energie, zijn levenslust, zelfs zijn bestemming, vindt in het contact met anderen. Wie zich de voorbije maanden nooit eenzaam gevoeld heeft, mag zijn hand opsteken.

Verbondenheid met de ander vormt de essentie van het leven, is één van mijn klassieke stellingen. Ze wordt gevoed door alle getuigenissen waarmee ik dag in dag uit geconfronteerd word in mijn praktijk. 

Doorheen de hele geschiedenis slingert de mens tussen de drang naar zelfbeschikking en de behoefte aan verbinding. Eenzaamheid is van alle tijden, maar in onze huidige samenleving ligt de nadruk zo fel op de individuele vrijheid en de maakbaarheid van het geluk (“like me on Facebook”), dat de slinger wel heel erg is doorgeslagen. Terwijl eenzaamheid vroeger vaak het gevolg was van onvrijheid en een verstikkende moraal, is ze nu vooral het gevolg van de “verkruimeling” van het sociale weefsel, de anonimiteit van het leven in een stad zonder netwerk.

In momenten van crisis betalen we hiervoor de tol. Al jaren weten we dat bijna de helft van de bevolking zich regelmatig eenzaam voelt, jongeren zelfs nog meer dan ouderen.  En dan hakt zo’n gezondheidscrisis met alle “blijf in uw kot”-maatregelen er natuurlijk nog eens diep op in.

Maar crisissen brengen niet alleen het slechtste in de mens naar boven, ook het beste. Nog maar enkele maanden geleden gingen mensen elke avond om 8 u op hun stoep applaudisseren voor het zorgpersoneel. Ze begonnen een praatje met de buren die ze tevoren zelfs niet eens kenden. Ze hielpen hun bejaarde achtertante met haar boodschappen en stelden tot hun eigen verbazing vast wat een warm gevoel hen dat gaf. Als er één positief effect aan deze crisis is, is het wel dat ze ons het belang van verbinding heeft doen inzien. 

De corona-crisis heeft ons het belang van verbinding doen inzien. Dat besef moeten we vasthouden, nu meer dan ooit.

Mijn oproep is dan ook dat we dat besef tijdens deze nieuwe golf aan verstrengingen vasthouden en er ook naar handelen. Dat we ondanks alle beperkingen zeer bewust trachten om verbinding te creëren. Niet alleen met onze naasten, maar ook met mensen uit onze omgeving die zich geïsoleerd voelen en die vaak uit één goed contact, uit één blijk van verbondenheid de moed putten om verder te gaan.

Ook de technologie kan daarbij een handje toesteken. Digitale platformen als Allentegeneenzaamheid.be kunnen de drempel verlagen, zowel om te helpen als om geholpen te worden, en verdienen dan ook alle steun.

Maar natuurlijk is er ook een belangrijke taak weggelegd voor de beleidsmakers. Terecht wijzen zij op de zware psychosociale gevolgen van de nieuwe beperkingen van ons sociale leven. Voor heel wat mensen gaan deze verstrengingen heel hard aankomen, nog harder dan in het voorjaar.  Daar moeten niet alleen mooie woorden, maar ook extra beleidsaandacht en ondersteuning naar gaan.

Eenzaamheid is geen individueel probleem dat kan worden opgelost met een pil. Eenzaamheid is een probleem van de maatschappij, dus van ons allen. En nu meer dan ooit.

sabine joosten

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen