Jan Van Bostraeten

Geen fuif of eetfestijn, hoe groot is de corona-impact op de jeugdbeweging? "We gaan geen groepen failliet laten gaan"

De twintigste Dag van de jeugdbeweging had een grootse feesteditie moeten worden, maar daar stak het coronavirus helaas een stokje voor. Met de maatregelen is het sowieso niet evident om nieuwe leden te werven of eetfestijnen te organiseren die het nodige geld in de kas moeten brengen. "Corona heeft een grote impact op leden- en fondsenwerving, al vinden we vaak wel creatieve oplossingen", klinkt het. "We gaan geen groepen failliet laten gaan."

Het is Dag van de jeugdbeweging vandaag. Leden en leiding worden opgeroepen om in uniform naar school of werk te trekken. Normaal gezien zijn er over het hele land allerlei activiteiten gepland. De klassieke ontbijtacties zijn her en der vervangen door afhaalontbijten of gaan zelfs helemaal niet door, door de coronamaatregelen. Het zwaartepunt ligt dit jaar noodgedwongen online.

Er zijn 285.000 kinderen en jongeren aangesloten bij een jeugdbeweging. Dit zijn cijfers van het vorige werkingsjaar, coronagerelateerde stijgingen of dalingen zitten daar dus nog niet in. Door de coronamaatregelen zijn klassieke wervingsacties niet mogelijk, dus is het niet evident om nieuwe leden te werven. Op korte termijn kan dit volgens Niels De Ceulaer van Chirojeugd Vlaanderen een impact hebben op de ledencijfers. "Al denk ik dat dit zich op lange termijn wel zal herstellen", legt hij uit.

Lees verder onder de grafiek:

Volgens De Ceulaer is de motivatie op lange termijn een groter probleem. De soms snel wijzigende maatregelen vragen veel flexibiliteit van de leidingsploegen. "Dit zijn nog steeds vrijwilligers die dit uit goesting en voor hun plezier doen", legt De Ceulaer uit. De extraatjes die het als leiding leuk maken zoals na de vergadering samenkomen met de leiding of samen op weekend gaan, kunnen voorlopig niet. "Het ontspannende gedeelte valt weg of wordt moeilijker. Zo wordt het moeilijker om gemotiveerd te blijven."

We merken een ongelofelijke veerkracht bij onze vrijwilligers, maar die is niet oneindig

Benjamin Verhegge, KSA

Bij de KSA horen we ongeveer hetzelfde verhaal. "We merken een ongelofelijke veerkracht bij onze vrijwilligers, maar die is niet oneindig", zegt Benjamin Verhegge van KSA. "Al het leuke wordt voor een stuk afgenomen en dat vergt ook wel veel energie." De nationale leiding biedt zoveel mogelijk ondersteuning aan, maar voor de lokale groepen is het geen evidente tijd. "Gemotiveerd blijven is niet simpel. Dat geldt voor alle sectoren, maar in het jeugdwerk is dat zeker niet evident omdat dit om een vrijwillig engagement gaat."

Nochtans is het op langere termijn belangrijk om leiding aan boord te houden. Volgens zowel Verhegge als De Ceulaer is daar niet altijd voldoende aandacht voor. "De toewijding van die jongeren is enorm", zegt ook Jan Van Reusel van Scouts & Gidsen Vlaanderen. "Zonder de regels weg te relativeren is de jeugdbeweging voor die gasten nog altijd een stukje rock-’n-roll. Ze moeten kunnen lachen en plezier maken."

Lees verder onder de foto:

"We gaan geen groepen laten failliet gaan"

Wat dan met de inkomsten? De meeste jeugdbewegingen organiseren een spaghetti-avond, een barbecue, een deur-aan-deurverkoop of een fuif om extra geld in het laatje te brengen. Veel van die activiteiten zijn geschrapt. "De impact van het coronavirus zal er zeker zijn, al zijn er altijd creatieve oplossingen mogelijk", zegt Van Reusel. "Ik ken een groep die hun klassieke spaghetti-avond heeft omgevormd tot een take away."

Chiro Olen bijvoorbeeld heeft hun jaarlijkse mosselsouper vervangen door een systeem van afhaalmaaltijden. "Morgen maken we videe met puree, een groentensoepje vooraf en rijstpap", zegt Joeri Franck van de Chiro van Olen aan Radio 2 Antwerpen. Andere groepen verkopen dan weer gepersonaliseerde mondmaskers op hun website.

Verhegge van KSA noemt het uitblijven van kasactiviteiten zoals eetfestijnen en fuiven zelfs "voor eens stuk een aderlating".  Al zijn er zoals Van Reusel van Scouts & Gidsen Vlaanderen ook aangaf vaak creatieve mogelijkheden. "Daardoor kunnen veel groepen toch het hoofd boven water houden", zegt Verhegge. "We houden dat als koepel in de gaten om waar nodig toch nog mee te ondersteunen."

De impact van het coronavirus zal er zeker zijn, al zijn er altijd creatieve oplossingen mogelijk

Jan Van Reusel, Scouts & Gidsen Vlaanderen

Het wordt volgens Van Reusel "een uitdaging om in beperkte omstandigheden en met beperkte inkomsten het jaar door te komen, maar we zijn zeer creatief, vindingrijk en veerkrachtig in het zoeken naar oplossingen". Voorlopig zijn er bij de koepelorganisaties van de jeugdbewegingen geen grote financiële problemen gemeld, maar ze houden wel de vinger aan de pols. "We gaan geen groepen failliet laten gaan", verduidelijkt De Ceulaer van Chirojeugd Vlaanderen.

De Ceulaer haalt een voorbeeld aan van een Chirogroep die door corona heel wat inkomsten verloor en net bezig was aan de bouw van hun lokalen. "Ze hadden een overbrugging nodig om de eerste bouwkosten te betalen, daar zijn wij als koepel dan wel in tussen gekomen", zegt hij. Al is dat natuurlijk een uitzonderlijke situatie. Als lokale groepen in grote financiële problemen komen, bekijken ze op maat wat er kan gebeuren. "Samen met de gemeente of zelfs de Vlaamse overheid."

Lees verder onder de foto:

Overheidssteun

In het voorjaar is bij de Ambrassade, de koepelorganisatie van het jeugdwerk, een "task force financiële impact corona op het jeugdwerk" opgericht die de situatie in de gaten moet houden. Daar merken ze inderdaad dat het wegvallen van kasactiviteiten de druk op lokale groepen wel heeft vergroot. Al is het nog te vroeg om grondige conclusies te trekken. De komende maanden denken ze daar een beter zicht op te hebben.

De grootste financiële klappen binnen het jeugdwerk lijken voorlopig niet bij de jeugdbewegingen te vallen, maar wel bij de organisaties die bijvoorbeeld (sport)kampen aanbieden of jeugdverblijven uitbaten. De Vlaamse regering is afgelopen zomer al over de brug gekomen met een noodfonds met daarin extra middelen voor de jeugdsector. Een deel daarvan is voorzien voor de jeugdbewegingen. De verdeling verloopt grotendeels via de gemeenten.

Volgens de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) zijn de meeste gemeenten nog volop aan het bekijken op welke manier ze de centen het beste kunnen verdelen. "We moedigen gemeenten aan om dit niet halsoverkop te doen, maar in dialoog te treden met alle verenigingen", zegt Nathalie Debast van de VVSG. "Hoor waar corona specifiek heeft toegeslagen. Bijvoorbeeld als een vereniging grote uitgaven heeft gedaan voor een evenement dat door corona geschrapt is."

Lees verder onder de foto:

Foto: Jan Van Bostraeten

Samen tegen corona

De oude -speelse- competitie tussen de verschillende jeugdbewegingen is door corona naar de achtergrond verdwenen. "We werken goed samen met de andere koepelorganisaties", legt Van Reusel van Scouts & Gidsen Vlaanderen uit. "Dit is geen kwestie van Scouts of Chiro ieder op zich." De koepelorganisaties stemmen samen af met de Ambrassade en met minister van Jeugd Benjamin Dalle (CD&V) wat mogelijk is en wat niet. "Zo houden we als sector het hoofd boven water", onderlijnt Van Reusel.

Ik ben bijzonder fier op wat jullie doen als jeugdbewegingen

Minister van Jeugd Benjamin Dalle (CD&V)

Samen hebben ze vrij snel na de uitbraak van het virus in het voorjaar protocollen afgesproken en ervoor gezorgd dat de zomerkampen konden doorgaan en zonder al te grote incidenten zijn verlopen. Ze worden daar door de politiek zelfs voor geroemd. "Ik ben bijzonder fier op wat jullie doen als jeugdbewegingen", laat Dalle weten in een boodschap aan de jeugdbewegingen. "Voor zoveel kinderen en hun ouders was dit (red. de zomerkampen) één van de mooiste momenten van de zomer. Ik kan jullie er niet genoeg voor bedanken."

Een soortgelijk gevoel leeft bij de koepels van jeugdbewegingen. "Onze leiding heeft heel sterk getoond dat ze met veel verantwoordelijkheidszin de maatregelen hebben gevolgd en waar nodig moedige beslissingen hebben genomen om eventueel een kamp af te blazen", zegt Van Reusel. 

Hoe verliepen de zomerkampen in de praktijk? Bekijk het in deze video (uit juli) en lees daaronder verder:

Video player inladen...

"Hoe het virus de komende weken zal evolueren valt moeilijk te voorspellen", aldus minister Dalle. "Misschien zullen sommige van jullie jeugdactiviteiten wegvallen, maar dat betekent niet dat jullie daardoor bij de pakken moeten blijven zitten." Het is volgens de minister het moment om hun kracht als jeugdbeweging te tonen. "Geef al die criticasters die de jeugd afschilderen als onverantwoordelijk lik op stuk en steek de handen uit de mouwen voor elkaar en voor diegenen die het nu extra moeilijk hebben."

Het Overlegcomité heeft afgelopen nacht de regels voor het jeugdwerk verder aangescherpt. Buitenspelen wordt de regel en overnachtingen zijn voorlopig niet toegelaten. Er wordt wel een uitzondering voorzien voor jonge groepen in de schoolvakanties.

Het blijft in deze coronatijden belangrijk dat kinderen en jongeren -op een veilige manier- zoveel mogelijk jong kunnen zijn

Niels De Ceulaer, Chirojeugd Vlaanderen

De verschillende koepels gaven op voorhand al aan dat ze zich gingen schikken naar de maatregelen en zijn vooral blij dat ze hun werking nog kunnen voortzetten. "Het blijft in deze coronatijden belangrijk dat kinderen en jongeren -op een veilige manier- zoveel mogelijk jong kunnen zijn en de ruimte krijgen om zichzelf te zijn", zegt De Ceulaer van de Chiro.

"Zowel voor het mentaal welbevinden van de kinderen als van de leiding is het zo essentieel dat ze die vrijetijdsbesteding na school kunnen hebben", vult Verhegge van KSA aan. "Laat ons dat vooral behouden, met de juiste maatregelen die ook maatschappelijk verantwoord zijn."

Foto: Jan Van Bostraeten

Meest gelezen