Zo verwoestend kan vriendschaps­fraude zijn: “Mijn mama is vertrokken, samen met 40.000 euro”

Online vriendschapsfraude, waarbij je opgelicht wordt door iemand die je op het internet leert kennen, is niets nieuws. Oplichters blijven op die manier slachtoffers maken. Een gewaarschuwd man of vrouw blijft er dus twee waard. Marie* vertelt bij De Inspecteur op Radio 2 het verhaal van haar mama, in de hoop dat andere families gespaard blijven van de nachtmerrie waarin haar familie zich bevindt.

“Rond oktober krijgt mijn 64-jarige mama een vriendschapsverzoek via Facebook”, begint Marie haar verhaal. “Iemand die Thomas Ryan heette. Hij vertelde dat hij een Amerikaanse soldaat was. Ze zijn beginnen te chatten via Messenger, spraken elkaar bijna dagelijks en al snel groeide er een innige band tussen de twee. Thomas vertelde over zijn leven: hij was op missie met zijn zoon. Zijn vrouw en dochter was hij kwijtgeraakt in een auto-ongeluk. De arme man stond er dus helemaal alleen voor.”

“Hij vertelde ook over een koffer met persoonlijke bezittingen die was achtergebleven tijdens een vorige missie. Meer nog: er zat ook een grote som geld in die koffer, zo’n 6.000 dollar. Thomas vroeg of mijn mama kon helpen met het veiligstellen van die koffer. Hij stelde voor dat zij 5.000 dollar zou storten op zijn rekening, waarop hij de koffer naar haar zou opsturen. Mama zou dus 1.000 dollar winst maken door haar ‘vriend’ te helpen. In november stapt ze met het verhaal naar mijn papa. Die heeft natuurlijk meteen door dat het om pure oplichterij gaat. Hij heeft mijn mama proberen te waarschuwen en het proberen uit te leggen aan haar. Papa is beginnen te googelen en vond meteen gelijkaardige verhalen. Maar hoeveel bewijzen hij haar ook kon tonen, het drong niet door. Mama wou niet aanvaarden dat het verhaal van Thomas niet echt was.”

“Allemaal leugens”

Maries mama neemt het heft in eigen handen. “Ze is gaan aankloppen bij vrienden en familie met de vraag of zij haar geld wilden lenen. Ook bij mijn eigen man heeft ze dat gedaan, met de expliciete vraag om mij er niet over in te lichten. Mijn man hielp haar. Na een week reageerde mama niet meer op zijn vraag wanneer ze hem zou terugbetalen en heeft hij het mij toch verteld. Dus ben ik meteen naar mijn ouders gereden. Ze bleef volhouden dat ze ons geld niet gebruikt had om door te sturen naar Thomas. Na een week kwam ze zich excuseren. Ze vertelde een verhaal dat met haken en ogen aan elkaar hing over waar ze het geld effectief voor gebruikt zou hebben. Toen ik dat navroeg bij mijn papa, bleken dat opnieuw allemaal leugens te zijn.”

Vanaf dan gaat het van kwaad naar erger. “Telkens als ik mijn papa hoorde, vertelde hij dat ze weer geld doorgestuurd had naar Thomas.” Maries mama wordt ook steeds inventiever. “Wanneer ze boodschappen ging doen, betaalde ze met de bankkaart en vroeg ze vijftig euro cash erbovenop. Zo verzamelde ze al snel een aanzienlijk bedrag bij elkaar, helemaal onder de radar van mijn papa.”

“Wie weet hoeveel mensen nog wachten op hun terugbetaling”

En toen was daar ineens de coronacrisis. Wanneer Maries vader voor het eerst sinds de lockdown even naar het werk gaat en weer thuiskomt, wacht hem een onaangename verrassing. “Er lag een briefje op de keukentafel waarop stond dat ze vertrokken was. Dat is intussen al een half jaar geleden.” De financiële kater is niet te overzien. “Met de verrichtingen waar wij weet van hebben, komen we toch al snel aan een bedrag van 20.000 euro. Daarnaast zijn er spaarfondsen die op haar naam staan, waar we alleen maar van kunnen vermoeden dat ze die ook opgenomen heeft. Als dat het geval is, komt daar nog eens 20.000 euro bij. We weten dat ze ook geld is gaan vragen bij familie en vrienden. We denken dat niemand daarop is ingegaan, maar zeker kunnen we niet zijn. Wie weet hoeveel mensen nog op hun terugbetaling aan het wachten zijn.”

“Na haar vertrek hebben wij contact opgenomen met alle mogelijke instanties. Politie, juridische instanties, hulplijnen, … Maar nergens krijg je antwoorden. We weten ook niet of mama geholpen wordt met haar problemen. Niemand mag en kan daar iets over zeggen omwille van haar privacy. Maar mama weet wel dat we naar haar op zoek zijn. Tijdens de zomer heeft ze een paar sms’en gestuurd naar mijn papa, waarin ze liet weten dat ze op de hoogte was van alles, maar dat ze nooit meer terugkomt. Ze wil ook scheiden. Ze wil het deel van het geld waar ze recht op heeft, zodat ze ‘haar leven verder kan zetten’. Maar we weten ook niet met welke gedachte mama in april vertrokken is. Dacht ze echt een nieuw leven op te bouwen met de Amerikaanse Thomas? Of was ze bang van de financiële put die ze gedolven heeft?”

“Drie generaties zijn getroffen door die ene oplichter”

“We tasten compleet in het duister en hebben al meer dan een half jaar niets van haar gehoord. Ze heeft ook alles en iedereen geblokkeerd op alle mogelijke kanalen. We kunnen haar niet bereiken. Wanneer je dergelijke verhalen hoort, denk je: hoe kan iemand nu zo dom zijn? Maar mijn mama is geen domme vrouw. Ze is … normaal, zeker niet wereldvreemd. Ze heeft zich op één of andere manier helemaal laten vangen."

"Ik denk dat ze tot over haar oren verliefd geworden is op die Thomas. Maar dat is ook maar een gok. We hebben hun conversaties nooit kunnen onderscheppen. Iedereen maakt fouten in zijn of haar leven. Ook ik. Maar dit heeft zulke verregaande gevolgen. Zij is zelf ook een slachtoffer. Maar ook mijn papa is getroffen. Ik ben mijn mama kwijt, haar kleinkinderen hun oma. Ook zij zitten met 101 vragen. Die ene oplichter heeft drie generaties, een hele familie, meegesleurd in zijn web.”

Marie is opgelucht dat ze haar verhaal kan delen. “Als er ook maar één iemand zich hierin herkent, één iemand die met een ‘Amerikaanse soldaat’ aan het chatten is en denkt: hm, is dit allemaal wel echt? Praat erover. Met naasten, met de politie. Heb je je al laten overhalen om geld te storten? Ja, dan gaan je familie en vrienden waarschijnlijk zeggen dat je dom geweest bent. Maar ze zijn er voor jou. Ze gaan je willen helpen. Blijf niet alleen, iedereen maakt fouten. Mensen gaan het jou vergeven, maar laat het niet uit de hand lopen. Wat wij de laatste zes maanden meegemaakt hebben, wens ik niemand toe. Niemand. Ook mijn mama niet.”

“Ik merk dat er nog veel onwetendheid is, ook bijvoorbeeld bij de politie. Wanneer je aangifte gaat doen, maken ze wel akte van alle transacties die er gebeurd zijn. Maar ze weten niet van aanpakken, ze weten niet wat ze ermee moeten doen. De problematiek rond vriendschapsfraude is precies nog vers. Het is nog niet ingeburgerd. Waarschijnlijk ook omdat er heel veel mensen geen aangifte gaan doen, uit schaamte. Maar dat is nergens voor nodig. Je bent niet dom omdat je je hebt laten vangen. Mijn mama is ook niet dom, daar ben ik zeker van. Praat erover.”

*Marie is niet haar echte naam.

Meest gelezen