CD&V, evenwichtselement van de federale coalitie

NIet de favoriete schietschijf, wel de gulden middenweg. Dat wordt CD&V in de regering-De Croo, schrijft Wouter Indemans.

opinie
Wouter Indemans
Wouter Indemans was in de vorige federale regering medewerker op het kabinet van minister van Binnenlandse Zaken De Crem (CD&V).

In zijn opiniestuk (19/10/2020) lijkt Lorenzo Terrière nu al de afscheidsrede te schrijven voor de Vlaamse christendemocraten. CD&V is voor hem de zwakste schakel in de federale regeringsketting.

Terrière oppert dat CD&V-voorzitter Joachim Coens verkeerde personeelskeuzes heeft gemaakt, een meer gedetailleerd regeerakkoord had moeten onderhandelen en dat de oppositie bijgevolg maar best haar pijlen op CD&V richt om de federale Vivaldi-coalitie te kelderen. Van een voormalig N-VA-kabinetsmedewerker had ik uiteraard geen lof verwacht maar wel had ik op minder vooringenomenheid gehoopt.

Christendemocratische speerpunten & de inhoud van het federale regeerakkoord

Als er bij een groep (voornamelijk oudere) leden van CD&V voorbehoud was om in deze coalitie te stappen kwam dat grotendeels door de nare herinneringen die ze hebben overgehouden aan het beleid van de opeenvolgende regeringen-Verhofstadt, meer bepaald inzake het budgettaire plaatje, asiel en migratie (waaronder het migrantenstemrecht) en de ethische dossiers.

Aan die gevoeligheden lijkt in elk geval al een stuk te zijn tegemoet te komen door het feit dat de departementen Financiën en Asiel &Migratie in christendemocratische handen zijn. Vertrouwen in de eigen mensen is een mooi goed en meteen de beste garantie dat Vivaldi geen paars(groen) verhaal is of wordt.

Binnenlandse Zaken blijft bovendien in christendemocratische handen waardoor deze vroegere N-VA-departementen nu bij CD&V zitten. Wie twijfels heeft bij het belang van deze departementen herinnert zich best de colère van Laurette Onkelinckx (PS) in 2014 die eerste minister Michel verweet ‘de sleutels van het land aan de Vlaams-nationalisten te geven’.

De ethische dossiers waren voor de opeenvolgende regeringen-Verhofstadt bij uitstek een domein om voor een trendbreuk te zorgen met decennialange en onafgebroken christendemocratische machtsdeelname. Meer nog dan dat raken de ethische dossiers aan de kern van de christendemocratie: ze gaan immers over hoe mensen met elkaar omgaan tijdens hun meest kwetsbare momenten.

Ondanks de grote ideologische verschillen voorziet het regeerakkoord over de ethische dossiers in niks meer dan wat goed beleid hoort te doen: de huidige wetgeving bestuderen, ze laten evalueren door een multidisciplinair wetenschappelijk comité en die evaluatie aangrijpen om desgevallend over te gaan tot wetswijzigingen.

Een recente Pano-reportage (30/09) heeft nogmaals aangetoond dat inzake euthanasie die vraag niet uit de lucht is gegrepen; het feit dat inzake abortus ook binnen de paars-groene partijen niet iedereen een vergaande versoepeling genegen is wijst op eenzelfde conclusie.

Wat betreft de staatshervorming hebben de Vlaamse christendemocraten van niemand lessen te krijgen. Elke staatshervorming in dit land werd mee onderhandeld door CD&V (CVP). Dat het voor partijen die België willen splitsen nooit (goed) genoeg zal zijn wekt geen verwondering. Ik kan Vlaams-nationalisten niet kwalijk nemen dat zij om emotionele redenen van oordeel zijn dat alles best op Vlaams niveau wordt georganiseerd, maar wat de deal tussen De Wever en Magnette (splitsing van justitie, politie, veiligheid, …) te maken had met goed beleid en efficiëntie is mij tot op vandaag nog altijd niet duidelijk.

CD&V zal daarentegen ook dit keer aan de kar trekken om de Belgische staat te hervormen, bijvoorbeeld door stappen te zetten in de richting van een verdere regionalisering van de gezondheidszorg. Alleen is het wel zo dat christendemocraten antwoorden zoeken op vragen die Vlaams-nationalisten zichzelf niet eens willen stellen. Wat is bijvoorbeeld de netto-winst voor de Belgische burger als Vlaanderen en Wallonië op Europees niveau elk apart gaan onderhandelen over de prijzen van geneesmiddelen?

 Tot slot stelt Terrière dat CD&V baat zou gehad hebben bij een zeer gedetailleerd regeerprogramma. Persoonlijk kijk ik anders naar de zaken en neem ik de feiten als startbasis. We zitten momenteel volop in een gezondheidscrisis waarvan de socio-economische gevolgen pas over enkele maanden echt voelbaar zullen zijn, er komt een ("no deal"-?)Brexit op ons af, een noodzakelijke klimaattransitie en een torenhoge pensioenfactuur.

De gevolgen (o.a. inzake wereldhandel) van een mogelijke herverkiezing van Amerikaans president Donald Trump laat ik dan nog buiten beschouwing. Eender welke coalitie in eender welke samenstelling (met of zonder ecologisten, met of zonder N-VA) zou uiteindelijk uitkomen op een tekst die start vanuit het centrum en enige marge laat om te anticiperen op de zeer onzekere en instabiele (internationale) context die ons wacht.

In De Standaard van 27/09 gaven verschillende N-VA’ers ook toe dat er in het regeerakkoord weinig zit wat door de Vlaams-nationalisten kan worden uitgebuit. De opgesomde uitdagingen zijn ook duidelijk en als 26 mei 2019 één vraag centraal heeft geplaatst is het wel de volgende: wie gaat de volgende jaren wat doen tegen welke prijs? Die vraag zal een centrale plaats innemen bij elk beslissing van deze regering en is in essentie een vraag over (her)verdeling. Het is CD&V-vice-premier Vincent Van Peteghem die aan de tekentafel zit om dat plan op papier te zetten.

Ideologische en inhoudelijke vernieuwing: opdracht van velen

In zijn opiniestuk lijkt Lorenzo Terrière zich (al dan niet oprecht) zorgen te maken over het vermogen van CD&V om zich te herbronnen terwijl de partij deel uitmaakt van twee regeringen. De eenvoudige realiteit is dat quasi elke centrumpartij in quasi elk Europees land voor die opdracht staat. De totale versplintering van het politieke centrum is anno 2020 meer regel dan uitzondering, met alle gevolgen van dien: in Nederland heeft men voor het eerst in de geschiedenis een vierpartijenregering; Spanje organiseerde eind 2019 voor de vierde keer verkiezingen in vier jaar en zelfs Duitsland kende in 2018 haar langste regeringsvorming ooit.

Organisaties en ondernemingen die zich niet aanpassen aan gewijzigde omstandigheden zijn gedoemd om te verdwijnen. Dat is evenzeer zo voor een politieke partij. Ook CD&V zal dus gedwongen worden om zich ideologisch, inhoudelijk en politiek-strategisch heruit te vinden, wetende dat het enige alternatief de totale verdamping van de partij is.

In de persoonlijke contacten die ik met voorzitter Joachim Coens heb gehad heeft hij mij elke keer opnieuw de indruk gegeven dat hij zich wel degelijk terdege bewust is van het noodzakelijke transformatieproces waar zijn partij voorstaat. Coens heeft al meermaals aangegeven dat zijn partij zich moet enten op drie fundamenten (of assen zo u wil): het sociale, ondernemerschap en duurzaamheid.

Die drie assen sluiten naadloos aan bij de feitelijke realiteit die zich aan deze regeringsploeg aandient en die ik hierboven omschreven heb (Brexit, klimaattransitie, pensioenen, socio-economische gevolgen Corona, …). De drie nieuwe CD&V-regeringsleden hebben het alle drie in zich om een deel van het gezicht van die transformatie te worden. Van Vincent Van Peteghem is door CD&V-militanten geweten dat duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid en eerlijke fiscaliteit hem ook oprecht nauw aan het hart liggen. Met Annelies Verlinden lanceerde Joachim Coens een zakenadvocate die nu al kan buigen op een ruim netwerk binnen de (Antwerpse) ondernemerswereld. Sammy Mahdi tot slot is een voorbeeld van perfecte integratie die de volgende jaren het hele debat over burgerschap, migratie, integratie en gelijke kansen op een geloofwaardige en authentieke manier kan weghalen uit de (radicaal)-rechtse sfeer waarbinnen het de voorbije jaren te vaak werd vervuild.

De weg om van CD&V een ‘groen-rechtse’, ethisch-conservatieve, klimaatbewuste partij te maken die sociale rechtvaardigheid en levensbeschouwing een prominente plaats geeft is met andere woorden nog lang, maar de keuze van de ambassadeurs is in elk geval al een voltreffer.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen