"De schepping van Adam" op het plafond van de Sixtijnse Kapel in Vaticaanstad.
© Peter Barritt - creative.belgaimage.be

Is God een vrouw, een man of geen van beiden? Nieuwe Bijbelvertaling zet discussie op scherp in Nederland

In Nederland is enige commotie ontstaan over een nieuwe Bijbelvertaling die volgend jaar verschijnt. Daarin blijft God een man en krijgen zijn voornaamwoorden weer een hoofdletter. Sommige predikanten vinden dat een miskenning van de huidige maatschappij en zelfs een terugkeer naar oude, patriarchale tijden.

De NBV21: zo heet de nieuwe Bijbelvertaling die volgend jaar verschijnt op initiatief van het Nederlands en het Vlaams Bijbelgenootschap. Het gaat om een herwerkte versie van de NBV, een Bijbelvertaling uit 2004 waarvan 2 miljoen exemplaren zijn verkocht en die vandaag de meest gebruikte versie in het Nederlandse taalgebied is.

Liefst 12.000 veranderingen zijn doorgevoerd in de NBV21, van zinsconstructies die zijn gestroomlijnd tot woorden als "aalmoes" die zijn verdwenen. Toch zijn het twee keuzes met betrekking tot God die bij sommige predikanten in Nederland in slechte aarde vallen: God blijft een man en zijn voornaamwoorden krijgen weer een hoofdletter.

Dominee Sybrand van Dijk uit Roden in de provincie Drenthe vindt dit bijzonder kwalijk. "De naam van God heeft geen geslacht, God is man noch vrouw", zegt hij in "Nieuwe feiten" op Radio 1. "Toch staat in de NBV21 nog steeds "de Heer" en daar ben ik niet zo blij mee. Mannelijkheid wordt zo wederom aan God gekoppeld. Alsof we in de samenleving helemaal niet nadenken over de verhouding tussen mannen en vrouwen of over hun positie. Toch komt het Bijbelgenootschap weer met "de Heer" aanzetten."

Beluister hier het gesprek met Sybrand van Dijk in "Nieuwe feiten" (en lees voort onder de audio):

GODONG contact@godong-photo.com

Hoofdletters

Ook het feit dat de voornaamwoorden van God weer een hoofdletter krijgen, stuit Van Dijk tegen de borst. Vooral omdat bij de NBV uit 2004 was beslist om die hoofdletters voortaan achterwege te laten. "Hoofdletters waren een grote wens van een aantal lezers", zegt Van Dijk. "Voor een ander aantal lezers zijn ze juist een achteruitgang omdat je mannelijkheid zo weer van hoofdletters gaat voorzien."

"In Genesis 1, op de eerste bladzijde van de schrift, staat al dat God man én vrouw is. In vertalingen kan je natuurlijk kiezen: benadrukken we de geslachtelijkheid of liever andere aspecten van God? Iemand zei dit weekend dat waar "Vader" staat toch ook naar een man wordt verwezen. Dat klopt, maar als je inclusief vertaalt, zou je daar even goed "Moeder" kunnen zetten. Het gaat in deze niet om geslacht, maar om de verhouding tussen een ouder en een kind."

"De aanwezige"

Ook traditionele of liturgische uitdrukkingen als "de Heer zij met u" zijn voor Van Dijk geen argument. "We zeggen al honderden jaren wel meer waar we nu niet meer kunnen achter staan. Je kan ook zeggen: "de aanwezige", "de ene" of "de eeuwige". We cirkelen altijd rond de naam van God heen, terwijl het net aan te bevelen is om al die woorden te gebruiken en niet alleen "de Heer". Dat staat immers niet in de grondtekst."

"Uiteindelijk gaat het niet zozeer over God zelf, we kunnen niet zoveel over God zeggen. In je spraak gaat het over hoe je de verhouding tussen mensen ziet en voor wie deze plek is. Dan is het belangrijk dat je een inclusief taalgebruik heb, dat je het niet voortdurend over "Hij", "Vader" of "de Heer" hebt, maar ruimer gaat. Ik zeg ook wel "zij" als het over God gaat. Als je dat doen, dan komen andere emoties bij mensen boven, ook bij mezelf. Alsof een andere kant in jezelf opengaat als je God met "zij" aanspreekt."

Rik Torfs: "God is groter dan wij ons kunnen voorstellen"

Ook hoogleraar kerkelijk recht Rik Torfs meent dat God man noch vrouw is. "Op het moment dat we menen dat we God kunnen definiëren of beschrijven, mogen we zeker zijn dat we God niet te pakken hebben", zegt hij in "Nieuwe feiten". "Geslachtelijkheid kan je niet aan God toeschrijven. God is geen mens, God is groter dan wij ons kunnen voorstellen. Geslacht vind ik dan ook niet meteen een kenmerk van God."

"Bij een Bijbelvertaling wil ik zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke tekst blijven. Als het gaat om liturgie, mogen christenen hun eigen accenten leggen. In de Katholieke Kerk ligt de liturgie vast, met onder meer het "Onze vader". Dat is een versteende tekst die teruggaat op de woorden van Jezus. In andere gebeden kunnen priesters andere accenten leggen. Niets verhindert hen om op andere eigenschappen van God in te zoomen."

Meest gelezen