Stembrieven die per post zijn opgestuurd worden gescand in Clark County, Las Vegas.

Check: Foute verhalen en beweringen over verkiezingsfraude in VS gaan viraal, wat is er van aan?

De spannende en nipte Amerikaanse presidentsverkiezingen, met lopende tellingen en mogelijke toekomstige hertellingen van de stemmen, veroorzaken een grote hoeveelheid foute berichten over mogelijke verkiezingsfraude. Dit zijn enkele van de vaakst gedeelde verhalen op sociale media.

Claim: "Trumpstemmers in Arizona zijn in de val gelokt om met viltstift hun stembiljetten in te vullen, zodat ze ongeldig worden"

Oordeel: klopt niet. Dit verhaal staat in de Verenigde Staten bekend als "Sharpiegate", naar het Engelse woord voor een viltstift. Het houdt in dat telmachines de inkt van dergelijke stiften op stembiljetten niet zou "herkennen". Niet alleen zijn viltstiften gewoon toegelaten, maar zelfs indien een stem toch niet door een machine aanvaard zou worden, is er een back-up voorzien om ze te onderzoeken.

Claim: "Stemmen voor Trump zijn in Pennsylvania teruggevonden in een vuilnisbak"

Oordeel: klopt deels. Dit verhaal dateert al van september 2020. Een openbare aanklager in Pennsylvania opende toen een onderzoek naar negen stembiljetten, verzonden via de post door leden van het Amerikaanse leger, die gevonden werden in een vuilniscontainer.

Zeven van die stemmen bleken uitgebracht voor Trump. Het openen en weggooien van de stemenveloppes bleek uitgevoerd door een tijdelijke medewerker, die ondertussen ontslagen is. De documenten zelf werden weer verzegeld en bij de overige stemmen gevoegd. Het onderzoek naar dit incident loopt nog, maar er is geen bewijs dat deze fout iets te maken heeft met kiesfraude.

Claim: "Er hebben meer mensen gestemd dan er kiezers geregistreerd zijn"

Oordeel: fout. Van deze bewering bestaan verschillende versies. Er circuleren op sociale media bijvoorbeeld tabellen die voor staten als Nevada, Pennsylvania, Arizona en enkele andere waar de uitslag nipt is bepaalde cijfers van geregistreerde kiezers afzetten tegen een "inschatting" van het aantal uitgebrachte stemmen.

Het resultaat zou betekenen dat er meer dan 100 procent van de kiezers opdaagde. De cijfers zijn echter fout, zowel die van het aantal geregistreerde kiezers als die van het uiteindelijke stemmenaantal, dat in de meeste van deze staten nog niet definitief vastligt.

Een andere claim stelt dat er in Wisconsin of in Minnesota meer stemmen zijn uitgebracht dan er kiezers zijn. Ook die beweringen zijn gebaseerd op foute cijfers die een onderschatting geven van het aantal geregistreerde kiezers. 

De claim dat er op illegale wijze extra stemmen zijn uitgebracht, is overigens niet nieuw. Ook in 2016, toen Donald Trump verkozen werd, deden die geruchten de ronde. De nieuwverkozen president richtte toen een commissie op die vermoed kiesbedrog moest onderzoeken. Die commissie werd in 2018 onverrichterzake weer ontbonden.

Claim: "Er is in Michigan tijdens de verkiezingsnacht plotseling een tranche van meer dan 138.000 stemmen bijgekomen, die voor 100 procent naar Biden ging"

Oordeel: fout. Deze claim is gebaseerd op twee screenshots gemaakt op de website van DecisionDeskHQ. Door een typfout in de rapportering van een bepaalde kieskring (Shiawassee County) waren er bij de tussenstand voor Biden een tijd lang 153.710 stemmen bijgeteld in plaats van 15.371, het correcte aantal.

Eenmaal de fout ontdekt was, zette DecisionDeskHQ het recht op de website. Het aantal stemmen voor Biden dáálde daarom in een klap met meer dan 138.000 stemmen. Alleen worden de afbeeldingen van beide tussenstanden soms in omgekeerde volgorde gepresenteerd, om te doen uitschijnen alsof Biden plots als enige een hele hoop stemmen erbij kreeg.

Claim: "Op een video is te zien hoe iemand 80 stembiljetten voor Trump in brand steekt"

Oordeel: fout. Onder andere Eric Trump, zoon van de president, retweette een video van een man die in Virginia Beach een tas met een stapel papieren in brand steekt, waarvan beweerd wordt dat het ging om 80 stemmen voor Trump. Het gaat echter om proefbiljetten zonder barcode en niet om echte stembiljetten.

Claim: "27% van de stemmen per brief in het zuiden van Florida zijn niet bezorgd door de US Postal Service"

Oordeel: fout. Enkele journalisten maakten hier een verkeerde interpretatie van de databank van het Amerikaanse postbedrijf waarin de verwerking van de post wordt bijgehouden. Heel wat postkantoren hadden enkele stappen overgeslagen en waren opgehouden met het uitscannen van die biljetten, om ze sneller te kunnen verwerken en naar de kiesbureaus over te brengen. Daarom doken ze niet op in de statistieken. In werkelijkheid zijn alle briefstemmen op tijd verwerkt. 

 

Claim: "In Michigan antidateren medewerkers van de US Postal Service briefstemmen die te laat zijn aangekomen"

Oordeel: onduidelijk of dit klopt, maar het is niet echt van belang. Deze claim is gebaseerd op een video verspreid door ‘Project Veritas’, opgericht door de uiterstrechtse activist James O’Keefe. Het gaat om een interview met een anonieme en onherkenbaar gemaakte man die beweert te werken in het postkantoor van Traverse City (Michigan). Daar zouden zijn collega’s de opdracht hebben kregen om briefstemmen op 4 november nog af te stempelen met 3 november als datum.

Of dit daadwerkelijk gebeurd is, is onzeker, maar het maakt weinig uit. Anders dan andere staten, heeft Michigan geen deadline die gebaseerd is op poststempels. Een woordvoerder van het State Department vertelde aan PolitiFact dat briefstemmen die op 3 november nog niet in handen waren van de verkiezingsambtenaren, sowieso niet geteld mogen worden. Ook niet als ze afgestempeld zijn op 3 november. 

 

Claim: “Kiezers die al tientallen jaren overleden zijn, hebben toch gestemd in Michigan”

Oordeel: fout. Van deze claim bestaan verschillende versies. Enkele screenshots en filmpjes op sociale media tonen hoe mensen gegevens invullen van overledenen op de kieswebsite van de staat Michigan, waarna blijkt dat ze een kiesbiljet hebben ontvangen via de post. 

Dat was bijvoorbeeld het geval voor een zekere William Bradley, geboren in 1904 en overleden in 1984. Na onderzoek blijkt dat de stem uitgebracht door Bradleys gelijknamige zoon, die in dezelfde stad woont, verkeerdelijk op naam van zijn overleden vader geregistreerd was. Een fout van een ambtenaar dus, geen verkiezingsfraude.

Een andere virale post gebruikt een screenshot van een Fox News-uitzending uit december 2019, toen een rechtszaak de stad Detroit ertoe aanzette zijn achterhaalde kiesregisters (die meer dan tweeduizend overleden kiezers bevatte) te updaten. Dat gebeurde, en de rechtszaak werd afgeblazen.

In verschillende andere posts worden de cijfers van het aantal geregistreerde stemmers per staat of county afgezet tegenover het aantal volwassen inwoners. De redenering is dan dat een overtal aan geregistreerde stemmers zou wijzen op stembusfraude: iemand zou een stem kunnen uitbrengen op naam van een dode die nog niet van de kieslijsten geschrapt is. Die foute interpretatie bouwt verkeerdelijk verder op het feit dat in verschillende Amerikaanse counties inderdaad meer stemmers geregistreerd zijn dan volwassen inwoners. 

De factcheckers van Snopes wezen er al in 2018 op dat dat voornamelijk te verklaren is door enerzijds studenten en militairen die tijdelijk elders wonen, en anderzijds het fenomeen van de “inactieve stemmers”. Dat zijn inwoners die wel nog geregistreerd staan op de kieslijsten van hun woonplaats, maar die geen ingevulde stembrieven meer terugsturen - wellicht omdat ze verhuisd zijn. Zij kunnen pas opnieuw stemmen wanneer ze hun adres bevestigd hebben.

Nog even terug naar die filmpjes op sociale media, waarin mensen kiesbrieven opvragen voor overledenen. Zelfs als het iemand lukt om zo’n kiesbrief op te vragen, betekent dat nog niet dat er ook effectief een (illegale) stem kan worden uitgebracht op naam van de overledene. In de VS wordt een uitgebrachte stem altijd geverifieerd, bijvoorbeeld aan de hand van de handtekening van de stemmer, naam en/of adres.

Claim: "Er was een banner van een pornowebsite te zien op CNN"

Een luchtig gevalletje om mee af te sluiten. Op sociale media circuleert een filmpje waarin CNN-presentator John King een banner van de pornowebsite Pornhub lijkt weg te slepen van de kieskaart. Daarna lijkt hij een kwade blik te wisselen met een medewerker buiten beeld.

Hoe geinig het filmpje ook is, het is vals. De Pornhub-banner is bovenop het beeld gemonteerd. Dat blijkt uit de originele beelden.

Meest gelezen