Video player inladen...

Hoe vervoer je een vaccin op -70 graden over de hele wereld? Transporteconoom: "Dit is ongezien"

Dat er een coronavaccin in de pijplijn zit, is goed nieuws. Maar hoe vervoer je een vaccin dat bij -70 graden Celsius bewaard moet worden? De heilige graal ligt volgens transport­econoom Roel Gevaers (Universiteit Antwerpen) in droogijs. Hij waarschuwt de overheid om niet te lang te wachten met de bestelling ervan. Maar volgens Cold Jet,  producent van droogijs, is er in Europa genoeg voorraad.

Een vaccin met een effectiviteit van 90 procent. Dat is de belofte van farmabedrijven Pfizer en BioNTech, die gisteren een persbericht de wereld in stuurden met een update over de ontwikkeling van hun vaccin. België en Europa hebben op dit moment nog geen contract met Pfizer. Zeker dat hun vaccin naar België zal komen, zijn we dus nog niet. Hoe dan ook, dát er een vaccin in de pijplijn zit, is goed nieuws. Maar waarom moet het vaccin van Pfizer bij een temperatuur van -70 graden Celsius bewaard worden? Hoe vervoer je een vaccin dat zo koud bewaard moet worden? En wat als bij het overzetten van de vaccins de temperatuur even stijgt? 

Droogijs?

De meeste vaccins worden op koelkasttemperatuur bewaard, maar bij het coronavaccin van Pfizer is dat dus anders. "Er is onvoldoende bekend bij welke temperaturen het nog goed werkt, dus daarom wordt het zekere voor het onzekere genomen en wordt het bewaard op -70 graden", zegt transporteconoom Roel Gevaers in "De ochtend" op Radio 1.

Synthetisch droogijs lijkt de enige oplossing te zijn om die -70 graden te waarborgen. Droogijs is de samengeperste, vaste vorm van CO₂, en wordt vaak gebruikt om voedsel, medicatie of organen te bewaren als er geen mechanische koeling gebruikt kan worden.

© Photo Researchers/SCIENCE SOURCE

"Er is op dit moment in bestelwagens of vrachtwagens geen actieve koelinstallatie voor die temperaturen, je zal het met droogijs moeten doen", benadrukt Gevaers. "De vaccins zullen dan vervoerd worden in hermetisch afgesloten koffers met droogijs, maar als je die koffers opent, verandert de temperatuur al snel."

Je moet de temperatuur kunnen monitoren, en dat wordt niet eenvoudig

Roel Gevaers, transporteconoom (Universiteit Antwerpen)

"Dit wordt een huzarenstukje", vult vaccinoloog Pierre Van Damme aan. "Er zijn bedrijven aan het bekijken hoe ze dat moeten aanpakken, zoals Pfizer zelf", zegt Van Damme. "Maar droogijs kan je omwille van de veiligheid sowieso niet in grote massa's vervoeren via het vliegtuig." Hoe dan ook wordt het wereldwijde transport niet gemakkelijk, zegt Gevaers. "Dit is echt ongezien in de logistieke sector, dit is niet zomaar een pakketje van bol.com dat je laat leveren."

Herbeluister hier het gesprek met transporteconoom Roel Gevaers in "De ochtend" op Radio 1 en lees eronder verder.

Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistribu

Temperatuur monitoren

"Bij vaccins die we kennen, is het niet zo erg als het, zoals voedsel uit de supermarkt, even niet gekoeld wordt", zegt Gevaers. Maar over dit vaccin zijn er volgens de transporteconoom nog onvoldoende data over hoelang het zonder die -70 graden kan. "Het vaccin is nog niet stabiel, dus voorlopig moet het over de hele keten op -70 graden bewaard worden, en die kan dagen lang zijn." De grote uitdaging wordt dan ook om de temperatuur te blijven monitoren, benadrukt Gevaers.

"Je moet het natuurlijk ook wel kúnnen opvolgen en droogijs bijvullen als het nodig is, dat is niet eenvoudig als het via de lucht wordt vervoerd", vervolgt Gevaers. Ook voor ziekenhuizen en apothekers wordt het niet makkelijk om de vaccins nog uit elkaar te houden, zegt hij. "Hoe weet je nog welk vaccin wel, en welk niet op die temperatuur moet blijven? Dat wordt niet eenvoudig."

Genoeg droogijs voor iedereen?

"We vangen signalen op dat er in Amerika heel grote contracten worden afgesloten voor de aankoop van droogijs", benadrukt Gevaers. Dan wordt het de boodschap voor België om ook snel te schakelen. 

Gevaers verwacht dat er binnen enkele maanden tekorten zullen ontstaan. "Als we er nu aan beginnen, komen we niet te laat, maar het wordt een huzarenstukje om de puzzel in elkaar te laten passen", besluit de transporteconoom. 

België heeft meer dan genoeg CO₂ om droogijs te maken

Wim Eeckelaers, algemeen directeur Cold Jet

Maar volgens Wim Eeckelaers, algemeen directeur van Cold Jet, hoeven we ons in België geen zorgen te maken. "Droogijs an sich is misschien niet overal beschikbaar, maar CO₂ is echt overal in Europa verkrijgbaar", zegt Eeckelaers "De wereld vandaag" op Radio 1. Cold Jet is producent van apparatuur om droogijs te maken en bouwt sinds juli ook machines voor Pfizer.

"België, en bij uitbreiding de Benelux, is één van de gebieden waar de grootste hoeveelheden CO₂ voorhanden zijn. Je hebt hier verschillende bronnen van koolstofdioxide, zoals ammoniakfabrieken die meststoffen maken bijvoorbeeld. En het omzetten van CO₂ in droogijs kan tegenwoordig ook heel gemakkelijk", zegt Eeckelaers.

"In de VS daarentegen kan er in bepaalde staten wel een tekort ontstaan aan CO₂. We merken in ieder geval nu al dat de vraag naar droogijs de voorbije 24 uur exponentieel is toegenomen."

Beluister hieronder het volledige gesprek met Wim Eeckelaers over droogijs uit "De wereld vandaag":

© Photo Researchers/SCIENCE SOURCE

Herbekijk ook de journaalreportage over de logistiek rond het Pfizer-vaccin met interviews van onder anderen transporteconoom Wouter Dewulf:

Video player inladen...

Meest gelezen