Intern rapport toont pijnlijke laksheid Vaticaan tegenover ex-kardinaal McCarrick, Paus Franciscus reageert 

Een commissie in het Vaticaan heeft onderzocht hoe het komt dat Theodore McCarrick zo hoog kon opklimmen in de kerkelijke hiërarchie,  terwijl er al lang geruchten waren over seksueel misbruik. In een zeer lijvig rapport komt laksheid naar boven, op het allerhoogste niveau. Al moet gezegd dat pas in 2017 de eerste officiële klacht tegen McCarrick werd ingediend. Daarna is het snel bergaf gegaan met hem. Paus Franciscus reageert dat hij "het kwaad" van seksueel misbruik in de Kerk wil "ontwortelen".

Theodore McCarrick was sinds eind de jaren zeventig (hulp)bisschop en aartsbisschop in vier bisdommen in de VS, onder meer in het zeer belangrijke bisdom Washington. HIj werd in 2001 ook kardinaal. Een steile opgang in de cenakels van de Kerk. Tot hij in 2018 ontslag nam uit die functie en dus niet langer kardinaal was - al was hij door zijn hoge leeftijd al het stemrecht in een conclaaf verloren. Maar er was dus meer aan de hand.

McCarrick werd al lang genoemd in de geruchtenmolen.  Hij zou zich decennia lang bezondigd hebben aan seksueel misbruik, maar pas in 2017 kwam er een eerste officiële klacht. Daarna werd 'Uncle Ted', zoals hij zich graag liet noemen, snel verwijderd. Hij trad terug als kardinaal en vorig jaar werd hij zelfs teruggezet in de lekenstand. Nooit eerder werd zo'n hooggeplaatste prelaat zo aangepakt. Zo gedegradeerd. Zo vernederd.

Een rapport moest verduidelijking brengen. Twee jaar is er aan gewerkt, op last van paus Franciscus. Uiteindelijk is het een lijvig dossier van bijna 450 bladzijden, met meer dan 90 getuigenissen. En het toont aan dat een 'publiek geheim' heel lang onder de mat werd geveegd. Tot er geen ontkomen meer aan was. Exit McCarrick.

Vingerwijzingen

Het rapport wijst overduidelijk op de verantwoordelijkheden van de hoogste gezagdragers: bisschoppen in de VS, maar ook pausen. Zo zou paus Johannes-Paulus II op de hoogte zijn geweest van de geruchten en vermeende beschuldigingen, maar hij en zijn entourage (onder meer zijn rechterhand, de Poolse kardinaal Dziwisz)  lieten na om in te grijpen. Meer zelfs, ze promoveerden McCarrick. En de bisschoppen in de VS zwegen.

Benedictus XVI wou dat McCarrick zich minder profileerde, tevergeefs

Paus Benedictus XVI voelde de moeilijke situatie aan en gebood McCarrick om zich minder te profileren én ook minder te reizen. Hij mengde zich beter ook niet meer op de hoogste niveaus (want hij liet zich graag zien naast de presidenten Bush en Obama én was ook een intimus van president-elect Joe Biden). Maar McCarrick bleef zijn zin doen, Benedictus XVI slaagde er niet in om hem tegen te houden en startte ook geen kerkelijk proces op, ook al werd hem dat enkele keren aangeraden. 

Ook Franciscus zou geweten hebben van de aantijgingen, maar plaatste hem toch rond zich. Franciscus kon pas ingrijpen toen in 2017 een klacht volgde van een slachtoffer van misbruik. Al snel viel McCarrick helemaal uit de gratie.

Het rapport wijst nu op een grote, pijnlijke laksheid, in het licht van wat nu bekend is. In de VS is er jarenlang te stilzwijgend gereageerd en ook minstens twee pausen hebben te zwak gereageerd, dat is de teneur.

AFP

"Franciscus had moeten aftreden"

De Italiaanse aartsbisschop Carlo Vigano speelt een sleutelrol. Hij was een tijdlang de pauselijke gezant in de VS en zegt dat hij wist wat er aan de hand was. Volgens hem wist ook Franciscus meer, maar heeft hij de restricties van zijn voorganger zelfs beperkt. "Hij had moeten aftreden als gevolg van dit schandaal", schreef Vigano op het einde van zijn loopbaan.

En dan is het woord tegen woord. Het rapport zegt dat Franciscus nooit enig bewijs had tégen McCarrick, tot die eerste klacht er kwam. Daarna dwong de paus McCarrick wel om een stap opzij te zetten. Maar er valt hem weinig te verwijten, volgens het rapport. "Hij is mee gegaan in de -achteraf gezien- naïeve ontkenning van McCarricks daden", klinkt het. 

Ik hernieuw mijn verbondenheid met de slachtoffers van elk misbruik en de inzet van de Kerk om dit kwaad te ontwortelen

Paus Franciscus

En meer nog: "Vigano werd aangemaand, als nuntius in de VS, om dieper te spitten in de hele affaire. Maar hij heeft dat nagelaten".

Tijdens zijn wekelijkse audiëntie op woensdag reageert Paus Franciscus op de feiten. "Ik hernieuw mijn verbondenheid met de slachtoffers van elk misbruik en de inzet van de Kerk om dit kwaad te ontwortelen", klonk het. Daarna sloot hij zijn ogen en bad hij in stilte.

Parolin: "Vertrouwen is geschaad"

Na de publicatie van het rapport heeft het Vaticaan extra uitleg gegeven. Niet de paus, wel staatssecretaris Pietro Parolin, de nummer 2 van de Heilige Stoel: "Het is met droefheid door het leed bij de slachtoffers dat we dit rapport vrijgeven. We denken aan de pijn bij hen en bij hun familie. Aan de wonden in de Amerikaanse Kerk en in de Kerk wereldwijd. Het vertrouwen van veel gelovigen in de Kerk is geschaad." 

De fouten uit het verleden niet meer herhalen

Pietro Parolin, staatsecretaris van de Heilige Stoel

"Ik heb de voorbije twee jaar de getuigenissen van slachtoffers gezien en gehoord. De pijn weerklonk en dat is fundamenteel in het rapport. Maar de voorbije twee jaar hebben we duidelijke stappen gezet in de bescherming van minderjarigen. En we weten nu ook hoe we doeltreffender moeten reageren om de fouten uit het verleden niet meer te herhalen", zei Parolin nog. In Rome trekken ze toch het boetekleed aan.

En er volgt nog meer...

Het rapport heeft ook voor 'collateral damage' gezorgd. In het spoor van het rapport, worden nieuwe onderzoeken en processen opgezet. Niet toevallig is dat de voorbije dagen gecommuniceerd. Zo zal de handel en wandel van kardinaal Stanislaw Dziwisz van naderbij worden bekeken. Als toenmalige secretaris van de paus zou hij te veel in de doofpot hebben gestoken. "Ik ben bereid tot volledige medewerking met zo'n commissie", stelt hij. Over de aantijgingen tegen zijn eigen persoon laat Dziwisz zich niet uit.

Ook de Italiaan Luigi Ventura is genoemd, jarenlang de pauselijke gezant in Parijs. Er zijn meerdere aanklachten tegen hem over seksueel misbruik, zelfs hele recente. Dat wordt nu allemaal op de rooster gelegd. 

Er loopt ook een onderzoek tegen de 97-jarige Poolse kardinaal Henryck Gulbinowicz. Dezelfde materie, de man is door het onderzoek onder restricties geplaatst: hij mag zich niet meer bedienen van bisschoppelijke tekens én hij moet verschijningen in het openbaar vermijden.

Aan de andere kant is er de historie van de Australische kardinaal George Pell. Hij werd ook beschuldigd van kindermisbruik, en moest naar de gevangenis. Een Australische rechtbank verklaarde hem later onschuldig. Intussen is Pell alweer opgedoken in het Vaticaan, zelfs in audiëntie bij paus Franciscus.

Eeuwig zeer

Het langverwachte rapport-McCarrick toont de gapende wonde aan. Het eeuwig zeer. De woekerende kwaal waarmee de Kerk al decennia worstelt: seksueel misbruik en hoe ermee om te gaan. De pausen Johannes-Paulus II en Benedictus XVI wisten er geen raad mee en hadden geen antwoord, zegt het rapport. Paus Franciscus pakt het volgens hetzelfde rapport wél aan. Maar elke waarnemer ziet dat ook dat een calvarie is, een kruisweg, een strijd met alleen maar verliezers.  

En de intussen 90-jarige McCarrick? Zijn advocaten willen (voorlopig?) niet reageren. Hijzelf leeft in het verborgene. En zegt niets.

Meest gelezen