Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Groepsimmuniteit nog steeds verre droom? Ja, zegt Van Gucht: "Antistoffen bij maar 10 à 20 procent na tweede golf"

Ook na deze tweede golf van de corona-epidemie moeten we nog altijd niet rekenen op de groepsimmuniteit. Die boodschap heeft viroloog Steven Van Gucht (nog maar eens) gegeven. "We verwachten dat 10 à 20 procent van de bevolking antistoffen zal hebben na deze tweede golf, dat is nog steeds ruim onvoldoende om groepsimmuniteit te bekomen."

Het is een vraag die regelmatig terugkeert: hoe zit het met onze groepsimmuniteit tegen het coronavirus? Door het meten van de antistoffen in ons bloed hebben wetenschappers een idee van de mate waarin de bevolking blootgesteld - en beschermd - is aan het virus. 

3 grote studies, 3 keer gelijkaardig resultaat

Om te meten hoe het gesteld is met de immuniteit in ons land lopen er momenteel drie grote studies. 

In samenwerking met het Rode Kruis onderzoekt Sciensano de bloedstalen van donoren, om te kijken of ze antistoffen konden terugvinden. "Dat geeft ons een idee in welke mate de bevolking blootgesteld is aan het virus", zegt Van Gucht. Sinds het begin werden er zo al 13.153 stalen onderzocht. "De meest recente analyse dateert van midden oktober, toen had ongeveer 6 procent antistoffen."

De meest recente analyse dateert van midden oktober, toen had ongeveer 6 procent antistoffen

Steven Van Gucht - viroloog

Dat cijfer is vergelijkbaar met het einde van de eerste golf, in juni. Maar, zo nuanceert Van Gucht, het is eigenlijk nog te vroeg om conclusies te trekken over de tweede golf, omdat die toen pas goed losbarstte. "We moeten dit cijfer als een ondergrens zien."

Daarnaast controleert het Instituut voor Tropische Geneeskunde maandelijks het bloed van een groep gezondheidsmedewerkers op antistoffen. "In de derde week van oktober had 11 procent antistoffen opgebouwd tegen het virus. Dat is iets hoger dan de 9,4 procent die we zagen op het einde van de eerste golf in juni en de 7,8 procent die we zagen in augustus. Maar we kunnen nog niet spreken van een betekenisvolle stijging."

Het derde onderzoek gaat uit van de KU Leuven en Sciensano. Ze onderzochten 362 leerlingen uit 2 Limburgse gemeenten, Alken en Pelt. Alken werd tijdens de eerste golf zeer zwaar getroffen, Pelt werd grotendeels gespaard. En er was duidelijk een (groot) verschil in antistoffen: in Alken had 14,4 procent van de kinderen antistoffen, in Pelt amper 4,4 procent. 

Snel groepsimmuniteit? Hmmm...

Wat zeggen die resultaten ons nu? "We verwachten op basis van deze studies dat 10 à 20 procent van de bevolking na deze tweede golf antistoffen zullen opgebouwd hebben. Dat kan helpen om in beperkte mate het virus te vertragen, in combinatie met een reeks maatregelen. Het is nog steeds ruim onvoldoende om groepsimmuniteit te bekomen. Daarvoor moet 60 à 70 procent van de bevolking antistoffen hebben." Wel zegt Van Gucht dat er lokaal grote verschillen kunnen zijn, zoals in Pelt en Alken bijvoorbeeld. 

10 à 20 procent van de bevolking zal na deze tweede golf antistoffen hebben, dat is nog steeds ruim onvoldoende voor groepsimmuniteit

Steven Van Gucht - viroloog

Hij wil ook nog eens de puntjes op de i zetten. "Groepsimmuniteit leidt niet tot het verdwijnen van het virus, dat is nog nooit gebeurd. Dat is alleen mogelijk door een goed vaccin en gerichte controle. Bovendien mogen er dan geen dierlijke reservoirs van het virus zijn. In het verleden is dat alleen gelukt voor het pokkenvirus."

Groepsimmuniteit leidt niet tot het verdwijnen van het virus, dat is nog nooit gebeurd

Steven Van Gucht - viroloog

Wat wél kan, is dat we door groepsimmuniteit evolueren van een epidemische toestand naar een endemische toestand. "Een epidemische toestand betekent dat er explosieve pieken zijn, waarbij het zorgsysteem overbelast wordt. Dat is wat we nu zien. Een endemische toestand betekent dat er een laag niveau van het virus is, met af en toe kleine uitbraken, maar waarbij het zorgsysteem niet meer onder druk komt. Denk aan de verschillende verkoudheidsvirussen."

"Het nastreven van een natuurlijke groepsimmuniteit is een fout idee", benadrukt Van Gucht. Zeker als het over een relatief dodelijk virus gaat en in een land zoals België, waar bijna een derde van de bevolking tot de risicogroep behoort. "Er zou een onmenselijke tol aan mensenlevens zijn, schattingen gaan uit van 60.000 doden of meer."

Wat moeten we dan wel doen?

De enige optie om het virus geen kans te geven, is dus: contacten beperken en maatregelen volgen. En dat tot we een vaccin hebben. "De feestdagen zullen in kleine kring moeten doorgaan. Dat zal uniek zijn, maar dat zal eenmalig zijn", stelt Van Gucht gerust. "Want in het voorjaar hebben we hopelijk goede vaccins en dan kunnen we het virus veel gemakkelijker controleren."

In het voorjaar hebben we hopelijk goede vaccins en dan kunnen we het virus veel gemakkelijker controleren

Steven Van Gucht - viroloog

"Blijf volhouden, dit gaat voorbij", concludeert hij dan ook.

Video player inladen...

Meest gelezen