Waarom kunnen jongeren wel naar school maar amper of niet naar de kunstacademie?

"Tot tweemaal toe krijgen de academies voor Deeltijds Kunstonderwijs (DKO) deze week een omzendbrief van het ministerie (via Schooldirect). Om de beslissingen, omschakeling naar kleurcode donkerrood, te verduidelijken", schrijft Niko Van Stichel, directeur van d'Academie Beeld in Sint Niklaas. "Beslissingen die het DKO harder treffen dan gelijk welk ander onderwijs. Tot tweemaal toe slaan ze de bal compleet mis, wij zijn geen hobbyclubje."

opinie
Niko Van Stichel
Directeur van d’Academie Beeld Sint-Niklaas

Ik zoef even terug naar de jaren tachtig van vorige eeuw. Een tijd waarin ondergetekende zoekend en experimenterend, richting probeert te geven aan zijn leven. Vaak buiten de school, in de sport, de jeugdbeweging en jawel ook in de tekenschool.

Als 13-jarige knaap was ik nieuwsgierig, hongerig en zonder het te beseffen, behoorlijk ambitieus. Ik koos voor het zwaar regime in algemeen beeldende vorming. Geen Spartaanse toestanden maar een beeldend kunstbad waarin ik me 12 uur per week onderdompelde. Soms zelfs 16 uur als ik op zondag tijdig uit mijn bed raakte en meester Urbain voor de deur stond om me mee te voeren naar ‘Boonhemstraat 1’.

Daar, in het DKO, ontdekte ik mijn doel, mijn passie, mijn begeestering. Het vuur dat daar ontstoken werd, brandt nog steeds in mij. Zo vond ik mijn weg richting de kunsthumaniora, vandaar ging ik naar de hogeschool beeldhouwen studeren om uiteindelijk een carrière als kunstenaar uit te bouwen.

Vandaag prijs ik me gelukkig dat ik, naast mijn kunstenaarsloopbaan, in diezelfde academie al 20 jaar mag werken. Mijn kennis en passie delen en merken dat kinderen, jongeren en volwassenen dit oppikken en er zelf mee aan de slag gaan. Ieder op zijn manier, ieder met zijn eigen engagement, vaak ambitieus en begeesterd.

Je kan de gezondheid van mensen moeilijk in de weegschaal leggen of sectoren tegen elkaar afwegen

Dat is van het hoogste goed, je weet dat je het verschil maakt in het leven van je leerlingen en dat je hun toekomst mee richting geeft. Dit is een korte schets van wat het DKO voor mij betekend heeft en nog altijd betekent. Ik kan veel voorbeelden geven van collega’s, kunstenaars, leerkrachten en uiteraard ook leerlingen die hun eerste schuchtere stappen in de kunstwereld gezet hebben in de ateliers van het Deeltijds Kunstonderwijs om vervolgens furore te maken in de professionele wereld, nationaal én internationaal.

Veel vragen

Als ik terugflits naar vandaag en nu tot tweemaal toe moet lezen in een ministeriële brief dat het DKO zich in de vrije tijd of hobbysfeer bevindt, dan krijg ik het lastig. Er zijn weinig argumenten in te brengen tegen bepaalde maatregelen in deze Covidtijd. Ik ben geen gezondheidsexpert, viroloog, biostatisticus, politicus of wat dan ook. Maar ik ben wel een expert op het vlak van DKO en ik ben zeker niet de enige.

Via deze brief richt ik me tot de adviseurs en de politici die deze beslissingen moeten nemen. En ik heb daar vragen over. 

(Lees verder onder de foto)

Hoe verklaar je dat een Centrum voor Volwassenen Onderwijs de toestemming krijgt om, ik zeg maar wat, een opleiding fotografie te kunnen blijven organiseren in klassen van 10 personen in tegenstelling tot het DKO waar we alleen 1 op 1 mogen begeleiden?

Hoe kan je verklaren dat jongeren wel naar de leerplichtschool kunnen/moeten gaan maar amper of niet naar de academie mogen? Nochtans is dit ook onderwijs, een plek waar studenten zich op een andere manier ontwikkelen, waar ze andere inzichten meekrijgen, waar durven en kunnen falen een kwaliteit is in plaats van een tekort.

En hoe verklaar je vervolgens dat kinderen van 6 tot 12 jaar, gelukkig maar, wel in groep naar d’Academie kunnen komen? Als je de denkpiste voor de andere leeftijdsgroepen volgt is dit toch wel heel vreemd.

Vormt het DKO de grote risicofactor? Of kadert dit in een groter verhaal? Is het een stap in een langer proces?

Ik denk even terug aan september, toen trokken leerkrachten van het secundair onderwijs aan de alarmbel omdat de weinige kunstvakken en de uren die daarvoor gereserveerd worden, dreigen te verdwijnen.

De pandemie en de daaruit volgende maatregelen om deze in te dijken, treffen veel mensen en sectoren. Je kan de gezondheid van mensen moeilijk in de weegschaal leggen of sectoren tegen elkaar afwegen.

Geef perspectief

Los daarvan wil ik een lans breken voor de kunsten en kunst in het onderwijs in het bijzonder. Geef iedereen de kans om de wereld van de kunsten te ontdekken, van kind tot jongere, van jongvolwassene tot oude jongere. Gun hen een inkijk in ons rijk verleden, gun hen een inkijk in zichzelf. De return on investment valt moeilijk te becijferen in harde valuta maar is zonder twijfel groot.

De inschrijvingscijfers voor het DKO dit jaar bewijzen onze noodzaak. We kampen met een beperkte terugval in de leerlingenaantallen, die zijn het gevolg van de angst voor het virus, niet omdat we niet relevant zijn of kunnen begeesteren.

Naast de fysieke gezondheid vormt de mentale gezondheid een grote uitdaging. Laat dat net één van onze troeven zijn, het welbevinden bevorderen van onze studenten

We hebben de laatste 2 maanden goesting gevoeld in onze ateliers. Onze leerlingen hebben zich ondertussen de nieuwe regels eigen gemaakt en passen ze plichtbewust toe in de hoop dat ze het volledige academiejaar naar de academie kunnen komen. Laat hen nu niet in de steek, geef hen perspectief! Laat hen, al is het in kleine groepjes en met de nodige afstand, naar onze ateliers komen.

Het fysieke aspect van werken in een atelier is onontbeerlijk voor een beeldende kunstopleiding. Onze leerkrachten begeleiden op afstand waar kan. Maar het tactiele, het tastbare, het persoonlijk contact moet zijn plaats krijgen. Zeker binnen deze zeer uitzonderlijke situatie.

Naast de fysieke gezondheid vormt de mentale gezondheid een grote uitdaging. Laat dat net één van onze troeven zijn, het welbevinden bevorderen van onze studenten. Kunst en Cultuur zijn zo besmettelijk als de pest. Je steekt er hele beschavingen mee aan, gelukkig maar.

Laat kunst in het onderwijs zijn maatschappelijke rol spelen. Kunst verbindt, kunst verrijkt, kunst bevraagt, kunst biedt perspectief en opent geesten, kunst geeft kansen, kunst geeft licht in donkere tijden.

Adviseurs en beleidsmakers moeten een open geest hebben om naar eer en geweten en goed geïnformeerd te handelen. Raadpleeg directeurs, leerkrachten en leerlingen van de DKO-academies, zij kunnen de ware impact van maatregelen inschatten.

A mind is like a parachute, it doesn’t work when it is not open - Frank Zappa 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen