Sloping van de koeltorens van de nucleaire centrale van Philippsburg in Duitsland
(c) EnBW

Regering-De Croo zet een nucleaire val

België haalt zijn doelstellingen voor hernieuwbare energie voor 2020 niet en dat kan resulteren in een factuur van 31 miljoen euro. Dat maakte minister van energie Tinne Van der Straeten (Groen) eerder deze week bekend. De huidige regering treft geen schuld voor deze factuur. Maar door vast te houden aan de kernuitstap, zadelt de regering-De Croo de volgende regering wel op met een nieuwe factuur die tientallen keren groter is. 

opinie
Ward Snoeck
Chief Operating Officer van Techbox, installatie van ventilatie, centrale verwarming & sanitair en airco.

België wordt een van de vuilste stroomproducenten in Europa. Tot die conclusie komt denktank Ember in zijn recentste studie. Ember staat niet alleen in zijn analyse. Ook bij het International Energy Agency (IEA) zijn er al jaren kritische stemmen te horen over de Belgische kernuitstap. ”Geen probleem”, zeggen experts, want emissies in Europa zijn toch wettelijk vastgelegd. Als wij meer uitstoten, zal een ander land minder uitstoten.

De CO2-taks bestaat eigenlijk al

Gesterkt zet federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten dapper door met de kernuitstap. Tegelijk poneert federaal minister van Klimaat Zakia Khattabi het idee om met een koolstoftaks onze CO2-emissies onder controle te houden. Die taks bestaat eigenlijk al onder de vorm van het EU Emission Trading System (ETS). Kunnen we dus met een gerust ecologisch hart de kerncentrales sluiten? 

Het ETS voorziet in een handelsprijs op CO2-uitstootrechten. Hoe meer je uitstoot, hoe meer je betaalt. Vandaag kost CO2 26 euro per ton, terwijl dat vijf jaar geleden maar 5 euro per ton was. We mogen alsmaar minder CO2 uitstoten, dus door een hoge vraag en een steeds lager aanbod aan emissierechten verhoogt de prijs drastisch.

Als men in België de kerncentrales gaat sluiten, dan projecteert denktank Ember dat de Belgische elektriciteitsproductie een CO2-uitstoot van 229 gram/kWh zal hebben. Op vandaag is dat ongeveer 180 gram/kWh. Met een totaal elektriciteitsverbruik van 88,62 TWh per jaar is de rekensom gauw gemaakt: als we vandaag de kerncentrales zouden sluiten betaalt ons land 113 miljoen euro per jaar aan extra CO2-emissierechten. 

België zal door de kernstop nog veel meer uitstootrechten moeten kopen

Wat het vandaag zou kosten, is eigenlijk niet relevant, wel wat het ons op lange termijn gaat kosten. Wat zal de prijs voor CO2-rechten over tien jaar zijn? Tegen 2030 zal de Europese Unie maar liefst 40 procent CO2-reductie bewerkstelligen. Ter vergelijking: België zit nu aan 14 procent, en de nieuwe ambitie van de Europese Commissie is zelfs 55 procent reductie! 

Het aanbod aan uitstootrechten moet dus nog zeer sterk dalen, terwijl wij in België veel meer van die uitstootrechten zullen moeten kopen. Het gevolg is dat het kostenplaatje tegen 2030 zeker een veelvoud zal zijn van vandaag. Als we de huidige trend doortrekken, zal de sluiting van de kerncentrales ons 240 miljoen euro extra per jaar kosten, er van uitgaande dat CO2 50 euro per ton zal kosten, en we tegen  2030 10 procent meer elektriciteit verbruiken dan vandaag.

België speelt in dit verhaal de rol van vrijbuiter

Het emissiekostenplaatje kan alleen maar onder controle blijven als andere landen in de EU hun huiswerk wel doen, en hun vraag naar CO2-uitstootrechten drastisch doen dalen, zodat de prijs van de emissierechten niet explodeert. U ziet, België speelt in dit verhaal de rol van de vrijbuiter. Maar we stellen ons ook enorm kwetsbaar op, want de potentiële CO2-kost is torenhoog. Wat als de Franse kerncentrales zouden sluiten? Wat als Duitsland zijn investeringen in hernieuwbare energie zou terugschroeven? Dan gaat CO2 nog veel meer dan 50 euro per ton kosten.

Voorgenoemde kostenplaatje komt bovenop het zogenaamde capaciteitsremuneratie-mechanisme (CRM) waar men gascentrales gaat subsidiëren om stand-by te zijn in geval van tekorten. Die subsidie is nodig om investeerders te overtuigen om gascentrales te bouwen, ter vervanging van de kerncentrales. Men gaat in België dus gascentrales betalen om niet te draaien. De CREG, federale energiewaakhond, projecteert die kosten tussen de 614 en 940 miljoen euro per jaar.

Zou het misschien verstandig zijn om toch voor de economisch veilige route van de kernenergie te kiezen?

Nota bene, als er geen kerncentrales zijn, is er ook geen nucleaire rente. Die belasting van 72 miljoen euro per jaar zal dus ook niet meer in de begroting opgenomen worden.

Uiteindelijk moeten deze kosten betaald worden met middelen uit de begroting, de energiefactuur, en stijgen voor de industrie de productiekosten. Bovendien beloofde Vlaams minister van energie Zuhal Demir dat de energiefactuur niet zou stijgen. Vivaldi regeert in een tijd waar er geen greintje budgettair overschot is, waar men nieuwe belastingen moet verzinnen om de gezondheidszorg te financieren. 

Zou het misschien verstandig zijn om toch voor de economisch veilige route van de kernenergie te kiezen? Zo niet, moet de volgende regering op zoek naar een extra jaarlijkse inkomst of besparing van 1 miljard euro.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen