Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Wat vond u van de verslaggeving van VRT NWS over de Amerikaanse verkiezingen?

Ik heb het even afgewacht, maar het is echt zo: er waren relatief weinig klachten over de verslaggeving van VRT NWS over de Amerikaanse verkiezingen, terwijl daar toch vele uren en lettertekens aan zijn besteed. Er waren trouwens ook spontane felicitaties. De redactie moet dus iets goed gedaan hebben. Maar op een paar punten had ik wel degelijk begrip voor de kanttekeningen van het publiek. 

Bekijk hier de toelichting van Tim Pauwels in "De zevende dag" (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

“Joe Biden is niet verkozen”

Een kijker: Waarom verspreidt onze staatszender fake news? Geen enkele wetgevende macht of rechterlijke macht heeft Biden uitgeroepen tot winnaar. Enkel de media en de Democratische partij.”

De kijker heeft een punt, maar overdrijft ook. Er is echt wel goed uitgelegd dat Biden tot winnaar is uitgeroepen door de grote medianetwerken en voorlopig door niemand anders.

Maar in "Het Journaal" van 7 november om 19 werd wel degelijk gezegd, “Het is nu officieel, volgens de Amerikaanse media... ”  Dat is een vreemde, hybride formulering.  “Officieel” betekent dat iets door een gezaghebbende instantie wordt afgekondigd. Dat zouden in dit geval de Amerikaanse staten moeten zijn, die de verkiezingen organiseren. Maar dan moet je dus wachten tot het einde van alle rechtszaken en hertellingen.  

Daarom hebben de Amerikaanse medianetwerken er een gewoonte van gemaakt om zelf winnaars uit te roepen. Dat doen ze overigens met veel ernst en deskundigheid. Als de traditionele grote netwerken én het conservatieve Fox News het eens zijn, dan is dat een heel sterk argument om te concluderen dat de race gelopen is. 

Dat is absoluut ook zo uitgelegd in de verslaggeving, maar op 7 november was het woord “officieel” inderdaad nog niet helemaal op zijn plaats. Behalve in die uitzending van "Het Journaal" was het woord "officieel" ook hier en daar in live-interventies op radio te horen, maar het bleef toch beperkt. Er is op de redactie ook opgeroepen om het woord "officieel" nog even niet te gebruiken.  

"Geen coronakritiek op vreugdefeesten"

Een kijker:  Na de bekendmaking van de overwinning van Joe Biden als verkozen president werden op heel wat plaatsen in de VS massale demonstraties van feestvierders spontaan in ’t leven geroepen. Tot in de “vroege uurtjes” werd er op los gevierd. De coronaperikelen leken plots ver weg.  Van de verschillende reporters die in de States actief waren in opdracht van VRT NWS is er (voor zover me bekend) geen enkele die ook maar met één woord heeft gerept over het totaal gebrek aan respect voor de elementairste corona-regels.

Die spontane vreugdefeesten in coronatijden waren inderdaad wat vreemd voor Vlaamse ogen. Over de  verkiezingsbijeenkomsten van Donald Trump is - terecht - kritiek gekomen in verband met corona. Maar dat had voor de spontane overwinningsfeesten in het Biden-kamp ook gemogen. De reden waarom je eigen mensen ter plaatse stuurt, is onder meer dat het je toelaat om ook met Vlaamse ogen naar dingen te kijken. In het radionieuws van 7 november is wel degelijk gewezen op de coronarisico's, maar in de tv-uitzendingen had het iets meer mogen zijn. 

Kiesmannen? Waarom geen kiesvrouwen ?

Een lezer:  Ik heb het nog eens goed gecontroleerd, nergens spreekt men in de VS van "electoral men". Men spreekt van "electoral votes". Bij VRT NWS (en vele anderen) wordt dat in het Nederlands "kiesmannen". Echter: dit woord is niet genderneutraal/niet gendersensitief. Lees: niet met de tijd mee geëvolueerd. Hopelijk vinden jullie een mooi alternatief. Normaal hebben jullie hier vier jaar voor ;-).

Ik ben principieel een koele minnaar van het idee dat de taal zou moeten veranderd worden omdat een actiegroep dat vraagt of wegens connotaties die de ene voelt en de andere niet. Al helemaal van het idee dat VRT NWS daarin voorop zou moeten lopen. 

Maar in dit geval vertalen we iets uit een andere taal. “Kiesmannen” zijn al heel lang de vertaling van het Amerikaanse “electors”, dat in principe genderneutraal is. Dan nog spreken de Amerikaanse redacties vaak van “electoral votes” om zeker geen gender te impliceren. De “kiesmannen” zijn ook al heel lang, heel vaak vrouwen. 

In principe hoeft zelfs het woord “kiesman” geen probleem te zijn. Vrouwen kunnen ook brandweerman zijn, mannen kunnen ook vroedvrouw zijn (al maakt vroedkundige opgang).

Het slimste is dat we oude mannelijke varianten gewoon uithollen tot ze geslachtsneutraal worden. Ook al vormen de vrouwen de meerderheid in de hoofdredactie, deze redactie heeft uitsluitend “hoofdredacteurs” en geen “hoofdredactrices”. 

Maar in het geval van “kiesman” geeft onze vertaling een geslacht weer dat er in de oorspronkelijke taal niet echt is.  En ik neem ook aan dat weinig mensen gehecht zijn aan het woord “kiesmannen”, dat in ons systeem niets betekent. Ik denk dat de redactie daarom probleemloos kan overschakelen naar “kiesmannen en -vrouwen”.  En als dat te omslachtig is, gewoon naar “kiesafgevaardigden”. Om de eenvoudige reden dat het ook juister weergeeft wat het is.  

"Het aantal COVID-19-doden is niet hoger in de VS"

Een kijker: Vandaag in het verslag in "Het Journaal" van 19 uur van Björn Soenens een flagrante leugen à la Trump gehoord (ik kan Trump niet horen of zien en ik blij ben dat hij weggaat). Hij zei dat het in de VS veel erger is dan in België. Dit is een flagrante leugen en volledig verkeerd. Uiteraard heeft men meer doden in de VS dan in België, ze zijn met zoveel meer. Per hoofd van de bevolking was de situatie op 7 november meer dan 6 keer ERGER dan in de VS qua besmettingen.

Een kijker : Ik weet het, een nieuwsuitzending is kort en men kan niet alles zeggen, maar omdat men nagelaten heeft reeds in de nieuwsuitzending dat cijfer te relateren tot de grootte van de Amerikaanse bevolking, vrees ik dat veel kijkers en luisteraars iets over het hoofd zien en niet begrijpen, wat niet de bedoeling kan zijn.

Uiteraard is er geen sprake van een leugen. Nergens in de wereld zijn er zoveel aan COVID-19 gerelateerde overlijdens als in de Verenigde Staten. Op het moment dat ik dit schrijf zo’n 250.000. Ja, de Verenigde Staten zijn een enorm land, maar India en China zijn nog groter en ze hebben minder overlijdens. Daarom wijzen de Amerikaanse media vaak op het feit dat er nergens anders zoveel doden zijn.

Maar als je bericht voor een Vlaamse publiek is het logisch dat je dat aantal ook afzet tegen de Belgische situatie. En dan zijn de feiten wat ze zijn. Per miljoen inwoners ligt het aantal COVID-19 overlijdens in België beduidend hoger dan in de Verenigde Staten. Per miljoen inwoners bekeken, heeft België meer aanspraak op de titel wereldrecordhouder dan de Verenigde Staten.

Maar de Verenigde Staten hebben best wel een probleem. De grafiek toont heel duidelijk dat de Verenigde Staten er nooit in geslaagd  zijn om de curve te doen afbuigen. De epidemie is op bepaalde plekken, zoals New York, wel onder controle geraakt, maar nooit in het land als geheel. Dat wijst toch op een beleid dat tekortschiet. Trouwens ook voor België mag de steile klim in het aantal overlijdens van de laatste weken vragen doen stellen over het beleid.

"Waar is de wijsheid, verloren in de informatie?"

Als ik zelf een kritiek moet leveren op de Amerikaverslaggeving, dan is het : welke wijsheid hebben we nu meegenomen van die vele uren informatie?  Het citaat van T.S. Eliot indachtig : "Where is the wisdom lost in knowledge, where is the knowledge lost in information?"  

We horen en zien uren uitzending. Maar wat leren we nu over hoe dit bewonderenswaardige land, ooit de krachtcentrale van de democratie, zichzelf in politieke inefficiëntie en in emotionele blokkering heeft gereden? Natuurlijk waren er ook portretten van Trumpaanhangers én van Black Live Matter supporters. Maar hoe is het tot zo'n polarisering kunnen komen?

Ook in mijn mailbox merk ik dat de status quo voor heel wat mensen frustrerend is of zelfs als bedreigend overkomt. Hun frustraties worden ook opgepookt met stemmingmakerij en soms zelfs met desinformatie en manipulatie. Maar hun emoties zijn niet minder oprecht.  Het enige wat ik kan bedenken is dat we als journalisten vooral ook luisterbereid moeten blijven. We zeggen als journalisten graag dat de pen scherper is dan het zwaard, maar onze grootste troef is soms een open hart. Om daarna de wijsheid te zoeken.

Meest gelezen