Goed zichtbare groene exemplaren van Fritillaria delavayi en onopvallende bruine en grijze exemplaren.
Yang Niu et al. in Current Biology 2020

Plantje camoufleert zich om te ontsnappen aan Chinese traditionele 'geneeskunde'

Een plant die gebruikt wordt in de traditionele Chinese 'geneeskunde' is geëvolueerd om minder zichtbaar te worden voor mensen. Uit een nieuwe studie blijkt dat Fritillaria delavayi planten die groeien op rotsachtige hellingen van het Hengduan Shan-gebergte in China, het meest opgaan in de achtergrond op plaatsen waar ze veel geoogst worden. Dat wijst erop dat mensen de drijvende kracht zijn achter de evolutie van de plant naar vormen met nieuwe kleuren, omdat de planten die het best gecamoufleerd zijn de grootste overlevingskansen hebben. 

"Het is opmerkelijk te zien hoe mensen zo'n directe en ingrijpende impact kunnen hebben op de kleur van wilde organismen, niet enkel op hun overleving maar op hun evolutie zelf", zei professor Martin Stevens. 

Stevens is de corresponderende auteur van de nieuwe studie en professor aan het Centre for Ecology and Conservation van de University of Exeter. Hij heeft het onderzoek gevoerd samen met twee collega's van het Kunming Instituut voor Plantkunde van de Chinese Academie voor Wetenschappen. 

"Veel planten lijken camouflage te gebruiken om zich te verstoppen voor herbivoren die hen zouden kunnen opeten - maar hier zien we de evolutie van camouflage als reactie op menselijke verzamelaars", zei hij. "Het is mogelijk dat mensen de drijvende kracht zijn achter de evolutie van defensieve strategieën bij andere plantensoorten, maar daar is verrassend weinig onderzoek naar gedaan."

Mensen verzamelen de bloembollen van Fritillaria delavayi zodat elk exemplaar dat ze vinden en oogsten geen kans meer heeft om opnieuw op te schieten.
Yang Niu et al. in Current Biology 2020

Niveau van camouflage hangt samen met hoeveel er verzameld wordt

In de nieuwe studie maten de onderzoekers hoe goed Fritillaria delavayi planten uit verschillende populaties overeenstemden met de bergachtige omgeving waarin ze groeiden, en hoe makkelijk het was om de planten te verzamelen. Ze spraken ook met de plaatselijke bevolking om in te schatten hoeveel planten er uit de bergen geoogst werden op elke locatie. 

Ze ontdekten dat het niveau van camouflage van de planten in direct verband stond met hoeveel planten er verzameld werden. 

Ze voerden ook een computerexperiment uit, waaruit bleek dat mensen langer nodig hadden om beter gecamoufleerde exemplaren te vinden. 

Een niet gecamoufleerd exemplaar op een helling van de Hengduan Shan-bergen.
Yang Niu

Eén bloem per jaar na vijf jaar

Fritillaria delavayi is een overblijvende plant met bladeren die in kleur variëren van grijs naar bruin tot groen, en die na het vijfde jaar elk jaar één bloem voortbrengt. 

De bloembol van de soort wordt al meer dan 2.000 jaar gebruikt in de Chinese traditionele 'geneeskunde' en de laatste jaren zijn de prijzen voor de bollen flink gestegen, wat ertoe heeft geleid dat er meer bollen verzameld worden.

"Zoals bij andere gecamoufleerde planten die we bestudeerd hebben, dachten we dat de druk achter de evolutie van de camouflage bij dit lid van de Fritillaria afkomstig was van planteneters, maar we vonden dergelijke dieren niet", zei mede-auteur doctor Yang Niu van het Kunming Instituut voor Plantkunde. "Toen beseften we dat mensen de oorzaak konden zijn."

"Commercieel oogsten is een veel sterkere selectiedruk dan veel natuurlijke selectiedrukken", zei Niu's collega professor Hang Sun. "De huidige stand van de biodiversiteit op aarde wordt zowel vormgegeven door de natuur als door onszelf." 

De studie van Yang Niu, Martin Stevens en Hang Sun is gepubliceerd in Current Biology. Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van de University of Exeter.

De plantjes groeien op de hellingen van het Hengduan Shan-gebergte in het zuidwesten van China en het noorden van Myanmar.
Yang Niu

Meest gelezen