Weten we straks hoe Europa rook door de eeuwen heen?

Een team van wetenschappers wil met artificiële intelligentie op zoek gaan naar geuren die bepalend waren in de Europese geschiedenis en cultuur. Daarna willen ze die geuren reconstrueren. "Het is de bedoeling om zoveel mogelijk mensen in contact te brengen met ons meest fragiele erfgoed, geur", zegt geurhistorica Caro Verbeek van de Vrije Universiteit Amsterdam. 

Het project Odeuropa heeft 2,8 miljoen Europese subsidies gekregen om uit te zoeken hoe Europa rook van de 16e eeuw tot nu. Dat schrijft Het Nieuwsblad.

Wat het project bijzonder maakt, is dat de wetenschappers artificiële intelligentie gaan inzetten om beschrijvingen van geuren op te sporen in teksten of op tekeningen en schilderijen. "Zo kunnen we veel meer informatie achterhalen dan wanneer we zelf alle informatie zouden doornemen", zegt onderzoekster Caro Verbeek. 

"We gaan bijvoorbeeld een computer laten zoeken op de woordcombinatie "de geur van". We hopen daardoor geurstoffen te vinden die we kunnen relateren aan gebeurtenissen die we zelf niet hadden gevonden." Daarnaast zullen de wetenschappers ook in depots eeuwenoude materialen analyseren waar nog geur in zit.  

Geur is cultureel bepaald

"Op die manier gaan we een database maken van geuren die op bepaalde plekken in Europa, tijdens bepaalde eeuwen populair of belangrijk waren, bijvoorbeeld om religieuze of medicinale redenen."

De uiteindelijke bedoeling is om die geuren te gaan reconstrueren en tentoonstellen. "Geuren kunnen je op een veel directere, intiemere en emotionelere manier in contact brengen met het verleden. Zelfs als je de geur nog nooit geroken hebt", zegt Verbeek. "Via geuren kun je erfgoed ook toegankelijk maken voor mensen die niet kunnen zien."

In een museale context is het ook wel spannend om een stinkende gracht te ruiken

Caro Verbeek, geurhistorica Vrije Universiteit Amsterdam

Het is de bedoeling om mensen ook te laten ervaren dat onze voorkeur voor geuren cultureel bepaald is. "Soms lezen we in historische bronnen dat een bepaalde geur als heel prettig werd ervaren, terwijl wij die vandaag de dag helemaal niet fijn vinden."

Dat het niet alleen om lekkere geuren gaat, maar ook om het recreëren van stank, vindt Verbeek net heel boeiend. "In een museale context is het ook wel spannend om een stinkende gracht te ruiken."

Het is de bedoeling dat volgend jaar al de eerste geuren tentoongesteld worden. Het project zelf loopt drie jaar en wordt geleid door cultuurhistorica Inger Leemans en informatietechnoloog Marieke van Erp. Er werken ook Duitse, Franse, Italiaanse en Britse onderzoekers aan mee. 

Meest gelezen