Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Kritiek op houding orthodoxe kerk neemt toe na coronadood van hoge geestelijken in Zuidoost-Europa

In verschillende Zuidoost-Europese landen komt er kritiek op de manier waarop de orthodoxe kerk omgaat met het coronavirus. Afgelopen weekend werd in Belgrado de Servisch-orthodoxe patriarch Irinej begraven. Hij raakte besmet met het coronavirus kort nadat hij de uitvaart van de patriarch van Montenegro had geleid, die ook al aan Covid was overleden. Tijdens die plechtigheid werden alle gezondheidsvoorschriften met de voeten getreden. 

In de Sint-Savakathedraal in de Servische hoofdstad Belgrado woonden afgelopen zondag duizenden mensen de begrafenisplechtigheid bij van Irinej, de patriarch van de Servisch-orthodoxe kerk. Hij overleed vorige vrijdag aan de gevolgen van het coronavirus. 

Irinej raakte besmet met het coronavirus kort nadat hij de massaal bijgewoonde uitvaart van Amfilohije, de patriarch van Montenegro, had geleid. Ook hij was overleden aan de gevolgen van het coronavirus. 

AFP or licensors

Intussen is ook de geestelijke die de uitvaart van Irinej leidde in het ziekenhuis opgenomen met een coronabesmetting.  

Het virus raast trouwens niet alleen in Servië en Montenegro door de top van de orthodoxe kerk. Nóg vorige week werden ook de aartsbisschoppen van Griekenland en Albanië in het ziekenhuis opgenomen met een coronabesmetting.

Bekijk hier de beelden van de begrafenis van patriarch Irinej (tekst gaat daaronder voort):

Videospeler inladen...

Iconen kussen

Erg verrassend mag het hoge aantal besmettingen aan de top van de orthodoxe kerk niet heten. Tijdens de uitvaart van Irinej en zeker tijdens die van Amfilohije werden de gezondheidsvoorschriften om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, compleet genegeerd. 

Het lichaam van  Amfilohije lag zelfs opgebaard in een open kist, tot artsen in paniek vroegen om de kist te sluiten. Tijdens de door duizenden mensen bijgewoonde plechtigheid in Podgorica kwamen immers veel gelovigen naar de kist om het lichaam van de patriarch aan te raken of te kussen. Afstand werd tijdens de plechtigheid niet gehouden, mondmaskers nauwelijks gedragen.

AFP or licensors

Ook tijdens de uitvaart van Irinej in Belgrado droegen de priesters geen mondmasker. Sommige gelovigen deden dat wel, maar dat mondmasker werd dan weer afgezet om de (ditmaal gesloten) kist met het lichaam van de patriarch, te kussen. Ook dronken gelovigen na elkaar wijn van dezelfde lepel. Een belangrijk ritueel in de orthodoxe kerk dat, net als andere rituelen, zoals het kussen van iconen (beeltenissen van heiligen), niet werd aangepast tijdens de coronacrisis. 

"Het vaccin van God"

De twee patriarchen, die beiden bekend stonden als erg conservatief, hadden het coronavirus van meet af aan geminimaliseerd. Tijdens de communie kan het virus niet worden verspreid, hielden ze de gelovigen voor, want wat wordt rondgedeeld is het lichaam en bloed van Christus. 

In de meeste Balkanlanden blijven de kerken open, maar het aantal aanwezigen bij erediensten wordt wel beperkt. Beide patriarchen hadden zich daartegen gekant. Amfilohije zat eerder dit jaar zelfs korte tijd vast omdat hij tegen de regels in een eredienst had geleid. Erediensten omschreef hij als "het vaccin van God". 

Kritiek

De houding van de kerk krijgt wel stevige kritiek. Zeker van atheïsten, maar zelfs devote gelovigen stellen zich intussen meer en meer vragen. Veel critici vinden dat de orthodoxe kerk, die nog een grote invloed heeft op het maatschappelijke leven, een voorbeeldfunctie zou moeten aannemen. 

Ook gezondheidswerkers en specialisten zien het met lede ogen aan, temeer omdat de besmettingscijfers in Montenegro en Servië bij de hoogste van Europa horen. Zij hadden dan ook opgeroepen om de begrafenisplechtigheden niet te laten doorgaan, maar daar werd dus geen gevolg aan gegegeven. 

AFP or licensors

"Er geldt een verbod op samenkomsten van meer dan vijf mensen, maar de begrafenis van de patriarch konden we niet tegenhouden", zegt Predrag Kon, een specialist die deel uitmaakt van het door de Servische regering aangestelde team dat het coronavirus moet bedwingen. Het team gaat ervan uit dat de plechtigheid een toename van het aantal infecties met zich zal meebrengen. 

Veel wetenschappers, en zeker politici, zijn weinig geneigd om openlijk kritiek te geven op de orthodoxe kerk, die nog erg sterk staat en vaak ook wordt gezien als de spirituele hoeder van de natie. 

Meest gelezen