Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Opnieuw meer dan 300 Ethiopische joden overgevlogen naar Israël, maar niet zonder discussie over hun geloof

In Israël zijn 316 Ethiopiërs aangekomen. De Israëlische overheid wil in totaal 2.000 van die mensen overbrengen in het kader van de "terugkeer" van joden naar het land. In Israël is er echter discussie of die "Falashamura" wel degelijk joden zijn. 

Het was een feestelijke ontvangst op de luchthaven Ben-Gurion nabij Tel Aviv in Israël. De nieuwkomers werden er opgewacht door onder meer de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en zijn vrouw Sara. 

Liefste broeders en zusters uit Ethiopië, wij zijn ontroerd om u hier te mogen verwelkomen

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu

De operatie heeft niets te maken met de oorlog die in de Ethiopische provincie Tigray woedt. De Israëlische regering heeft enkele jaren geleden een lijst opgesteld van 9.000 Ethiopische migranten die de volgende jaren naar Israël zouden worden overgebracht. Zeker 2.000 van hen zouden al groen licht gekregen hebben. De migratie gebeurt via een akkoord met de regering van Ethiopië. (Lees verder onder de foto).

Ethiopische joden tijdens de luchtbrug naar Israël op het einde van de oorlog in Ethiopië in 1991.

Sinds de jaren 80 zijn al verschillende van die "terugkeeroperaties" uitgevoerd waarbij tienduizenden joden uit Ethiopië zijn overgevlogen naar Israël. Het gaat dan om de zogenoemde "Falasha's", een joodse minderheid in Ethiopië die daar historisch vaak gediscrimineerd en vervolgd werd. Volgens de Wet op de Terugkeer van 1950 heeft iedereen ter wereld die gedeeltelijk van joodse afkomst is, het recht om zich in Israël te vestigen en "aliya" uit te voeren, wat omschreven wordt als de terugkeer naar het land van de voorvaderen.

Voor de duidelijkheid: "Falasha" of "zwerver" is een veelgebruikte denigrerende benaming voor de joodse gemeenschap in Ethiopië, die officieel "Beta Yisra'el" ("huis van Israël") heet.

Falashamura vallen niet onder de "aliya"

De mensen die nu in Israël zijn aangekomen, vallen strikt genomen echter niet onder die wet. Die "Falashamura" zijn immers de voorbije eeuwen onder druk van de Ethiopische keizers gedwongen bekeerd tot het christendom, de overheersende godsdienst in dat land. Daardoor kunnen ze geen aanspraak maken op die Wet op de Terugkeer, al hebben veel van die mensen in het geheim hun joodse traditie behouden en hebben ze zich in de 20e eeuw opnieuw als jood geuit. (Lees verder onder de foto).

Een joodse immigrant uit Ethiopië kust de Klaagmuur in Jeruzalem.
AP1991

Premier Netanyahu brengt die mensen wel over op basis van "familiehereniging" en maakt zich sterk dat over vijf jaar alle mensen van joodse afkomst uit Ethiopië zullen worden overgebracht naar Israël. Een van de grote voorstanders is de in Ethiopië geboren minister van Immigratie Pnina Tamano-Shata, die als kind met haar familie naar Israël werd overgevlogen. 

Haar carrière maskeert wel dat de intocht van Ethiopiërs in Israël geen verhaal van "melk en honing" is. Er zijn nu 140.000 mensen van Ethiopische afkomst in Israël, immigranten en hun afstammelingen. Velen van hen leven in kansarmoede, klagen over racisme en discriminatie op de arbeidsmarkt en vaak is een carrière in het leger een van de weinige uitwegen. De succesvolle integratie die eerder Russische en Oost-Europese joden te beurt viel, lijkt veel minder te gelden voor mensen met een donkere huidskleur. 

Joden en "the lost ark"?

Een echte "terugkeer" is het dan wellicht ook niet. Over hoe het jodendom Ethiopië bereikt heeft, zijn er verschillende versies. Volgens een legende zou het gaan om een Israëlitische stam die via Menelik, de zoon van de bijbelse koning Salomon en Makeda, de koningin van Sheba, via Jemen in Oost-Afrika beland zou zijn. Een andere legende legt de oorsprong bij de "verloren stam van Dan" die via omzwervingen in Ethiopië aankwam.

Historisch streden jodendom en christendom om de macht op het Arabische Schiereiland voor de islam daar ontstaan is. Het jodendom zou via Sheba en Himyar in Jemen over de smalle zeestraat in de Rode Zee Ethiopië bereikt hebben, net als het van het Zuid-Arabisch afgeleide schrift en Semitische invloeden op de taal. 

Nadien is het christendom de overheersende godsdienst geworden en werden de joden in Ethiopië in de marginaliteit gedrukt. Cultureel zijn er wel invloeden: zo beweert de Ethiopische kerk dat de "Ark des Verbonds" met de Tien Geboden van Mozes viavia terechtgekomen is in Ethiopië en nu bewaard wordt in de kathedraal van de stad Axum, ooit de hoofdstad van het Ethiopische keizerrijk en nu gelegen in de provincie Tigray.

Meest gelezen