Marc Van Ranst krijgt in "Het huis" bezoek van ex-staatssecretaris Theo Francken (N-VA)

Viroloog Marc Van Ranst in "Het huis": "Plooien voor kritiek op sociale media? Ik kan veel, maar dat niet"

In coronajaar 2020 zijn sommige wetenschappers en experts haast niet uit de nieuwsstudio's of kranten weg te denken. Onder hen ook viroloog Marc Van Ranst (55): van duiding in "De afspraak" op Canvas tot de hoofdrol in een onverwachte YouTubehit, Van Ranst was dit jaar alomtegenwoordig. Maar dat eist ook zijn tol. In "Het huis" op Eén blikt de viroloog terug op enkele bijzonder hectische maanden, in vijf treffende uitspraken. 

Voor de goede context: de aflevering van "Het huis" met Marc Van Ranst is opgenomen midden augustus, lang voor er sprake was van een tweede lockdown. Geen wollen trui met V-hals dus voor de viroloog, wel een zomerse polo. Naast een wetenschappelijk experiment met buskruit, koken in de vaatwasser (!) en een fysieke test die hem qua biologische leeftijd recht in de risicogroep van de 65-plussers katapulteert, toont Van Ranst zich scherp en eerlijk over 2020.

Over zijn politiek getinte uitspraken

Me onthouden van politieke uitspraken? Dat zou slim zijn, maar het is te moeilijk.

De meeste bezoekers in "Het huis" krijgen een avondgast over de vloer. Maar Van Ranst - volgens hemzelf nochtans geen ochtendmens, "want het leven begint na de lunch" - krijgt pas bij zijn ontbijt bezoek. Dubbel bezoek dan nog uit N-VA-hoek: van laborante Elke Wollants, al jaren een vaste medewerker van Van Ranst, en voormalig staatssecretaris Theo Francken, met wie Van Ranst menig verbaal steekspel heeft uitgevochten op Twitter.

Bekijk hier hoe Theo Francken zijn opwachting maakt in "Het huis" (en lees voort onder de video):

"Jullie zijn niet bepaald lief voor elkaar geweest", steekt presentator Eric Goens van wal. "Dat is nog voorzichtig uitgedrukt", vindt Francken, die Van Ranst onder meer "Dokter Haat" en "Dokter Doem" heeft genoemd op Twitter. "En ik word een communist genoemd, terwijl ik geen partijkaart heb. Ik ben links, en dat is niet hetzelfde. Maar zo'n uitspraak is een dooddoener natuurlijk, daarmee scoor je", reageert Van Ranst. 

Of hij zich als viroloog niet meer had moeten onthouden van politieke uitspraken, wil Goens weten. "Dat is te moeilijk, je mag niet te veel vragen", zegt Van Ranst. "Zou dat slim zijn? Waarschijnlijk wel, maar het blijft te moeilijk."

Van Ranst met zijn twee ontbijtgasten: laborante Elke Wollants en politicus Theo Francken

Over zijn politieke achtergrond

Ik had vroeger sympathie voor de voormalige Volksunie.

De politieke voorkeur van Van Ranst is het voorbije jaar een veelbesproken onderwerp geweest. Zelf noemt hij zich in "Het huis" meermaals "links" en vooral "gekant tegen racisme". Wanneer zijn grootoom - een kunstschilder wiens werk Van Ranst verzamelt - en diens Vlaamse sympathieën ter sprake komen, benadrukt de viroloog dat hij absoluut niet tegen de Vlaamse zaak is, al doen zijn vele Twitterdiscussies met Theo Francken misschien anders vermoeden. "De Volksunie (de voorloper van de N-VA, red.), daar had ik vroeger sympathie voor, toen ze nog bestonden."

Over kritiek op sociale media

Ik kan veel doen, maar plooien niet. 

Marc Van Ranst heeft zowel uitgesproken voor- als tegenstanders, en die laten allebei van zich horen op sociale media. "Je doet niets ongestraft. En hoe langer die aandacht duurt, hoe meer tegenkanting er komt. Je brengt boodschappen die mensen niet graag horen, maar ze moeten gebracht worden. Last en ambras horen erbij, en ik zeg meer "nee" dan "ja" op media-optredens. Maar dat zien mensen niet."
 
 
Of hij hier nog jaren mee door kan gaan, onder deze graad van bedreiging, wil Goens weten. "Want ik heb al veel mensen zien plooien onder veel minder druk." Maar Van Ranst is vastberaden: "Ik kan veel doen, maar plooien niet. Wetende dat ze dit doen opdat je zou plooien, maakt dat het niet echt een optie is."

Over zijn leven op dit moment

Het is me nooit exact uitgelegd waarom die politiebescherming nodig is.

De dreigementen aan het adres van Van Ranst hebben zulke proporties aangenomen dat hij al een tijdje politiebescherming krijgt. "Het is mij nooit echt uitgelegd waarom dat plots nodig was, al is me wel gezegd dat in extreem-rechtse chatboxen mijn thuisadres werd uitgewisseld. Dat is creepy", zegt de viroloog. 
 
Ook zijn familie blijft niet gespaard van extra veiligheidsmaatregelen. De broer van Van Ranst was uitgenodigd als verrassingsgast in "Het huis", maar laat dat media-optreden liever aan zich voorbijgaan. Ook zijn gezin krijgt immers politiebescherming. "Ziek", zucht Van Ranst.
 
"Wanneer je tegen racisme bent, en je daarover je mond opendoet, dan zijn bedreigingen je deel. En dat mogen we nooit normaal vinden. Dat is ook niet normaal." 
 

Bekijk hier het fragment uit "Het huis" over politiebescherming (en lees voort onder de video):

Videospeler inladen...

Over de politieke beslissingen

Ja, je mag mij met bepaalde beslissingen zien worstelen in een televisiestudio, want mensen kijken vooral en luisteren amper.

Geen Veiligheidsraad/Overlegcomité gaat voorbij of Marc Van Ranst zit in een televisiestudio om uitleg te geven bij de communicatie van de overheid. Dat hij die politieke beslissingen niet altijd verdedigbaar vindt, heeft hij bij momenten ook duidelijk laten zien: bewust, zo blijkt. 

"Toen er bij een persconferentie over de eerste lockdown werd gezegd dat de kappers mochten openblijven, terwijl er onder politici en experts met geen woord over hen gesproken was toen. Dan wist ik: jongens, dit kunnen we niet uitleggen. De saus die er werd overheen gegooid, was dat ze een belangrijke sociale functie hebben. In die zin was dat nog verschoonbaar."

Minder aanvaardbaar volgens Van Ranst: de beslissing om bij het begin van de zomer per persoon en per week 15 wisselende sociale contacten toe te laten. "Elke week andere, en voor iedereen: dat was van het goede ver te veel. De bedoeling is ook dat je mij daarmee ziet worstelen in een televisiestudio. De meeste mensen kijken enkel, en luisteren amper. Het beste bewijs: mensen hadden het bijvoorbeeld opgemerkt wanneer ik naar de kapper was geweest, en dachten dan onterecht dat er een nieuwe lockdown op komst was, waarbij de kappers zouden sluiten."

© Diederd Esseldeurs / Het Nieuwshuis

Wat niet kon ontbreken: de Youtubehit als "aperitiefconcert"

In "Het huis" krijgt Van Ranst het nummer te horen dat aan hem is opgedragen door het Youtube-collectief Supercontent. Ze spelen live hun humoristische ode "Marc Van Ranst", een bewerking van "Hoe het danst" van Marco Borsato, Davina Michelle en Armin van Buuren. Op Youtube is het nummer trouwens goed voor ruim 1,4 miljoen views.

De volledige aflevering van "Het huis" met Marc Van Ranst kan u herbekijken via VRT NU.

Meest gelezen