Voorstel N-VA van tafel geveegd: proces over aanslagen van 22 maart 2016 komt wel degelijk voor assisen

Een voorstel van N-VA om terreurprocessen in de toekomst voor de correctionele rechtbank te laten plaatsvinden, is weggestemd. De partij wilde met het voorstel vermijden dat het proces over de aanslagen in Brussel voor assisen moest komen, maar vond geen meerderheid. "De meeste Vlaamse partijen waren voor, maar toen was er een regering en keerden ze hun kar", reageert N-VA kamerlid Kristien Van Vaerenbergh die het voorstel indiende. 

5 stemmen voor, 12 stemmen tegen, geen onthoudingen. De kamercommissie Grondwet veegde vanmiddag het voorstel van N-VA om assisen voor terreurprocessen af te schaffen van tafel. Het voorstel hield een wijziging van de Grondwet in, daar staat in dat de zwaarste misdrijven in ons land voor assisen moeten komen. Bepaalde delen van de Grondwet staan deze legislatuur wel open voor herziening, maar er is altijd een twee derde meerderheid nodig om er iets aan aan te passen. Die vond N-VA dus lang niet.

Wat is er mis met assisen?

Volgens N-VA kamerlid Kristien Van Vaerenbergh, die het voorstel indiende, is assisen te tijdrovend en te duur. In een assisenproces wordt heel het onderzoek tot in detail uit de doeken gedaan: bewijsstukken worden voorgelegd, feiten gereconstrueerd en getuigen en verdachten worden uitgebreid verhoord. Bij assisen beslist namelijk de 12-koppige volksjury over schuld en onschuld, en zij moeten alle mogelijke informatie krijgen om te kunnen beslissen. 

Het terreurproces over de aanslagen van 22 maart 2016 zou voor een volksjury zo'n 9 maanden in beslag kunnen nemen.  Dat is niet alleen duur, maar ook logistiek een huzarenstuk. De voormalige NAVO-site werd omgebouwd om iedereen een plaats te geven en er worden 36 juryleden opgetrommeld. 12 in de uiteindelijke jury, en 24 die het proces moeten meevolgen en invallen als er juryleden uitvallen. De jury moet uiteindelijk antwoorden op zo'n 38.000 schuldvragen.

De Vlaamse regeringspartijen konden hun collega's blijkbaar moeilijk overtuigen

Kamerlid Kristien Van Vaerenbergh (N-VA)

Bij een proces van dergelijke omvang wordt de kans op procedurefouten groter, zegt Van Vaerenbergh. Daardoor kunnen eventuele beschuldigden na een veroordeling in cassatieberoep gaan en moet het proces worden overgedaan. "Ik vrees dat er bij een assisenproces van deze omvang sowieso fouten zullen gemaakt worden", zegt Van Vaerenbergh. "En ik zit ook in met de slachtoffers, die zeiden eerder al dat ze een slopende assisenprocedure van 9 maanden niet zien zitten", gaat ze verder. 

Ook federaal procureur Frédéric van Leeuw  wil het terreurproces liever door correctionele beroepsrechters laten afhandelen. Die werken volgens de procureur sneller en met meer kennis van zaken. "Een enorme verspilling", zei van Leeuw gisteren over het assisenproces in Terzake.

Bekijk hieronder het gesprek met federaal procureur Frédéric van Leeuw in Terzake gisteren en lees daaronder verder

Videospeler inladen...

Communautaire discussie op retour?

Het voorstel van N-VA om assisen te hervormen is niet het eerste. 2 jaar geleden lanceerde toenmalig minister van Justitie Koen Geens (CD&V) ook een assisenhervorming, maar hij werd teruggefloten door het Grondwettelijk Hof. Het voorstel van N-VA zou wel langs de Grondwet gaan, maar geraakt vandaag dus niet door de commissie.

Nochtans stonden bijna alle Vlaamse partijen een jaar geleden aan de kant van N-VA. Open VLD onderschreef zelfs mee het voorstel maar haalde zijn handtekening weg en stemde vandaag tegen. "Het is niet wenselijk dat we op het laatste moment nog de procedure gaan wijzigen", zei liberaal commissielid Katja Gabriëls vanmiddag. Barbara Pas (Vlaams Belang) kaatste de bal terug. "Uw partij stelde de beslissing opnieuw uit, uw minister schuift de hete aardappel door naar het parlement", aldus Pas. Justitieminister Van Quickenborne (Open VLD) liet in de commissie vorige week zijn mening over het N-VA-voorstel in het midden. 

Het is niet wenselijk om op het laatste moment de procedure te wijzigen

Open VLD-kamerlid Katja Gabriëls

De discussie over assisen wordt vaak als een communautaire verhaal gezien. Algemeen genomen: Franstalige fracties willen van het terreurproces wel een assisenproces maken, Vlaamse partijen niet (al zijn ze niet voor de volledige afschaffing van assisen). Maar van die opdeling was vandaag tijdens de discussie dus niet veel te merken: uiteindelijk antwoordde naast N-VA enkel Vlaams Belang "ja" op het voorstel. Naast Open VLD stemden ook regeringspartijen Groen, CD&V en SP.A tegen. "Bijna alle Vlaamse partijen stonden een jaar geleden aan onze kant, maar sinds er een regering is, hebben de Nederlandstaligen hun kar gekeerd", zegt Van Vaerenbergh. "Het is blijkbaar heel moeilijk om hun Franstalige collega's in de regering te overtuigen", besluit ze.

Is het nu definitief?

Nu het voorstel van N-VA van tafel is geveegd lijkt de kogel door de kerk: het terreurproces over de aanslagen in ons land wordt een assisenproces. Op dit moment buigt de raadkamer zich over welke verdachten worden doorverwezen naar ofwel assisen, ofwel de correctionele rechtbank. De raadkamer volgt de letter van de wet, en zou dus het grootste deel van verdachten doorverwijzen naar assisen. Die uitspraak van de raadkamer wordt in januari verwacht. 

Enkele maanden na de uitspraak van de raadkamer buigt ook de kamer van inbeschuldigingsstelling zich nog eens over de verdachten, zij doen de uiteindelijke inbeschuldigingstelling en de doorverwijzing naar assisen. In principe is er tot de beslissing van de kamer van inbeschuldigingsstelling nog niets officieel. Stel dat een politieke partij daarvoor een nieuw soortgelijk voorstel indient (en dat het met twee derde gestemd wordt), dan zou de kamer van inbeschuldigingsstelling de verdachten niet meer kunnen doorverwijzen naar assisen. Maar de kans is bijzonder klein dat er de komende weken of maanden vanuit de politiek een nieuw voorstel wordt gelanceerd, laat staan dat het een twee derde meerderheid haalt. 

Meest gelezen