Geef de jongeren voorrang bij de coronavaccinaties, ze verdienen het

De Wereldgezondheidsorganisatie laat weten dat jongeren mogelijk pas in 2022 een prik zullen krijgen. Ze baseert zich hiervoor op de door Europa voorgestelde vaccinatievolgorde die vorige week ook door onze gezondheidsministers werd onderschreven. Wat niemand lijkt te begrijpen is dat jongeren niet ná de kwetsbare groepen horen te komen, maar een uiterst kwetsbare groep zijn. Als we hen nog een extra jaar opsluiten, zijn de gevolgen niet te overzien. Dat betogen Marie Loop en Elke Geraerts.

opinie
Marie Loop en Elke Geraerts
Marie Loop is master in de pedagogiek en auteur van het boek "Generatie Groei". Elke Geraerts is doctor in de psychologie en voorzitter van vzw Better Minds at School.

Natuurlijk is het niet erg dat ze wat op hun tanden leren bijten, de tot nu toe erg gepamperde snowflake-generatie. Maar nu stilaan duidelijk wordt dat jonge mensen helemaal achter in de rij moeten aanschuiven voor het COVID-19-vaccin, begint een en ander wel op een gevaarlijk experiment te lijken. Want ook veerkracht is een spier die je maar beter traint met gradueel oplopende gewichtjes en onder begeleiding van een zorgzame coach. Gebeurt dat niet, dan vráág je om kwetsuren. 

Onheilspellende cijfers over toenemende mentale problemen bij tieners en jongvolwassenen moeten alvast een belletje doen rinkelen. En ons aanmoedigen om stil te staan bij de definitie van het begrip "kwetsbare groepen", een definitie die niet - zoals tijdens het vaccinatieoverleg voorbije week -  louter fysiek mag worden geïnterpreteerd. 

We moeten stilstaan bij de definitie van kwetsbare groepen, een definitie die niet louter fysiek mag worden geïnterpreteerd.

Een mentale epidemie

Onder jongeren leeft vandaag heel wat angst en verdriet, gevoelens die op hun beurt gevaarlijk besmettelijk kunnen zijn. Dat het net die groep is die het extra lastig heeft, wordt niet alleen verklaard door de betuttelende opvoedingsstijl van papa en mama. Moeder Natuur zelf heeft ook boter op het hoofd. Rond de leeftijd van 14, 15 jaar - wanneer het zo stilaan tijd wordt voor jongeren om de wereld te gaan verkennen – beginnen veranderingen in de menselijke biologie deze beweging naar buiten voor te bereiden. 

Stevige verbouwingen in het brein en in de hormoonhuishouding van tieners, leiden ertoe dat sociale contacten met leeftijdsgenoten plots oneindig veel aantrekkelijker worden dan de veilige rokken van mama. Die contacten zijn meer dan een aangename verstrooiing: ze dienen om essentiële sociale vaardigheden te oefenen en vormen als het ware het speelveld waarin de jonge identiteit wordt gekneed. Zijn we als volwassenen al triest omdat het sociale gebeuren op een laag pitje komt te staan, jongeren voelen zich letterlijk ontheemd wanneer ze hun vrienden lange tijd niet mogen zien. Hoe langer dit duurt, hoe meer ze zichzelf kwijt raken.

Onder jongeren leeft vandaag heel wat angst en verdriet, gevoelens die gevaarlijk besmettelijk zijn

Empathie

Is dat dan niet anders voor die digital natives, hoor ik je denken. Zij groeiden toch op met smartphones en social media, kunnen zij dan niet probleemloos op die voet verder? Wel nee, en het wetenschappelijk onderzoek hierover is heel stellig. Lijfelijke aanwezigheid en direct oogcontact blijken cruciaal tijdens de tienerjaren, omdat die een zogenaamd ‘gevoelige’ periode zijn voor de ontwikkeling van empathie. 

Jongeren ook op dat vlak een oefenterrein ontzeggen, kan ons als maatschappij wel eens duur komen te staan. Bovendien gebruiken jongeren social media vaak om contacten met gelijkgezinden te onderhouden, terwijl nu net de confrontatie met andersdenkenden heel vormend kan zijn op die leeftijd. Een toevallig gesprek met je buurman op café of een ruzie met een klasgenoot die je een spiegel voorhoudt: die momenten vormen de échte sociale opvoeding die van kinderen empathische burgers maakt. 

Jongeren op het vlak van empathie een oefenterrein ontzeggen, kan ons als maatschappij duur komen te staan

Langetermijn

Als volwassene met heel wat levenservaring weet je dat ook deze crisis weer voorbij gaat. Maar een jongen of meisje van 16 heeft die wijsheid nog niet. Daar komt bij dat het voor hen brein-technisch zelfs onmogelijk is om vlot op lange termijn te denken, omdat de hogere denkfuncties van het brein pas eind twintiger jaren volledig ontwikkeld zijn. 

Het is dus niet abnormaal dat tieners wat lijken te dramatiseren; dat ze vooral gericht zijn op kortetermijnbehoeften en zich maar moeilijk kunnen optrekken aan de gedachte dat over een jaar alles weer bij het oude zal zijn. Op jonge leeftijd leef je veel meer in het nu, en elke dag zonder perspectief weegt extra zwaar op dat jonge gemoed.

Als volwassenen kunnen we wél op de langere termijn denken, en dat mogen we vandaag zeker niet nalaten. Want er staat meer op het spel dan een paar maanden puberale somberheid. Psychiaters wijzen er op dat de meeste mentale gezondheidsproblemen bij volwassenen hun oorsprong vinden in de adolescentie en jongvolwassenheid. Niet alleen voor de identiteits- en empathieontwikkeling, maar ook voor de ontwikkeling van een goede geestelijke gezondheid is dit dus een cruciale periode. 

Als we niet opletten, zouden we wel eens heel wat toekomstige ellende op ons kunnen afroepen. Want uitzichtloosheid en het gevoel geen controle te hebben over je leven – dingen waar wij onze jongeren vandaag volop aan blootstellen – vormen belangrijke oorzaken van depressie. Door massaal de nadruk te leggen op "wat allemaal niet mag", drukken we hun jeugdige drang naar initiatief de kop in; door maatregelen boven hun hoofd te beslissen, maken we hen monddood en passief. 

Het enige wat ze kunnen doen is lijdzaam toekijken en knikken. Als je ooit een recept zocht voor hoe je iemands energie draineert, dan heb je het nu. Het is maar de vraag of we op die manier timmeren aan een sterke, ondernemende generatie die straks mee de (financiële) puinhoop van deze crisis zal moeten opruimen.

Heel wat grootouders doen maar wat graag een stap opzij om de jonge generatie wat bewegingsvrijheid te gunnen

Een klein geschenk, een groot gebaar

De ruil ligt voor de hand: wij hebben een beroep gedaan op het begrip van jongeren om deze epidemie in te dammen, nu verdienen zij begrip van ons. Minstens kunnen we erkennen dat dit geen makkelijke tijden voor hen zijn en hen dringend wat speelruimte teruggeven. Heel wat (groot)ouders doen maar wat graag een stap opzij om de jonge generatie die bewegingsvrijheid te gunnen. 

Pas echt mooi was het geweest als de kerstmannen – alias onze acht ministers van Volksgezondheid – de dringende noodzaak hadden begrepen om jongeren met Kerst wat perspectief te geven. Als ze hadden beseft dat onze zonen en dochters tussen al die flanellen pyjama’s, Zalandobonnen en smartphonehoesjes onder de kerstboom eigenlijk maar naar één cadeau zochten, dat al het materiële overstijgt: het vooruitzicht op een prik. Het vooruitzicht op een Nieuw Jaar, waarin ze opnieuw zouden kunnen connecteren en de draad van hun ontwikkeling weer oppikken.

Dát zou pas een sterk staaltje visie en vooruitdenkendheid zijn geweest. Tegen de stroom in, de blik gericht op de toekomst.

#generatiegroei   #bettermindsatschool   #geefhenbegripeneenprikkado   #mijnprikisvooreenjongere

Pas echt mooi was het geweest als de kerstmannen hadden begrepen dat jongeren maar naar één cadeau uitkijken

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen