Sociale woning huren én woning hebben in buitenland, dat mag niet: Vlaamse regering voert strijd tegen fraude op

Een sociale woning huren, maar tegelijk een woning bezitten in Zuid-Frankrijk, Marokko of Griekenland, dat mag niet. De strijd tegen deze vorm van sociale fraude zal opgevoerd worden. Huurders van sociale woningen mogen geen vastgoed bezitten. De Vlaamse regering trekt 5 miljoen uit. Met dat geld wil de regering sociale huisvestingsmaatschappijen aanzetten om meer onderzoek te voeren. Bovendien vallen steeds meer uitspraken van de rechtbank positief uit voor de onderzoekers. De eerste belangrijke en langverwachte uitspraak in beroep houdt opnieuw een veroordeling in van een Antwerpse huurder met vermogen in Turkije. 

Een koppel dat een huurappartement van de Antwerpse huisvestingsmaatschappij Woonhaven betrekt, werd in eerste aanleg voor de vrederechter veroordeeld. Het koppel bezit 4 appartementen in Turkije en is mede-eigenaar van 16 gronden. De huurders gingen in beroep. Nu wordt de uitspraak in beroep bevestigd. Het koppel moet 13.000 euro onterecht verkregen sociale korting terugbetalen. En ze verliezen hun sociale huurwoning. De kosten van het onderzoek, in eerste aanleg voor de huurders, moet in beroep wel door de huisvestingsmaatschappij betaald worden. Het is de eerste belangrijke uitspraak in beroep. 

Sociale huurders mogen geen woning bezitten. Niet in België, niet in Turkije, niet in China. Wie een woning bezit, is eigenlijk te vermogend en verliest zijn recht op een sociale woning. In het binnenland kan de overheid dat makkelijk controleren. We hebben in België een duidelijk kadaster waarin aangegeven staat wie welke huizen of gronden bezit. Maar wat met het buitenland? Daar hebben we heel vaak geen zicht op. 

In Nederland werken ze al lang met privé-onderzoeksbureaus. Die gaan op vraag van een huisvestingsmaatschappij of een gemeentebestuur snuisteren in buitenlandse kadasters, als die al bestaan. Het is een soort detectivewerk. In Nederland hebben die bureaus niet altijd een goede reputatie. Er zouden cowboys tussen zitten die zeer ontransparant werken. Elk onderzoek wordt ook voor de rechtbank getrokken. Geregeld wordt een onderzoek vernietigd op basis van discriminatie. 

Heksenjacht?

Maar zijn die onderzoeken juridisch wel sluitend? Mogen overheden zomaar informatie gaan ophalen in buitenlandse kadasters? Mogen privé-onderzoekers zomaar naar het buitenland trekken om sociale huurders te controleren? Volgens sommigen is het een heksenjacht. Anderen plaatsen grote vraagtekens bij de juridische waarde van zulk onderzoek. De onderzoeken die de huisvestingsmaatschappijen Woonhaven uit Antwerpen en De Zonnige Woonst uit Hamme tot dusver uitgevoerd hebben, hielden allemaal vlot stand voor de vrederechter. Ook bij de uitspraak in beroep maakt de rechter geen probleem van het inzetten van privé-onderzoeksbureaus. 

Fraude moet onderzocht worden, maar we moeten opletten dat de slinger niet doorslaat

Bjorn Mallants, VVH

Mogelijk zet deze uitspraak de toon en zal de twijfel over het wankele vermogensonderzoek verdwijnen. De Vereniging van Vlaamse Huisvestingsmaatschappijen (VVH) denkt dat deze uitspraak andere huisvestingsmaatschappijen zal aanzetten om ook het vermogen van huurders te gaan onderzoeken. Zeker als Vlaanderen daar 5 miljoen euro voor uittrekt als steun. 

De federatie waarschuwt wel voor de proportionaliteit. Dat wil zeggen dat iemand die met 3 familieleden een kleine schuur bezit in een Turks bergdorp, daarmee zijn recht op een sociale woning niet mag verliezen. Die schuur is geen gigantisch vermogen en er is een verschil met iemand die 4 appartementen bezit. Directeur Bjorn Mallants: “Fraude moet onderzocht worden, maar we moeten opletten dat de slinger niet doorslaat.” 

Herbekijk hieronder de reportage over de strengere controles bij huurders van sociale woningen in "Het Journaal" (en lees verder onder de beelden):

Videospeler inladen...

Geen gamechanger

Bij Woonhaven in Antwerpen, de pionier op het vlak van vermogensonderzoek, zijn ze tevreden met de uitspraak. “We hebben al 100 cases onderzocht. Daarvan hebben 26 huurders hun woning moeten verlaten. Die kunnen we geven aan mensen die al lang op de wachtlijst staan en wel recht hebben op een sociale woning.” Bjorn Mallants van de VVH tempert de verwachtingen rond het buitenlands vermogensonderzoek: “We gaan geen tienduizenden dossiers kunnen onderzoeken. We zitten met wachtlijsten die even groot zijn als de huidige capaciteit. Het vermogensonderzoek zal daarin niet de gamechanger zijn.”

De Vlaamse regering wil nu dat buitenlands vermogen op eenzelfde manier behandeld wordt als binnenlands vermogen: het moet opgespoord worden. Minister van Wonen Matthias Diependaele (N-VA) trekt 5 miljoen euro uit om huisvestingsmaatschappijen te ondersteunen in onderzoek naar buitenlands vermogen. Volgens Diependaele is dat een noodzaak en een zaak van rechtvaardigheid, want sociale woningen moeten gaan naar diegenen die ze nodig hebben. 

En ja, daar mogen ook privé-onderzoeksbureaus voor ingezet worden. Daarvan is minister Diependaele overtuigd. Zijn administratie probeert duidelijk te bepalen met welke bureaus de Vlaamse huisvestingsmaatschappijen in zee kunnen gaan. En voorts is er de toets door het gerecht. “Deze uitspraak in beroep is een positief signaal", zegt Vlaams minister van wonen Matthias Diependaele (N-VA). "We willen huisvestingsmaatschappijen aanzetten om meer onderzoek te voeren in het buitenland. De rechtspraak bevestigt dat het kan. Daarom trekken we er 5 miljoen voor uit. En er is achteraf altijd een toets door het gerecht.”

Vonnis leidt tot discussie

Toch is er een probleem: het vonnis zorgt voor discussie. Volgens de wetgeving rond gegevensbescherming moet er een toestemming zijn om die informatie rond vermogen in het buitenland op te kunnen zoeken. Woonhaven vroeg wel expliciet via een apart formulier een toestemming aan de huurders om onderzoek naar hun vermogen te kunnen voeren, maar volgens de rechtbank was daar druk mee gemoeid. Het was geen vrije toestemming. Het onderzoek is dus “onrechtmatig” tot stand gekomen.

Toch gebruikte de rechtbank het onderzoek en het bewijs. Een rechter kan nog altijd zelf oordelen of een bewijs al of niet gebruikt wordt. In deze zaak oordeelde hij dat het bewijs de onrechtmatigheid overstijgt. De huurders werden dus veroordeeld.

Kortom: als er een vrijwillige toestemming moet zijn om mensen hun vermogen te kunnen onderzoeken in het buitenland, gaat er niet veel gebeuren. Dan zou het kunnen dat de hele praktijk van buitenlands vermogensonderzoek in de vuilbak belandt. Toch zijn er volgens Woonhaven mogelijkheden. De toestemming in het contract opnemen, kan een mogelijkheid zijn. Wie dan ondertekent, geeft vanzelf toestemming. Er komen nog heel wat uitspraken in beroep over andere gevallen van vermogensonderzoek. De juridische discussie zal telkens gevoerd worden.

Meest gelezen