Videospeler inladen...

Rampzalige botsing vermeden: kolossale ijsberg A68 drijft rakelings langs eiland South Georgia

De gigantische ijsplaat A68, die 3,5 jaar geleden afscheurde van Antarctica, heeft uiteindelijk geen grote botsing gemaakt met het eiland Zuid-Georgia (South Georgia), al was er wel een schampschot. Intussen is de kolos voorlangs gepasseerd, en is een grote ecologische ramp vermeden. 

Enkele weken geleden was er nog grote bezorgdheid: de ijsplaat A68a stevende recht op South Georgia af, een afgelegen eiland in de zuidelijke Atlantische Oceaan, een heel eind voor de Argentijnse kust. De kolos was in 2017 afgescheurd van de zuidpool en was uiteindelijk op drift geraakt richting noorden (zie de figuur onder van het Europese ruimtevaartagentschap ESA, lees door onder de foto). 

Afbeelding gegenereerd door de ESA op basis van Copernicus Sentinel satellietdata.

Toen hij zich in juli 2017 afscheurde van de Larsen C-ijsplaat in Antarctica, was de ijsplaat A68 bijna 6.000 vierkante kilometer groot, ongeveer twee keer de oppervlakte van de provincie Oost-Vlaanderen. 

Tijdens de reis noordwaarts raakte hij gehavend en verloor hij onder meer twee grote stukken die de naam A68b en A68c meekregen. De grootste brok ging verder onder de naam A68a. De ijsberg werd door de Britten de pointing finger genoemd: met enige verbeelding kon je er een handpalm met een wijsvinger in zien. Geschatte grootte: een 3.800 vierkante kilometer. Hij zou tot 200 meter diep onder het wateroppervlak priemen. 

Drie weken geleden leek de ijsberg los op het eiland te gaan botsen

"Drie weken geleden leek de ijsberg los op het eiland te gaan botsen", vertelt ons glacioloog Stef Lhermitte (TU Delft). Dat zou een ecologische ramp betekenen: enerzijds zou de zeebodem zwaar beschadigd kunnen worden, anderzijds zou de ijsberg, zowat 100 kilometer lang en gemiddeld zo'n 40 kilometer breed, een groot obstakel kunnen vormen voor bijvoorbeeld pinguïns in hun zoektocht naar voedsel. 

In deze periode van het jaar moeten die vaak eten gaan verzamelen en terugkeren naar de nesten om de jongen te voeden. 

Professor Geraint Tarling van de British Antarctic Survey over het gebied: "South Georgia is een ongelooflijke hotspot van biodiversiteit. Er is een enorme hoeveelheid en diversiteit aan organismen. Zo overvloedig en divers, dat je er meer soorten vindt dan pakweg op de Galápagos-eilanden. Er is niet enkel de rijke zeebodem, maar ook het water zelf, dat veel krill bevat en plankton." (lees door onder de video)

Bekijk hieronder ruwe beelden die een Brits team eerder maakte van de drijvende ijsberg, en de quote van professor Tarling over de rijke biodiversiteit van South Georgia: "Meer soorten organismen dan op de Galápagos-eilanden"

Videospeler inladen...

Geen grote 'crash', wel een schampschot

Een dreigende ecologische ramp dus, maar zo'n vaart liep het uiteindelijk niet. Door de natuurlijke zeestroming , die ten zuiden van de eilanden plots afbuigt naar het oosten, maakte de A68a alsnog een scherp manoeuvre. "Vergelijk het met een handrembocht in een James Bond-film, een bocht van bijna 180 graden met een uitwijkend achterstuk", schetst Lhermitte. 

Tijdens die beweging is er wel een klein stuk tegen de ondiepere zeebodem ten zuiden van het eiland gebotst, dat daarbij is afgebroken: een schampschot. De afgescheurde brok zou zowat 150 vierkante kilometer groot zijn en kreeg de naam A68d mee. Hij is ook op drift, en is niet in de ondiepe zeebodem voor het eiland blijven vasthaken. 

Vergelijk het met een handrembocht in een James Bond-film

"Dit zal ongetwijfeld ook veel schade veroorzaakt hebben, maar de grote botsing is vermeden", weet Lhermitte. "Maar een passerende ijsberg is daar nu eenmaal ook een natuurlijk proces: de plaats staat bekend voor het passeren van ijsbergen."  

De grootste stukken zijn inmiddels weer weg aan het drijven van het eiland, en zullen daarna noordwaarts keren, waar ze in steeds warmere wateren zullen terechtkomen en in een hele hoop kleinere stukken zullen breken." Eén grote breuk vond nog maar pas plaats: de hand met vinger is nu die vinger kwijt," zegt Lhermitte. Dat is mooi te zien op onderstaande foto die hij vrijgaf. Lhermitte geeft nog mee dat de breuk in 2017 het resultaat was van een natuurlijk proces dat al langer bestaat, en dat het weinig of niks te maken heeft met de klimaatopwarming. 

Meest gelezen