AFP or licensors

Vredesonderhandelingen met de taliban geven Afghanen allesbehalve  zicht op betere toekomst 

Sinds het Afghaanse kamp half september vredesgesprekken is begonnen met zijn vijand, de taliban, is het geweld in het land opnieuw zwaar opgelaaid. Daarbij worden opvallend vaak burgers geviseerd. De wanhoop van de Afghaanse mannen en vrouwen, die ook nog eens vrezen hun vrijheden kwijt te spelen,  wordt elke dag groter. En dit precies één jaar na de ondertekening van het VS-taliban-vredesakkoord. Een akkoord dat de taliban en de Afghanen dichterbij elkaar moest brengen en Afghanistan een nieuwe toekomst moest bieden. Maar de agenda van de taliban lijkt allesbehalve duidelijk. 

Elke dag nemen ze toe in aantal, de inwoners in Kaboel die hun woningen niet meer verlaten zonder een kleine nota in hun portefeuille. Je kan het  vergelijken met de  identiteitsplaatjes die soldaten dragen. Daarop hebben ze hun naam, hun bloedgroep en telefoonnummers van familieleden genoteerd.  

Op die manier hopen ze sneller geholpen te worden als ze gewond geraken tijdens een aanslag of niet anoniem te moeten sterven. Hun bezorgheid is niet ongegrond.  Sinds de start van de vredesgesprekken tussen de taliban en de Afghaanse overheid afgelopen september is er een opvallende toename van geweld op burgers. 

De onderhandelingen tussen taliban en Afghanistan verlopen  heel moeizaam.  Terwijl de Afghaanse delegatie zowat smeekt om een staakt-het vuren, laten de taliban de onderhandelingen tergend traag verlopen. Zo blijven ze hameren op de naleving van het vredesakkoord dat ze met de VS, onder Donald Trump,  sloten.  Het akkoord voorziet onder meer in de volledige terugtrekking van alle buitenlandse troepen tegen mei van dit jaar. 

(lees verder onder de foto)

Op 29 februari  2020 ondertekenden de taliban en de VS een vredesakkoord
AFP or licensors

Dubbel scenario

Net voor zijn exit uit het Witte Huis slankte president Trump de Amerikaanse troepenmacht in Afghanistan nog snel af tot 2.500, goed voor de laagste Amerikaanse militaire aanwezigheid sinds de inval in 2001.  Van de  NAVO-bondgenoten zijn er nog ongeveer 8.000 manschappen op het terrein. Pas op het ogenblik dat al die militairen definitief uit het land verdwenen zijn, zeggen de taliban, zijn ze bereid om hun wapens definitief op te bergen. 

Het gevaar bestaat echter dat de taliban de vredesgesprekken zelf tot mei  proberen te rekken (de deadline voor de defintieve buitenlandse terugtrekking), om dan brutaal de macht te grijpen. Sommige bronnen beweren dat de fundamentalistische groepering in het geheim al onderhandelingen voert met invloedrijke Afghaanse figuren over zo'n scenario. 

Geen enkele bondgenoot wil langer in Afghanistan blijven dan nodig. Tegelijkertijd zal er mogelijk een hoge prijs worden betaald als we ongecoördineerd en te snel vertrekken. 

Jens Stoltenberg

Tegelijkertijd proberen ze ook op een minder gewelddadige manier aan de macht te komen.  Zo stelden ze de huidige regering van president Ghani eerder al voor om vrijwillig af te treden. In de plaats zou een interim-regering geïnstalleerd worden, waar de taliban deel van zouden uitmaken. Dat scenario weigert president Ghani dan weer halsstarrig, vanwege het niet democratische karakter. 

Hoewel de ware intenties van de taliban dus zeer onduidelijk blijven, ziet secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg toch een unieke opportuniteit voor vrede nu de taliban en de Afghanen voor het eerst officieel aan de onderhandelingstafel zitten.  Hij blijft, samen met andere defensieministers en regeringsleiders, hopen op een politieke oplossing. 

Bekijk hier het statement van Jens Stoltenberg:

Videospeler inladen...

In samenspraak met de VS weigert de NAVO trouwens om zich nu al uit te spreken over een definitieve terugtrekking uit het land.  Amerikaans president Joe Biden, de opvolger van Trump, laat ook het akkoord tussen VS en taliban grondig bestuderen. Hij heeft al aangegeven dat hij het mogelijk wil laten herzien. Dit tot groot ongenoegen van de taliban, dat z'n aantal strijders intussen ziet toenemen. 

Minstens 70 procent van de 5.000 taliban-gevangenen die Afghanistan heeft moeten vrijlaten op basis van het VS-taliban akkoord, zou  de wapens alweer hebben opgenomen.  Daarnaast zijn ook  IS en Al Qaeda nog altijd actief in de regio, samen met andere terroristische groeperingen. Volgens het akkoord met de Verenigde Staten, die absoluut een nieuwe 9/11 willen vermijden, hadden de taliban hun banden met Al Qaeda al volledig moeten hebben verbreken. Dat zou allesbehalve gebeurd zijn.  

(lees verder onder de foto)

Een klaslokaal na de aanslag op de universiteit van Kaboel
Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Aanslag op de toekomst

Hoewel de taliban hun betrokkenheid bij zowat elke aanslag ontkennen, lijken ze het oplaaiende geweld  te gebruiken als drukkingsmiddel tijdens de onderhandelingen. Ze beseffen maar al te goed hoe groot het verlangen naar een staakt-het-vuren is bij hun gesprekspartners en de internationale gemeenschap. Sommige partijen zijn zeker geneigd  toegevingen te doen aan de taliban, in ruil voor vrede. 

Want ook vorig jaar kregen de Afghanen weerom een aantal weerzinwekkende aanslagen te verduren. Denk maar aan de onmenselijke aanval op de kraamkliniek van Artsen Zonder Grenzen in mei, waarbij kersverse moeders en baby's in koelen bloede werden afgemaakt.  Of de aanslag op de universiteit van Kaboel waarbij de dromen van de studenten letterlijk aan flarden werden geschoten. Diegenen die het bloedbad overleefden, zijn getraumatiseerd voor het leven. Sommigen durven hun studies niet te hervatten. De angst is groter dan ooit.

We weten nooit of we 's avonds nog zullen thuiskomen, als we 's morgens onze huizen verlaten. 

inwoner Kaboel

Maar het gevaar komt uit alle hoeken. De  9-jarige Bilal uit Ghazni, een Afghaanse provincie die grotendeels onder de controle staat van de taliban, kwam om het leven tijdens een bombardement van het Afghaanse leger toen hij op weg was naar een winkel. 

Bekijk hieronder hoe Mohammed over het verlies van zijn 9-jarige zoon Bilal vertelt:

Videospeler inladen...

Bewuste doelwitten

Opvallend is ook de toename van doelgerichte aanslagen.  Zo werden het laatste half jaar opmerkelijk veel politici, magistraten, activisten en journalisten geviseerd. Op amper twee maanden tijd werden zomaar eventjes zes Afghaanse journalisten vermoord. Half januari werden twee vrouwelijke rechters doodgeschoten in  Kaboel. Fawzi Koofi, een van de vier vrouwelijke onderhandelaars van het Afghaanse vredesteam, overleefde  half augustus voor een tweede keer  een aanslag op haar leven.  

Ik vroeg aan de talibandelegatie waarom ze geen vrouwelijke vertegenwoordigers bij zich hadden. De mannen lachten.

Fawzi Koofi

(lees verder onder de foto)

Vredesonderhandelaar Fawzia Koofi

Fawzia vreest, samen met vele andere Afghaanse vrouwen dat ze een groot deel van hun verworven vrijheden zullen verliezen, mochten de taliban weer aan de macht komen.  Aan de NOS vertelde de activiste in een interview dat ze de talibandelegatie gevraagd had waarom er geen vrouwen in hun onderhandelingsteam zaten. Daarop barstten de  heren  in lachen uit.

Tijdens het talibanregime, tussen 1996 en 2001, werden Afghaanse vrouwen zowat al hun rechten ontnomen. Ze mochten niet alleen naar buiten komen, niet studeren, niet werken en moesten hun hoofd en lichaam volledig bedekken zodra ze zich in het openbaar vertoonden. 

In de regio's waar de taliban vandaag de plak zwaaien, ongeveer in de helft van het land zeg maar, kunnen jonge meisjes soms nog wel school lopen. Eens ze de puberteit bereikt hebben, moeten ze thuisblijven en zich voorbereiden op een huwelijk. Het gebruik van nieuwe technologieën  en sociale media keuren de taliban af, want "goede meisjes gebruiken nu eenmaal geen smartphones".

Corona, honger, vervuiling en andere ellende

 In oktober zal het 20 jaar geleden zijn dat het Amerikaanse en Britse leger Afghanistan binnenvielen met de bedoeling  Bin Laden, het brein achter de aanslagen van 9/11 te vinden en het regime van de taliban omver te werpen.  Bin Laden is intussen gedood, de taliban zijn nog altijd springlevend. 

Vrede zou het land al veel vooruit helpen, maar Afghanistan kampt nog met andere gigantische problemen los van oorlog en geweld. Corona woedt ook hier volop, terwijl er slechts beperkte medische hulp voorhanden is. De daarmee gepaard gaande crisis zou al tot 25 procent meer armoede hebben geleid, waardoor inmiddels 42 procent van de bevolking (ca. 17 miljoen mensen) honger lijdt.

 (bekijk hieronder een statement van  Mary Ellen McGroarty van UN World Food Programme en lees verder)

Videospeler inladen...

De luchtvervuiling in grote steden zoals Kaboel zou een bijna even dodelijke impact hebben op de inwoners als het huidige oorlogsgeweld en ook overstromingen, die gekoppeld worden aan de klimaatverandering,  zaaien dood en verderf. Het aantal drugverslaafden gaat in stijgende lijn en dan is er nog de problematiek van de corruptie, alomtegenwoordig in het land. Het zijn stuk voor stuk grote problemen die niet in een handomdraai opgelost kunnen worden. En toch blijven de Afghanen hopen op betere dagen. Het is hun enige optie. 

Meest gelezen