Wie zijn "de antivaxers", de mensen die zich (nog) niet willen laten vaccineren? "Je moet hun zorgen serieus nemen"

Om groepsimmuniteit te verkrijgen is het cruciaal dat een ruime meerderheid van de bevolking zich laat vaccineren. Toch blijkt bij het begin van de vaccinatiecampagne dat een grote groep mensen twijfels heeft over de vaccins of zich zelfs radicaal tegen inentingen verzet. Die mensen hebben gerechtvaardigde vragen die we moeten beantwoorden, zegt universitair docent Jelle van Buuren. 

Docent Jelle Van Buuren onderkent in Nederland twee traditionele groepen die zich tegen vaccins verzetten. In de eerste plaats gaat het om streng gelovige mensen die om religieuze redenen tegen vaccins zijn. Een tweede groep komt uit de antroposofische strekking, mensen die bezig zijn met het spirituele en een groot geloof in natuurlijke geneeswijzen hebben.

"Sinds de coronacrisis hebben we er een derde groep bij", zegt van Buuren. "Dat zijn mensen die het moeilijk hebben met het coronabeleid als zodanig, moeite hebben met de maatregelen en de lockdowns. Ze zijn ook gaan twijfelen aan het virus: is het wel echt, waar komt het vandaan, zit er iets achter? In het verlengde daarvan zijn ze ook heel kritisch geworden over de vaccins wat leidt tot het weigeren van de vaccins."

Belga Images

Samen genomen gaat het om een relatief grote groep. "In Nederland zegt op dit moment 10 tot 15 procent helemaal geen vaccin te willen, een tweede groep van 10 tot 15 procent twijfelt er heel erg aan en 60 procent wil zich wel laten vaccineren. In België zullen die cijfers wellicht gelijkaardig liggen."

Legitieme vragen

"Er is dus een grote groep twijfelaars en die hebben natuurlijk legitieme vragen: hoe kan het dat een vaccin zo snel is ontwikkeld, is het wel veilig, is het wel goed getest. Er is ook legitieme kritiek op de farmaceutische industrie. Ik kan mij voorstellen dat als de vaccinatiecampagne verder goed loopt, als er geen rare dingen gebeuren, als de mensen zien dat het werkt, dat uiteindelijk toch een grote groep mensen over de streep wordt getrokken. Je houdt dan een kleine harde kern over die het absoluut niet wil. Het gaat niet helpen om daar nog meer informatie aan te geven", zegt van Buuren.

Je moet de zorgen van de mensen serieus nemen, dat zijn doodgewone vragen waar je een doodgewoon antwoord moet op geven

Het hele debat is erg gepolariseerd en leidt tot hevige emoties, zegt van Buuren. De rol van de media is daarbij heel belangrijk. "Je moet de zorgen van de mensen serieus nemen, dat zijn doodgewone vragen waar je een doodgewoon antwoord moet op geven. Daarnaast moet je erkennen dat er een klein groepje mensen is, die al zo extreme standpunten hebben ingenomen en die je op geen enkele manier zal bereiken, en dat zij zo. Dus concentreer je - wat de journalistiek eigenlijk altijd moet doen - op het feitelijk en objectief verslag doen en een analyse geven van wat zich afspeelt in de maatschappij." 

Meest gelezen