Zullen steden en gemeenten klaar zijn voor de grote vaccinatiecampagne vanaf maart?

Het kan en moet allemaal wat sneller: al vanaf maart zou de bredere bevolking - eerst de ouderen en risicogroepen, dan alle andere - een covidvaccin krijgen. Zijn de gemeenten daar klaar voor? De voorbereidingen zijn in volle gang, maar er is nog heel veel onduidelijkheid. "Het wordt een echte tour de force".

Met de goedkeuring van het Modernavaccin en de aankoop van extra dosissen Pfizervaccin, komt ook goed nieuws: de grootschalige vaccinatiecampagne kan sneller dan verwacht starten. Na de zomermaanden moet dan 70 procent van de bevolking een spuitje gekregen hebben, wat de drempel is om als samenleving veilig te zijn voor het coronavirus.

Het eerste luik van die campagne is ondertussen bezig - ook al ontsnapt dat niet aan de kritiek dat het allemaal te traag en te weinig is. Nadat de woonzorgcentra en daarna de zorgwerkers zijn afgewerkt, is het hoe dan ook de beurt aan de gemeenten, die in maart de 65-plussers aanpakken, in april de mensen met onderliggende aandoeningen en vanaf juni de rest van de bevolking.

Gemeenten moesten sowieso klaar staan

Een centrale rol dus voor die gemeenten, en bovendien is het erg kort dag. Maar de versnelling van vandaag verandert weinig: het was de bedoeling dat de gemeenten pas eind april zouden gaan vaccineren, maar de Vlaamse overheid had hen sowieso opgedragen om al op 1 maart klaar te zijn met de voorbereidingen, om sneller te gaan als de hoeveelheid vaccins dat toelaat.

En dat is nu dus (waarschijnlijk) zo. Maar ondertussen staan de zenuwen in veel gemeentebesturen strak gespannen. Omdat er bijvoorbeeld nog geen draaiboeken zijn voor de procedures en kwaliteit van de dienstverlening (ook al zou daar volgende week duidelijkheid over moeten komen).

Of omdat de lokale besturen zich zorgen maken over de financiering van de hele operatie (waarvan de Vlaamse overheid al gezegd heeft dat ze alles gaat terug betalen).

En hoe achterhaal je wie de risicopatiënten zijn? De gemeenten hebben die info niet (al zou Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke wel een database laten maken). Maar hoe zit dat dan met de privacyregels? En welke beroepen zijn prioritair? En wie komt er eerst aan de beurt bij de bredere bevolking?

Veel vragen

Er zijn nog zo veel vragen dat het duidelijk mag zijn dat de Vlaamse overheid nog wat werk heeft om alles goed uit te werken én de gemeentebesturen duidelijk te informeren. Ondertussen kondigt zich ook nog één andere stevige discussie aan. Hoe veel vaccinatiecentra mogen en kunnen er komen? Vaccineer je in grote complexen, heel erg centraal met snel bandwerk of trek je de wijken in, dichtbij de bevolking?

Dat is geen triviale discussie: hoe minder centra er zijn, hoe groter de kans dat mensen afhaken en je het streefcijfer van zeventig procent van de bevolking niet haalt.

Hoe minder vaccinatiecentra er zijn, hoe groter de kans dat mensen afhaken

Minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers (Open VLD) wil 2 van die centra voor elke eerstelijnszone, dus 120 voor heel Vlaanderen. Op zijn kabinet noemen ze dat cijfer "een ideale mix tussen nabijheid en logistieke haalbaarheid". Dat betekent dat iedereen zich (relatief) vlakbij kan laten inenten en dat de schaal toch groot genoeg is om de kwaliteit te waarborgen.

Veel andere landen - Duitsland bijvoorbeeld - hebben 1 vaccinatiecentrum per 100.000 inwoners. Minder dus dan in Vlaanderen, maar nogal wat gemeenten vinden die 120 geplande centra toch niet genoeg.

Bang

"Wij zijn bang", zegt Nathalie Debast van de Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG), "dat minder mobiele, oudere mensen zich niet laten inenten als ze twintig kilometer moeten rijden voor een spuitje. Net zomin al zij die twijfelen aan de zin van zo'n spuitje. Laat de gemeenten toch zelf beslissen hoe ze dat aanpakken, we moeten daar flexibel in kunnen zijn."

Ik heb schrik dat veel mensen zullen afhaken. Want het is één ding om met de auto naar de kerk of de winkel te gaan, nog een ander om naar de stad te rijden.

Nele Geudens, burgemeester Meerhout

Eén van die gemeenten is Meerhout, in de Kempen, dat samen met Geel, Westerlo, Laakdal, Herselt en Hulshout een eerstelijnszone vormt. "Wij wilden het zo dicht mogelijk bij de burger organiseren, en waren al op zoek naar parochiezalen", zegt burgemeester Nele Geudens (CD Meerhout). "Nu dat niet kan, heb ik schrik dat veel mensen zullen afhaken. Want het is één ding om met de auto naar de kerk of de winkel te gaan, nog een ander om naar de stad te rijden. Ik ben bang dat velen dat niet zullen doen."

Tussenoplossingen

Maar er zijn natuurlijk ook tussenoplossingen mogelijk, zoals ze in Gent willen doen. En in Leuven, en in Oostende, en in nogal wat andere gemeenten. De idee is om één groot vaccinatiecentrum uit de grond stampen, en tegelijkertijd minder mobiele mensen thuis te bedienen, in een samenwerking met huisartsen en thuisverpleegkundigen.

We mogen ook de minder mobiele mensen niet vergeten

Rudy Coddens (SP.A), Gents schepen van Gezondheid

Gents schepen van (onder meer) gezondheid Rudy Coddens (SP.A): "Hoe verspreider je inent hoe moeilijker het is: je hebt personeel nodig, de kwaliteit moet gegarandeerd zijn, je moet iedereen registreren en noem maar op. Maar tegelijkertijd mogen we ook minder mobiele mensen niet vergeten."

Logistiek onhaalbaar

Het is meteen ook de argumentatie waarmee de keuze voor "maar" 120 centra op het kabinet van Bart Somers verdedigd wordt: het transport van vaccins naar 200 of 300 locaties is simpelweg onmogelijk. "Logistiek onhaalbaar", zo luidt het.

Dat zegt ook Robbie De Caluwé (Open VLD), voorzitter van de bijzondere covidcommissie in de Kamer én burgemeester van het kleine Moerbeke, in het Waasland. "Wij werken samen met Lokeren, waar het vaccinatiecentrum komt. Wij willen graag ook enkele dagen in Moerbeke vaccineren. Maar dat 24 uur per dag en zes dagen in een week doen, is niet verantwoord. Dan hebben wij elke dag vijftig vaccins nodig, en dat gaat niet."

"Egoïsme"

Eén van de scherpste critici van de Vlaamse vaccinatie-aanpak is Daphné Dumery, N-VA-burgemeester van Blankenberge. Dat zij deze week 20.000 vaccins opeiste om zo snel mogelijk haar eigen bevolking  in te enten, leverde haar het verwijt van egoïsme op.

"Wij zijn geen egoïsten", zegt ze. "Maar Blankenberge is wel een kustgemeente met veel toeristen, en ik ben bang voor de zomer. Met ons eigen personeel, en met behulp van thuisverplegers en vrijwilligers, kunnen we onze 20.000 inwoners op drie weken vaccineren. Dat is ook een betere methode, want als de vaccinatiecampagne over verschillende maanden wordt uitgespreid, verlies ik de goodwill van mijn mensen."

Solidariteit

Bart Tommelein heeft als burgemeester van Oostende heel vergelijkbare problemen als Dumery, maar hij roept op tot solidariteit en tegelijkertijd ook kalmte. "Als we alle toegezegde vaccins krijgen, kunnen we snel vaccineren. Maar in plaats van kritiek te geven dat niet alles duidelijk is, bereid je voor op wat je straks zult moeten doen."

Dat denkt ook de Gentse schepen Rudy Coddens: "Als we moeten wachten tot er over alles duidelijkheid is, dan komen we te laat voor de vaccinatiecampagne. En het wordt sowieso al een tour de force."

Bekijk hieronder het verslag uit "Het Journaal":

Videospeler inladen...

Meest gelezen