Russische militaire vliegtuigen (archiefbeeld)

Na VS wil ook Rusland zich terugtrekken uit verdrag voor "spionagevluchten" om buitenlandse legers te controleren

Rusland heeft aangekondigd dat het uit het Open Skies-verdrag wil stappen. Dat verdrag is een internationaal akkoord dat landen toestaat om ongewapende, militaire observatievluchten uit te voeren boven elkaars grondgebied. De Verenigde Staten trokken zich in november al terug uit dat verdrag. Het Open Skies-verdrag kwam er na de Koude Oorlog om het wederzijdse vertrouwen tussen de grootmachten te bevorderen.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het vertrek van Rusland uit het Open Skies-verdrag aangekondigd. Volgens het ministerie is het akkoord ernstig aangetast sinds de uitstap van de Verenigde Staten in november. Volgens Rusland beginnen ook zij nu met de terugtrekkingsprocedure, omdat Washington niet zou zijn ingegaan op voorstellen van Moskou om het verdrag alsnog te behouden.

Zonder de Verenigde Staten en Rusland dreigt het Open Skies-verdrag zijn waarde te verliezen en kunnen de spanningen tussen de twee grootmachten oplopen. Volgende maand verloopt ook het laatste nucleaire akkoord tussen Rusland en de VS. De aantredende Amerikaanse president Joe Biden heeft al wel uitgesproken dat hij dat akkoord wil vernieuwen.

Russische gevechtsvliegtuigen boven het Rode Plein in Moskou (archieffoto)

"Spionage met wederzijdse toestemming"

Het Open Skies-verdrag dateert uit 1992. Rusland, de Verenigde Staten en 32 andere landen ondertekenden toen een akkoord, dat ongewapende militaire observatievliegtuigen in elkaars luchtruim zou toestaan. Tien jaar later, in 2002, trad het in werking. 

De ondertekenaars van het verdrag zijn het erover eens dat ze boven elkaars grondgebied mogen vliegen om bijvoorbeeld de getalsterkte van elkaars leger in kaart te brengen of te kijken welke technologieën ze gebruiken. "Spionage met wederzijdse toestemming", zo zou je het kunnen noemen. 

Het Open Skies-verdrag kwam er om de vrede te bewaren na het einde van de Koude Oorlog. Het is een verregaande, internationale poging om het wederzijds vertrouwen tussen militaire mogendheden te bevorderen.

"Rusland schendt de voorwaarden"

Toch maakte de Amerikaanse president Donald Trump in mei vorig jaar bekend dat hij uit het verdrag wilde stappen. Volgens Trump schond Rusland de voorwaarden door observatievluchten te blokkeren boven bepaalde gebieden, waaronder de Russische enclave Kaliningrad, waar de Russische vloot zich bevindt, en boven Russische legeroefeningen. Zes maanden later, na een officiële procedure, stapte de VS definitief uit het verdrag.

Rusland was niet opgezet met de terugtrekking van de Verenigde Staten. "Het is niet de eerste keer dat de VS de zaken probeert voor te stellen alsof Rusland iets schendt, als voorwendsel om uit wapenbeheersingsakkoorden te stappen", klonk het toen bij Vladimir Yermakov, directeur van de afdeling Wapenbeheer van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Rusland wil nu dus zelf ook uit het verdrag stappen. Het land moet nog wel een procedure van zes maanden doorlopen voordat de uitstap compleet is.

Meest gelezen