Een pandemie en een hittegolf, 2020 was een onverwacht dodelijk jaar: bekijk hier hoe hard uw gemeente geraakt is

De harde cijfers bevestigen wat u zelf ongetwijfeld al langer had aangevoeld: 2020 was ook in België een bijzonder dodelijk jaar. Er stierven zowat 18.000 mensen meer dan verwacht. Grote boosdoeners: corona uiteraard, maar ook de hittegolf van deze zomer. Bekijk hier hoe de toestand was in uw gemeente.

Het afgelopen jaar stierven in België 127.134 mensen, zo leren voorlopige cijfers van de statistische dienst van de overheid, Statbel. Dat zijn er zo'n 18.000 meer dan in 2019 (+17 procent). Het is ook 16 procent meer dan het gemiddelde van drie jaren voordien.

Kijk je naar de grafiek van de brutosterfte - die zegt hoeveel overlijdens er zijn per 1.000 inwoners - dan zie je dat die voor 2020 fors de hoogte in schiet. Waar dat brutosterftecijfer al zowat 35 jaar rond de 10 promille schommelt, steeg dat in 2020 plots naar 11,1 promille.

In absolute cijfers is 2020 het op 5 na meest dodelijke jaar in België. Maar de maanden april (15.518 overlijdens) en november (14.032 overlijdens) van het voorbije jaar laten, nog steeds in absolute cijfers, helaas alle voorgaande jaren ver achter zich.

Hogere piek tijdens eerste golf

Dat heeft natuurlijk alles te maken met twee dodelijke fenomenen in 2020: de coronapandemie en de hittegolf van augustus, zo analyseert gezondheidsinstituut Sciensano. "In de jaren 2015 tot en met 2019 kreeg België ook te maken met oversterfte als gevolg van hittegolven en griep, maar met een gemiddelde van +2 procent lag die veel lager dan in 2020."

De oversterfte was volgens de berekeningen van Sciensano hoger in de eerste golf in maart en april dan in de tweede golf in oktober en november. In de eerste golf waren er zes weken lang zo'n 1.310 extra sterfgevallen per week. De tweede golf verliep wat minder hevig, maar is wel langer uitgesponnen: gedurende tien weken waren er gemiddeld 806 overlijdens per week.

Oversterfte per gemeente en provincie

Bekijk je de regionale cijfers, dan zie je dat de grootste stijging zich voorgedaan heeft in Brussel en Wallonië. In Brussel zijn 23 procent meer mensen gestorven dan het gemiddelde van de 3 voorgaande jaren. In Wallonië was dat een vijfde meer, in Vlaanderen 13 procent meer. 

Ga je nog dieper, naar de oversterfte op gemeentelijk niveau, dan zie je ook grote verschillen. In Vlaanderen was de oversterfte bijvoorbeeld erg zichtbaar in Herstappe, Kapelle-op-den-Bos, Pittem en Ardooie. In Wallonië zag het er niet goed uit in onder meer Wasseiges, Saint-Ode en Hélécine. Bovendien zijn er ook gemeenten met een duidelijk ondersterfte: daar stierven dus minder mensen dan verwacht werd in 2020.

Klik op de kaart om het oversterftepercentage per gemeente te bekijken voor 2020:

Maar een verklaring voor die verschillen moet zelfs Statbel ons schuldig blijven. Volgens de statistische dienst hebben die op het eerste zicht alvast niets te maken met de bevolkingsdichtheid. "Een gemeente als Sint-Joost-ten-Node, met de hoogste bevolkingsdichtheid van het land (23.358 inwoners per km²) heeft een vergelijkbare oversterfte als  bijvoorbeeld Gingelom met een bevolkingsdichtheid van 148 inwoners per km²."

Ook een betere sociaal-economische toestand speelt geen rol en zelfs niet de leeftijdsstructuur: gemeenten met een hoger aandeel ouderen hebben niet per se een hogere oversterfte.

Voor de volledigheid nog de provinciale cijfers: daar zie je dat Brussel, Luik en Henegouwen de hoogste oversterfte noteren. Vlaams-Brabant is op dat vlak het minst fel getroffen: 

Meest gelezen