Copyright © 2006, Gabriel Martinez , licensed via EyeEm Mobile GmbH

Vanavond start het nieuwe cultuurkanaal Podium 19, maar die digitale voorstellingen, werkt dat wel?

Vanavond start televisiezender Podium 19 met twee premières - te zien op televisie en ook op VRT NU – maar er zijn nog meer digitale initiatieven te vinden; wat werkt en wat niet? Een klein jaar nadat de theaterzalen voor het eerst moesten sluiten maken theatermakers een balans op. Sommige corona-initiatieven blijven wellicht nog lang bestaan, andere verdwijnen liefst zo snel mogelijk.

Het Brusselse enfant terrible Arno krijgt om 21 uur de primeur. Hij speelt als eerste artiest op Podium 19, de nieuwe cultuurzender op uw televisie (lees hier hoe u de zender kunt bekijken). Het zal misschien wat vreemd aanvoelen om het publiek te zien meebrullen tijdens het concert. Het werd dan ook opgenomen in januari van vorig jaar, toen COVID-19 nog een ver, Chinees probleem leek. De andere voorstellingen werden onlangs of worden binnenkort opgenomen, voor een lege zaal.

Hadden we dit een jaar geleden geweten...

Ruth Bresseleers, Theaterbureau Thassos

Het toont waar zoveel mensen naar verlangen: dicht bij elkaar zorgeloos genieten van een concert of een voorstelling. Naar verwachting blijven de zalen al zeker tot maart-april op slot. Tot zolang zoeken makers noodgedwongen naar alternatieven. 

Voor kleinere gezelschappen is zo'n professionele opname voor Podium 19 simpelweg te duur. Voorstellingen gratis verspreiden kan - zelfs met subsidies - niet eindeloos blijven doorgaan. Maar wil het publiek betalen voor digitale cultuur? De ene maker blijkt succesvoller in het zoeken naar een nieuw verdienmodel dan de andere. 

De digitale revolutie

"We dachten in maart nooit dat het zo lang zou duren. Als we dit een jaar geleden hadden geweten, hadden misschien meer mensen nagedacht over digitale alternatieven", bekent Ruth Bresseleers van Theaterbureau Thassos. Haar tijd gaat nu vooral op aan het verplaatsen van voorstellingen, doorschuiven van repetities en - al te vaak - teleurstellen van makers.

De zalen blijven dicht, maar omdat een heropening telkens met een paar weken wordt opgeschoven is het voor (kleinere) gezelschappen niet eenvoudig om over te schakelen naar een andere manier van werken. Toch zijn er uitzonderingen, zoals het theatergezelschap SKaGeN. Zij lanceren volgende week zelfs een eigen app: SKGN.  

"Noem het een soort Netflix voor online content", legt zakelijk leider Korneel Hamers uit. "Bij een nieuw genre hoort ook een nieuwe omgeving. We hebben daarom een eigen messengersysteem laten ontwikkelen, om ons publiek te bereiken met video, audio en tekst." 

We hebben een van onze beste jaren achter de rug

Korneel Hamers, zakelijk leider SKaGeN

Zo'n 14.000 mensen hebben vorig jaar voor een van de digitale voorstellingen (Whatchapp 1 en 2) willen betalen. De derde digitale productie (Whatchapp 3, geschreven door Peter De Graef) start heel binnenkort. Dat legt SKaGeN geen windeieren. "We hebben net een van onze beste jaren achter de rug", vertelt Hamers. "Een gratis voorstelling engageert mensen volgens ons minder."

SKaGeN investeert die winst dus in een eigen app, die op termijn ook toegankelijk wordt gemaakt voor andere gezelschappen. Elke nieuwe voorstelling van SKaGeN moet vanaf nu ook digitaal gespeeld kunnen worden, in één of andere vorm. Zo herwerkt Valentijn Dhaenens de nieuwe voorstelling "Het gezin van Paemel" tot een soort videokunstwerk. Het zorgt meteen voor extra werkgelegenheid voor technici en programmeurs.

Een nieuw publiek?

Nogal wat Vlaamse makers kijken naar Nederland, waar Internationaal Theater Amsterdam (ITA) toont wat digitaal mogelijk is, met ITA Live. Nu vrijdag start "Weg met Eddy Bellegueule", hun zevende productie sinds het project in november startte. 

"We noemen het ons derde podium, naast de twee fysieke podia aan het Leidseplein in Amsterdam", zegt Wouter van Ransbeek, co-directeur van ITA. Opvallend, ITA Live is niét ontstaan uit noodzaak, alles stond vorig jaar klaar om in 120 bioscopen in Nederland een voorstelling van Ivo van Hove te streamen. Die techniek is nu aangepast om voorstellingen thuis te volgen, via livestream. "We proberen zo dicht mogelijk bij het ritueel van het theater te blijven. Er is al zoveel on demand. Bij ons is het live, daardoor wordt het een ervaring die je deelt met anderen." 

We proberen zo dicht mogelijk bij het ritueel van het theater te blijven

Wouter van Ransbeek, ITA

Voor ITA Live betaal je 12,5 euro per ticket maar dat houdt weinig mensen tegen. ITA merkt al zes voorstellingen op rij een stijgend aantal bezoekers, ondertussen enkele duizenden, die vaak op het laatste moment nog een ticket kopen. "Ongeveer de helft van dat publiek is nieuw, het digitale verlaagt de drempel van het theatergebouw extreem." ITA Live blijft dan ook zeker bestaan, ook wanneer de zalen heropenen.

Ook Theaterhuis Uitgezonderd heeft afgelopen najaar een succesvolle digitale formule uitgewerkt. De theaterreeks Assisen kreeg een digitale versie, "Assisen online", waarbij filmpjes met acteurs de theaterervaring vervangen en mensen thuis als fictief jurylid oordelen over schuld of onschuld. Zo'n 19.000 mensen kochten een ticket voor een van de twee digitale producties. 

We liggen nu bijna een jaar stil, maar de cultuursector is zeker niet dood

Sil Poppe, Theaterhuis Uitgezonderd

De inkomsten van "Assisen online" hebben wat extra ademruimte gegeven en de verliezen enigszins beperkt. "We denken aan een derde voorstelling, maar dat ligt nog niet vast", verklaart Sil Poppe van Uitgezonderd. "We wachten de maatregelen af en hopen nog altijd in maart fysiek te kunnen spelen. We liggen nu bijna een jaar stil, maar de cultuursector is zeker niet dood."

Het theaterhuis heeft ook een educatief streamingplatform opgestart, ED TV. "Vroeger speelden we voorstellingen rond maatschappelijke thema's op school, met een lespakket voor de leerkracht. Via het digitaal platform bieden we nu een goed digitaal alternatief. Dat gaan we de komende jaren verder uitbouwen."

En wat brengt de toekomst?

De grote theaterhuizen bij ons experimenteren voorlopig wat aarzelend, maar zien toch ook mogelijkheden. KVS in Brussel programmeerde afgelopen weekend een eerste betalende livestream, "Hands do not touch your precious me" van choreograaf Wim Vandekeybus

Welke richting KVS met z'n digitale platform (KVS 24/7) uit wil, blijft nog een vraagteken. Wel komt er in het voorjaar een verfilming op Canvas van "Madame Bovary", het theaterstuk van Michael De Cock en Carme Portaceli dat normaal gezien eind februari in première zou gaan. Michael De Cock zelf werkt, samen met regisseur Dorothée Van Den Berghe, ook nog aan een verfilming van het boek "Aller/retour".

Het is wel duidelijk dat je zo ook mensen bereikt die anders niet in onze zaal geraken

Tom De Clercq, NT Gent

NT Gent ten slotte plant pas in maart een eerste betalende digitale voorstelling ("Yellow", van Luk Perceval), maar wil ook na corona blijven inzetten op een digitaal luik, ondertiteld in het Nederlands én het Engels, om een internationaal publiek te bereiken. Zo komen er spin-offs van voorstellingen, in de vorm van documentaires, debatavonden en verfilmingen. Of dat betalend moet, wordt geval per geval bekeken. 

Voorstellingen worden vanaf nu ook op een professionelere manier opgenomen, enkele daarvan zullen ook te zien zijn op Podium 19. "Het is wel duidelijk dat je zo ook mensen bereikt die anders niet in onze zaal geraken, zoals mensen in het ziekenhuis of het woonzorgcentrum", besluit Tom De Clercq van NT Gent. 

Bekijk hieronder de reportage over Podium 19 uit "Het Journaal", de nieuwe televisiezender start vanavond:

Videospeler inladen...

Podium 19 start vanavond en is te zien op:

  • Kanaal 19 van Proximus Pickx
  • Kanaal 99 van Telenet TV
  • Kanaal 20 van Orange TV

Podium 19 kan herbekeken worden via de website en app van VRT NU.

Meest gelezen