CHECK: onvruchtbaar na een coronavaccin, gps-chip via een spuit en andere wilde geruchten die blijven rondgaan

Berichten op sociale media en websites over de coronavaccins blijven verwarring zaaien bij veel mensen. Uiteraard moeten we afwachten hoe goed de vaccins ons zullen beschermen tegen het virus, maar sommige van die onlineberichten verdienen wat meer toelichting. We geven tekst en uitleg bij enkele wilde geruchten.

Beluister hier een bijhorend gesprek met onze collega Tim Verheyden in "De wereld vandaag" op Radio 1 (en lees voort onder de audio):

© VRT Joost Joossen

Onvruchtbaar na vaccin? Daar is geen bewijs voor

Op de sociale media kan je vaak lezen dat het coronavaccin je onvruchtbaar zou maken. Maar hoe groot is die kans echt? En wat weet de wetenschap er momenteel over? We zochten het al eens uit en zetten alles nog eens op een rij.

Als het over de coronavaccins gaat, dan hebben de meesten het over de nieuwe mRNA-vaccins die ontwikkeld zijn. Die van Pfizer en Moderna, bijvoorbeeld. Beide vaccins werden samen getest op ruim 70.000 testpersonen. In het geval van het Pfizer-vaccin werden 23 vrouwen zwanger in de loop van de studie. Bij de twaalf vrouwen die het vaccin ontvingen (en dus geen controleplacebo) zijn alvast geen neveneffecten vastgesteld op de ontwikkeling van hun kind. 

Zowel Pfizer als Moderna bereiden nu opvolgstudies voor, specifiek op zwangere vrouwen, om wetenschappelijk onderbouwde conclusies te kunnen trekken. Doordat de mRNA-techniek al tientallen jaren bestudeerd wordt, verwacht men geen grote verrassingen in die studies.

In afwachting van de resultaten van die studies, werden bij de start van de vaccinatiecampagne enkele voorzorgsregels toegepast voor zwangere vrouwen.  Sinds de start van de wereldwijde vaccinatiecampagne lijkt niets erop te wijzen dat vaccineren risico's inhoudt voor zwangere vrouwen of de vruchtbaarheid. Het wordt wel steeds duidelijker dat een coronabesmetting ernstige risico's inhoudt voor zwangere vrouwen. Daarom stelt de Hoge Gezondheidsraad nu dat het veilig is voor zwangere vrouwen om zich te laten vaccineren. Voor de taskforce vaccinatie is de boodschap duidelijk: "Laat je vaccineren, bescherm jezelf en je ongeboren kind".

Maar hoe zit het met de vruchtbaarheid in het algemeen, ook voor wie niet onmiddellijk aan kinderen wil beginnen?

“Er is weinig reden om aan te nemen dat het mRNA-vaccin menselijke eiwitten zou aanvallen die de vorming van de moederkoek regelen, wat je soms hoort beweren”, zegt vaccinologe Corinne Vandermeulen (KU Leuven). “De overeenkomsten tussen die menselijke eiwitten en het corona-eiwit waar het vaccin tegen ageert, zijn zo klein dat die niet kunnen leiden tot kruisreacties. Het is ook nog nooit vastgesteld tijdens de voorafgaande wetenschappelijke studies die al jarenlang gevoerd worden naar mRNA-vaccins.”

Er is bovendien nog een argument: mRNA-vaccins blijven grotendeels op de plek waar ze ingespoten worden. “Hoogstens vind je er wat resten van terug in de lymfeklier. Maar het is dus niet zo dat ze via de bloedbaan je lichaam rondreizen, en zo de eicellen of de zaadcellen zouden kunnen aantasten”, legt Vandermeulen uit.

Ook goed om te weten: geruchten over vaccins die onvruchtbaarheid zouden uitlokken, zijn van alle tijden. Zo saboteerde de islamistische terreurgroep Boko Haram in Nigeria bijvoorbeeld een vaccinatiecampagne tegen polio door het gerucht te verspreiden dat het Westen er de moslimbevolking mee wilde uitdunnen. De strijd tegen polio liep er een jarenlange vertraging door op. Sinds vorig jaar is de ziekte eindelijk uitgeroeid in Afrika.  

Een gps-chip via een vaccinspuit? Fysiek onmogelijk

De complottheorie dat “de globalistische elites” zoals Bill Gates en anderen nanochips met gps-technologie willen inplanten via coronavaccins, circuleert al langer op het internet. VRT NWS heeft al verschillende berichten met gelijkaardige beweringen ontkracht. Toch blijven dit soort wilde theorieën nog steeds circuleren op het internet.

Recent dook er op sociale media een video op die ondertussen meer dan 17.000 keer gedeeld is. In die video beweert een Nederlandse auteur dat er plannen zijn om met een nanochip met gps mensen 'te dehumaniseren en tot slaaf te maken'. "Wanneer een pandemie uitbreekt, probeert men via wetten de mensen te verplichten zich te laten vaccineren om zo de nanochip met gps in te planten", zegt hij. De video dateert van 2006. De persoon die de video op sociale media heeft geplaatst, ziet in de video een voorspelling die met COVID-19 uitgekomen zou zijn. 

Maar de theorie dat je via vaccins een gps-chip kan inspuiten was science­fiction in 2006 en dat is anno 2021 nog steeds het geval. Waarom? Omdat het in de werkelijkheid gewoonweg onmogelijk is. Een gps-chip is veel te groot om via een spuit in je lichaam in te planten. Zelfs als er een veel kleinere versie zou bestaan, dan heb je nog steeds het probleem van de batterij. Want een gps gebruikt veel elektriciteit. Dat zal je wellicht ook al gemerkt hebben bij het gebruiken van je smartphone. De batterij van je smartphone raakt sneller leeg wanneer je de gps gebruikt. Dus als er al een nanochip met een gps in je lichaam ingespoten kon worden, dan zou die binnen de kortste keren zonder stroom uitvallen en dus compleet nutteloos zijn.

Effect van het vaccin op besmettelijkheid is nog niet duidelijk

Bent u de afgelopen dagen op een artikel gestoten waarin staat dat je uit de buurt moet blijven van gevaccineerden? Daarin staat ook dat zij het coronavirus makkelijker zouden kunnen doorgeven.

Dat artikel baseert zich op een studie uit 2018, en gaat niet over het huidige coronavirus SARS-CoV-2. In die studie werd onderzocht hoe verschillende vormen van de gewone seizoensgriep zich verspreiden door aerosolen, kleine waterdruppeltjes in uitgeademde lucht. Het onderzoek werd uitgevoerd bij een groep van 355 Amerikaanse studenten. Het onderzoek gaat dus niet specifiek over het effect van griepvaccinaties op besmettelijkheid, laat staan coronavaccinaties.

Wat werd er dan wel vastgesteld in dat onderzoek? Dat in het geval van influenza A, één variant van de seizoensgriep, gevaccineerden meer besmette aerosolen uitstootten dan niet-gevaccineerden. 

In het besluit van hun studie schrijven de auteurs zelf dat deze vaststelling, die in deze studie voor het eerst voorkomt, bevestigd moet worden door verder onderzoek. 

Hun bevindingen zijn dus niet noodzakelijk irrelevant, of hun studie onbetrouwbaar. Maar het zijn bevindingen over één variant van de gewone seizoensgriep in één studie. Dat is dus fors onvoldoende om, zoals het artikel dat we hierboven aanhalen, te concluderen dat gevaccineerden superverspreiders van het coronavirus zouden kunnen worden.

In werkelijkheid is het op dit moment nog niet duidelijk wat het effect is van een coronavaccin op de besmettelijkheid. Dat wordt verder onderzocht.  

Nee, er zit geen geaborteerde foetus in het covid-vaccin

Op het internet gaan geruchten rond dat mRNA-vaccins tegen het coronavirus, zoals die van Pfizer/BioNTech en Moderna, cellen van dode foetussen bevatten. Dat klopt niet. Zowel het vaccin van Pfizer/BioNTech als dat van Moderna maakt gebruik van synthethisch gecreëerde cellen. Die zijn dus niet afkomstig van een geaborteerde foetus. Je vindt het ook niet in de ingrediëntenlijst van de vaccins terug.

Waar komt dit gerucht dan wel vandaan? Verschillende andere vaccins, zoals die tegen hepatitis A, windpokken en hondsdolheid maakten gebruik van de zogenaamde MRC-5-cellijn. Dat zijn cellijnen die oorspronkelijk afkomstig waren van het longweefsel van een foetus die geaborteerd werd in 1966. Die cellijnen werden verder vermenigvuldigd in een laboratorium. Van die oorspronkelijke cellijn blijft echter weinig over. Want ondertussen zijn er al duizenden generaties van die cellijn gecultiveerd, waardoor je moeilijk kan zeggen dat het nog cellijnen zijn van een foetus.

Nee, het coronavaccin verandert je DNA niet

Volgens sommige berichten op het internet zouden de nieuwe mRNA-vaccins tegen het coronavirus, zoals die van Pfizer/BioNTech en Moderna, iets kunnen veranderen aan je DNA of het kunnen beschadigen. Maar dat is een broodjeaapverhaal dat niet gebaseerd is op wetenschappelijke kennis. Het is biologisch gezien onmogelijk dat mRNA iets kan veranderen aan je DNA.


MRNA of messenger-RNA bevat een stukje genetische code. In het geval van het vaccin zit er dus een stukje genetische code van het coronavirus, maar niet van het hele virus. Die code helpt ons lichaam om proteïnes te ontwikkelen die lijken op de stekeltjes aan de buitenrand van het coronavirus. Wanneer dat gebeurt, schiet ons immuunsysteem in gang en creëert het antistoffen die ons ook beschermen tegen het echte coronavirus. 

Kan dat dan een effect hebben op je DNA? Helemaal niet, volgens de wetenschap. MRNA in een cel kan maar tot 72 uur actief blijven, waarna het afbrokkelt. Het mRNA kan ook nooit tot diep in de cel raken waar ons DNA zit en kan het dus onmogelijk wijzigen of beschadigen. 

Dit stuk werd op 1/3/2021 geüpdatet met de meest recente inzichten over de coronavaccins tijdens de zwangerschap.

Meest gelezen