Videospeler inladen...

Leger neemt nieuwe spionagesatelliet "made in Belgium" in gebruik: "We kunnen nu alles en iedereen haarscherp bekijken"

Ons land heeft sinds enkele dagen een haarscherp zicht op elke plek op aarde via een nieuw netwerk van Frans-Duitse-Belgische spionagesatellieten. Die zijn overigens voor een flink deel “made in Belgium”. Jens Franssen, onze defensie-expert, mocht voor het eerst en exclusief meekijken naar het nieuwe systeem van Militaire Inlichtingendienst ADIV. 

De Militaire Inlichtingendienst ADIV (Algemene Dienst Inlichtingen en Veiligheid) heeft een nieuwe spionagesatelliet in gebruik genomen. Het gebeurt uiterst zelden dat de Militaire Inlichtingendienst inkijk geeft in het werk dat ze doet. 

Samen met Frankrijk en Duitsland heeft ons land een tweede van drie spionagesatellieten in gebruik genomen. Een derde satelliet wordt later gelanceerd. De satellieten maken elke 90 minuten contact met een grondstation in het Zweedse poolstation in Kiruna. 

Bekijk hier een animatie van de satelliet in werking (en lees voort onder de video):

Videospeler inladen...

"Met deze satelliet beschikt ons land, samen met Frankrijk en Duitsland, over de scherpste beelden die op dit ogenblik voorhanden zijn in Europa", zegt Majoor Mikhaël (*). Details over de resolutie wil en mag hij niet vrijgeven. "Militair geheim", zegt hij. Maar een Franse generaal verklaarde enkele weken geleden wel al dat de nieuwe spionagesatelliet zulke scherpe beelden levert "dat de wapens die strijders op het terrein vasthouden" kunnen worden herkend. (* schuilnaam)

Een tweede voordeel is dat de satelliet sneller en meer beelden kan leveren, omdat de camera's sneller en flexibeler gericht kunnen worden.

© CNES/Mira Productions/PAROT Remy, 2018

"Wat erg uniek is, is dat we als klein land, nu zonder enige beperking alles en iedereen haarscherp kunnen bekijken", zegt Suzy (*). Ze is één van de piloten van de satelliet, in die zin dat ze mee het traject bepaalt en de richting van de camera kan programmeren, op vraag van de deelnemende landen. "Ik moet daarbij rekening houden met het traject van de satelliet, maar soms ook met het wolkendek natuurlijk". 

De CSO-2 kan verschillende sensoren (kleur/infrarood/panchromatisch) tegelijk combineren en zo unieke stereoscopische (3D) foto's maken. 

© CNES/Mira Productions/PAROT Remy, 2018

Specificaties over resolutie en beeldverwerking zijn strikt geheim. Maar bijvoorbeeld Belgische militairen die actief zijn in de Sahel, in Mali of boven Irak kunnen een beroep doen op de haarscherpe kleurbeelden. "Onze militairen kunnen nu een beroep doen op de beste luchtfoto's die er momenteel voorhanden zijn in Europa", zegt Majoor Mikhaël (*). 

Defensie beschikt ook over enkele hooggespecialiseerde beeldanalisten die de beelden kunnen interpreteren en verrijken met extra gegevens. 

Buitenlandse Zaken, politie, brandweer, Defensie krijgen “haarscherp beeld”

Niet alleen Defensie maakt gebruik van het nieuwe systeem. Het kan zeer precies aan geolocatie doen, wat bijvoorbeeld belangrijk kan zijn voor onze grote maritieme vloot. Aan de hand van warmtebeelden kan vanuit de ruimte ook worden uitgemaakt of bijvoorbeeld een uraniummijn in Congo wordt uitgebaat of niet. 

© CNES/Mira Productions/PAROT Remy, 2018

De nieuwe spionagesatellieten geven ons land ook meer flexibiliteit om zelf in te zoomen op een crisiszone waar veel Belgen aanwezig zijn. Bijvoorbeeld tijdens grote evenementen of rampen in het buitenland kan Buitenlandse Zaken direct kaarten opvragen, of op voorhand laten opmaken om zo sneller hulp te bieden aan landgenoten. "Bijvoorbeeld bij grote internationale sportevenmenten waar veel Belgen zijn, maken wij voor Buitenlandse Zaken op voorhand evacuatieroutes op naar ziekenhuizen", zegt beeldanalist Joeri (*)

Ook demonstraties in landen die voor ons belangrijk zijn, kunnen nu haarfijn worden opgevolgd.  Op die manier kan bijvoorbeeld Buitenlandse Zaken een zicht krijgen op betogingen die in Congo zouden plaatsvinden. "Het geeft ons de mogelijkheid om onafhankelijk zaken te gaan verifiëren", aldus majoor Mikhaël (*). 

Lancering CSO-2, eind 2020
© CNES/ESA/Arianespace/Optique Video CSG/P Piron, 2020

Spionagesatelliet "Made in Belgium"

Het is niet erg geweten, maar ons land heeft de voorbije jaren een sterke reputatie opgebouwd in de bouw en het ontwerp van satellieten. Het gaat daarbij om een netwerk van kleine hoogtechnologische kmo’s die onderdelen of software maken voor allerlei satellieten.

Defensie en de programmatorische overheidsdienst Wetenschapsbeleid (BELSPO) nemen ieder de helft voor hun rekening. Een groot deel van het bedrag, gedragen door BELSPO, is verzekerd in industriële terugkeer naar de Belgische ruimtevaartsector.

De CSO-2 spionagesatelliet weegt zo'n 3,5 ton. Onder meer de eigenlijke structuur van de satelliet, een deel van de software, de warmtewisselaar en delen van de stroomvoorziening zijn allemaal in eigen land gemaakt. Defensie en BELSPO maken zich sterk dat het geïnvesteerde geld dus netto terugvloeit naar de Belgische bedrijven. 

Verwacht wordt dat het systeem zeker tien jaar gebruikt zal kunnen worden.

© CNES/Mira Productions/PAROT Remy, 2018

Frans-Duits-Belgische samenwerking

Frankrijk heeft op 29 december succesvol zijn tweede militaire observatiesatelliet CSO-2 gelanceerd vanop het Centre Spatial Guyanais in Frans-Guyana. CSO staat voor Composante Spatiale Optique, of ruwweg Optische Ruimte Component. De tweede satelliet werd amper enkele dagen geleden al in gebruik genomen. 

België tekende in 2017 een samenwerkingsovereenkomst met Frankrijk en neemt deel aan dit programma met een investering van ongeveer 100 miljoen euro. Ook Duitsland en in mindere mate Zweden nemen deel aan het project. Ons land neemt zo’n tien procent van het project op zich.

Het nieuwe systeem vervangt tegelijk het oude HELIOS-programma, waar ons land aan deelnam.  

(*) Op vraag van de ADIV gebruiken we fictieve voornamen en geven we geen achternamen mee. 

Logo van de afdeling binnen ADIV die de spionagesatelliet beheert

Meest gelezen