Horen twee oud-collaborateurs thuis in galerij grote Vlamingen? "Collaboratie jammer genoeg deel van onze geschiedenis"

Vlaams Parlementsvoorzitter Liesbeth Homans (N-VA) heeft de plooien gladgestreken met het Forum der Joodse Organisaties, dat misnoegd was over een publicatie van het Vlaams Parlement waarin twee figuren uit de collaboratie een prominente plaats hadden gekregen in een galerij met voorvechters van Vlaamse emancipatie. Ze wijst op de redactionele verantwoordelijkheid van Newsweek, die instond voor de publicatie, maar geeft toe dat het parlement "misschien iets beter had moeten toezien". Intussen heeft het Vlaams Parlement een mededeling verspreid waarin een en ander in de juiste context wordt geplaatst.

In een themanummer, verzorgd door Newsweek ter gelegenheid van de 50e verjaardag van het Vlaams Parlement en de Nederlandse Cultuurraad (voorloper, red.) figureren zowel August Borms als Staf De Clercq in een portretgalerij van toonaangevende Vlamingen "die de emancipatie van taal en volk hebben vormgegeven". Ongehoord, vonden enkele parlementsleden van Groen, SP.A en PVDA. Het Forum der Joodse Organisaties reageerde "met ontzetting".

Ik geef toe dat August Borms en Staf De Clercq beter op een andere plaats in de publicatie waren vernoemd, maar ze moeten wel worden vernoemd

Vlaams Parlementsvoorzitter Liesbeth Homans (N-VA)

Intussen zijn de plooien gladgestreken. Het uitgebreid bureau van het Vlaams Parlement, waarin alle partijen uit die vergadering vertegenwoordigd zijn, heeft een tekst gepubliceerd waarin alles in de juiste context wordt geplaatst en parlementsvoorzitter Homans heeft die toegelicht aan het Forum der Joodse Organisaties.

"Je kan het goed of slecht vinden, maar de collaboratie maakt jammer genoeg deel uit van onze geschiedenis", zegt Liesbeth Homans aan "De wereld vandaag", op Radio 1. "Ik geef toe dat August Borms en Staf De Clercq beter op een andere plaats in de publicatie waren vernoemd, maar ze moeten wel worden vernoemd." Dergelijke collaborateurs doodzwijgen zou volgens haar "een compleet verkeerd signaal" zijn.

"Dit is een redactionele verantwoordelijkheid, maar ik wil ook mijn eigen verantwoordelijkheid opnemen", aldus Homans. "We hadden er misschien iets beter moeten op toezien."

De tekst op de website van het Vlaams Parlement vervangt een tekst van vorige week, waarin Liesbeth Homans nog een andere toon aansloeg. "Het Vlaams Parlement betreurt de opschudding die daarover ontstaan is, vooral omdat de verwarring hoofdzakelijk te wijten is aan een tendentieus en historisch onjuist artikel in een Vlaamse krant", was vanmorgen vroeg nog te lezen op de website van het Vlaams Parlement. De krant waarover het hier gaat, is "De Standaard".

Bekijk het screenshot van de oudere tekstversie en lees voort onder de foto:

BELGA

August Borms: collaborateur voor velen, martelaar voor sommigen

August Borms is een bekende naam uit de Vlaamse Beweging van de eerste helft van de vorige eeuw. Aanvankelijk zet hij zich in voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit, maar tijdens de Eerste Wereldoorlog bekent hij zich tot het zogenoemde activisme, dat via collaboratie met de Duitse bezetter Vlaamse eisen probeert te realiseren. Zo is hij lid van de zogenoemde Raad van Vlaanderen, een soort parlement dat met de bezetter onderhandelt over een onafhankelijk Vlaanderen, zonder succes.

Na de oorlog krijgt Borms de doodstraf, die in 1920 wordt omgezet in levenslang. In de gevangenis groeit hij uit tot een icoon van de Vlaamse Beweging. Acht jaar later wordt hij bij de zogenoemde Bormsverkiezing voor de Vlaams-nationalistische Frontpartij verkozen als Kamerlid, maar hij kan zijn Kamerzetel niet opnemen omdat hij uit zijn politieke rechten is ontzet. De Frontpartij zet zich in voor genade voor de activisten. August Borms komt vervroegd vrij in 1929. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakt hij andermaal verzeild in de collaboratie. Hij is onder meer voorzitter van de door de Duitsers opgerichte Commissie die schadevergoedingen uitbetaalt aan activisten uit de Eerste Wereldoorlog. In 1945 krijgt August Borms andermaal de doodstraf en een jaar later wordt hij geëxecuteerd. Sindsdien wordt hij door sommige Vlaams-nationalisten beschouwd als martelaar van de Vlaamse strijd.

Bekijk hieronder archiefbeelden van August Borms en lees voort onder het videofragment:

Videospeler inladen...

Staf De Clercq: dé Vlaamse collaboratieleider

Onderwijzer Staf De Clercq geldt tijdens de Tweede Wereldoorlog als de belangrijkste Vlaamse collaboratieleider. Aanvankelijk is hij in het Pajottenland actief in de strijd tegen de verfransing maar in het interbellum wordt hij politiek actief voor de Frontpartij en wordt hij verkozen als Kamerlid. In 1933 sticht hij het Vlaams Nationaal Verbond (VNV) in een poging om alle Vlaams-nationalistische krachten te verenigen.

Onder zijn leiding groeit het VNV uit tot een autoritaire en anti-Belgische partij die streeft naar Dietsland, de vereniging van Vlaanderen en Nederland. Nazi-Duitsland geldt als het voorbeeld en Staf De Clercq hoopt vurig dat Adolf Hitler zijn Vlaams-nationale plannen zal steunen. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog staat Staf De Clercq aan het hoofd van de zogenoemde Militaire Organisatie, een geheime organisatie van VNV’ers in het Belgische leger die hem trouw zijn, ook als dat indruist tegen de bevelen van het leger.

Staf De Clercq overlijdt in 1942 aan een hartaanval en wordt als VNV-leider opgevolgd door Hendrik Elias. Na de oorlog wordt het VNV buiten de wet gesteld. De Clercq wordt in 1943 in het Pajottenland herbegraven in een praalgraf dat na de bevrijding wordt geschonden door plaatselijke verzetslieden. In 1978 wordt zijn lichaam heropgegraven door de Vlaamse Militanten Orde (VMO) en herbegraven in Asse.

Bekijk hieronder archiefbeelden van Staf De Clercq:

Videospeler inladen...

Meest gelezen