Kabila en Tshisekedi bij de machtsoverdracht in januari 2019.
AFP or licensors

Congolese president Tshisekedi ontdoet zich van Kabila-aanhangers, maar ook onder zijn bewind blijft de repressie

Twee jaar na zijn aantreden heeft de Congolese president Felix Tshisekedi zich ontdaan van de meerderheid van Kabila-aanhangers in het parlement. De vraag is of Tshisekedi nu wél zijn beloftes rond corruptiebestrijding en veiligheid zal waarmaken. Volgens mensenrechtenorganisaties gaat het ook onder hem de verkeerde kant uit. 

24 januari 2019. De pas verkozen president Felix Tshisekedi belooft de Congolezen werk te maken van de slogan van zijn partij UDPS: "le Peuple d'abord". Na de jaren van repressie onder president Kabila slaakten heel wat Congolezen een zucht van opluchting. Ook westerse landen, waaronder België, wuifden de zweem van kiesfraude al snel weg om Tshisekedi de kans te geven om verandering door te drukken.

Met een meerderheid van Kabilisten in het parlement was dat echter niet eenvoudig. Het was misschien een symbolisch voorteken dat Tshisekedi al tijdens zijn verkiezingstoespraak onwel werd omdat zijn kogelvrije vest te veel knelde. 

Maar was het wel een politiek keurslijf, die parlementaire meerderheid van Kabila en het pragmatische monsterverbond dat de twee met elkaar sloten om te regeren?

De nieuwe president had genoeg bevoegdheden om hervormingen door te voeren. Op sommige vlakken deed hij dat ook. Hij liet meteen politieke gevangenen vrij. Hij verving enkele rechters van het Grondwettelijk Hof en voerde een politie- en legerhervorming door.  Maar het volk zag op het sociaaleconomisch vlak weinig verbetering en ook de veiligheidssituatie in het oosten verslechterde. 

Volgens de plaatselijke oud-medewerker van Broederlijk Delen, Charis Basoko, is de balans van deze twee jaar dubbel. "Er zijn de voorzichtige hervormingen", zegt hij ons, "maar er is vooral de ontevredenheid van de bevolking, die op haar honger lijkt te zitten over de beloftes. De vraag is of Tshisekedi die nu zal kunnen waarmaken, nu hij uit het harnas van Kabila wil stappen."

Thaïs Bagula, die voor 11.11.11. de situatie in Kinshasa volgt, is nog pessimistischer. Volgens hem wordt het oude wijn in nieuwe zakken met de nieuwe politieke meerderheid, de zogenoemde Union Sacrée. (lees verder onder video)

Videospeler inladen...

Van repressie naar repressie

19 november 2016. Jongeren van de burgerbeweging Lucha komen voor de zoveelste keer de straat op in de oostelijke stad Goma om het vertrek te eisen van Joseph Kabila. Repressie was zijn wapen om de mondige jongeren onder de knoet te houden. Hij liet hen zwaar aanpakken door de ordediensten, opsluiten en zelfs ombrengen. Maar is er vandaag iets veranderd?

Tshisekedi beloofde bij zijn aantreden om mensenrechtenactivisten meer vrijheid te geven en hij noemde de media "de vierde macht". Maar na een vrij positief begin, ziet mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch het patroon van repressie zich gewoon doorzetten. Human Rights Watch ondervroeg voor zijn recente rapport meer dan 80 journalisten, advocaten en mensenrechtenactivisten die het voorbije jaar met pesterijen, arrestaties of folteringen te maken kregen.

Vooral journalisten krijgen de laatste tijd zeer veel last met de politie. We belden met Thierry Rukata van Radio Star in Bukavu. Hij vertelt over de dagelijkse bedreigingen en pesterijen door plaatselijke politici en hun aanhang. Maar ook over het harde optreden van de politie. Op 17 januari nog werden vier collega's in elkaar geslagen toen ze een studentenbetoging versloegen. "Jérémie zwaaide met zijn perskaart maar zes politiemannen zaten hem achterna en gaven hem slaag. Hij werd met zware verwondingen naar het ziekenhuis gebracht. Dus de situatie van journalisten, de persvrijheid, blijft kritiek in het binnenland  ondanks de regimewissel. (lees verder onder video)

Videospeler inladen...

Bijna 3.000 burgerdoden, vooral in het oosten

Terug naar januari 2019. Dan doet de nieuwe president Tshisekedi ook de belofte om het aanhoudende geweld in het oosten van het land te beëindigen. Maar ondanks een groot legeroffensief, samen met de VN-beschermingsmacht MONUSCO, gaat het in de oostelijke provincies Zuid-Kivu, Noord-Kivu en Ituri van kwaad naar erger.

Vooral in de streek rond Beni richt de Oegandese rebellengroep ADF-NALU haast elke dag slachtpartijen aan. Vermoedelijk. Want in de chaos op het terrein spreken verschillende bronnen elkaar tegen over wie er echt achter de gruwel zit. Voor de burgers maakt het weinig uit. De cijfers spreken voor zich. (lees verder onder video)

Videospeler inladen...

Het jaarrapport van het Bureau van de Verenigde Naties voor de mensenrechten in Congo, meldt een toename met 21 procent van het aantal mensenrechtenschendingen in 2020. Die zijn voornamelijk toe te schrijven aan het geweld in het oosten (93 %). Daar zijn het voorbije jaar minstens 2.945 burgers vermoord, van wie 553 vrouwen en 286 kinderen.  "In de rest van het land zijn nagenoeg alle mensenrechtenschendingen het werk van de ordediensten en de linlichtingendiensten", meldt het rapport. Als hoofd van het leger en de ordediensten kan president Tshisekedi zijn keurslijf niet als excuus gebruiken.  

Meest gelezen